Ölkəmizdə ali və orta təhsil sistemində bir sıra yeniliklərin tətbiq olunması qanunvericiliyin tələblərindən irəli gəlir. Müasir Azərbaycan təhsilinin irəli getməsində şübhəsiz ki, yeni texnologiyaların, innovasiyaların yeri ayrıcadır. Dünya təhsilində yeni texnologiyalardan istifadə etmədən irəli getmək olmur. Azərbaycan təhsilində də texnologiyalara və innovasiyalara söykənikli yeni sahələrin inkişafı labüddür.
Ali təhsil qanunvericiliyinə görə, Azərbaycanda distant və onlayn təhsil tədris prosesinə tətbiq edilməlidir. Ölkəmizdə distant və onlayn tədris prosesinin müəyyən uğurları olsa da, bu istiqamət tam olaraq oturuşmayıb.
Prezident Administrasiyasının (PA) Qeyri-hökümət təşkilatları ilə iş və kommunikasiya şöbəsinin müdir müavini Səadət Yusifova "Yeni imtahan modeli: islahatlar, nəticələr, gözləntilər" mövzusunda konfrasda bildirib ki, qlobal informasiya mühitində insan kapitalı iqtisadi tərəqqi və inkişafın əsas hərəkətverici qüvvələrindən biri hesab olunur.
Bu gün insan kapitalına qoyulan vəsaitlərin dövlətin ən gəlirli investiyalarından biri hesab edildiyini söyləyən S.Yusifova bildirib ki, uzunmüddətli perspektivdə insan kapitalı sosial kapitala çevrilir. Bu isə, öz növbəsində, iqtisadi inkişafa gətirib çıxarır: "Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev dəfələrlə öz çıxışlarında qeyd edib ki, iqtisadiyyatı irəli aparan, ölkənin uğurunu nümayiş etdirən onun təbii ehtiyatları deyil, insanları, təhsili, əhalisinin intellektual səviyyəsidir. Bu gün qlobal anlamda nəsillərin dəyişməsi prosesi gedir. Artıq internetsiz dünyanı təsəvvür edə bilməyən "Zed nəsli" yetişir. Bu nəsil qloballaşma və postmodernizm dövrünü təmsil edən ilk rəqəmsal nəsildir. Onların həyata və dünyaya baxışları internetəqədərki dövrün nəsillərindən köklü surətdə fərqlənir. Onlar üçün internetdən və rəqəmsal texnologiyalardan istifadə sadəcə həyat tərzidir. Bu isə, təbii olaraq, təhsil sistemində də köklü dəyişiklikləri, yeni yanaşmaları şərtləndirir" - deyə PA rəsmisi vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, artıq bu gün gələcəyin bilik cəmiyyətinə xas olan təhsil sisteminin əlamətləri özünü göstərir: "Müasir texnologiyaların tətbiqi, yeni hədəflər təhsil müəssisələrində çevik təhsil mühitinin formalaşdırılmasını, təhsilin adi xidmətə çevrilməsini, təhsilin fərdləşməsini, biliklərin qiymətləndirilməsini və süni intellektdən isitifadəni şərtləndirir. Onlayn və distant təhsil ən vacib kəşflərdən biri hesab olunur. Passiv təhsildən aktiv təhsilə keçid 2030-cu ilə qədər yekunlaşmalıdır və bu, tipik təhsil modelinə çevriləcək. Qarışıq və mobil təhsil gələcəyin ali təhsil müəssisələrinin rəqabətqabiliyyətliyini və uğurunu müəyyənləşdirən əsas faktorlardan biri olacaq. Böyük həcmdə informasiyanın əlçatan olması, informasiya ilə işləmək və onu seçmək vərdişi tənqidi düşüncənin inkişaf etdirilməsini tələb edəcək".
O deyib ki, təhsil sistemində, xüsusilə qəbul imtahanlarında rəqəmsal texnologiyalardan istifadə ilə bağlı Azərbaycanın böyük təcrübəsi var. “Azərbaycan bu sahədə MDB məkanında pionerdir. Azərbaycanın təhsil sistemində texnoloji yeniliklərin, innovativ prinsiplərin tətbiqi, biliklərin qiymətləndirilməsi mexanizmlərinin daha da təkmilləşdirilməsi dinamik xarakter daşıyır. Azərbaycanın müasir təhsil sistemi yaddaş məktəbindən təfəkkür məktəbinə keçidi özündə ehtiva edir. Buraxılış və qəbul imtahanlarında yeniliklər də məhz bu kontekstdə nəzərdən keçirilməlidir” -deyə o bildirib.
Azərbaycanda distant və onlayn təhsilin tam tətbiqinə nə mane olur?
“Azərbaycan ali məktəblərində distant və onlayn tədris prosesi həyata keçirilərsə, bu, ölkəmiz üçün kənardan böyük kapital cəlb edilməsi deməkdir”
Gənc Alim, Aspirant və Magistrlər Cəmiyyətinin sədri, Təhsil Nazirliyi yanında İctimai Şuranın məsul katibi, fizika-riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru İlqar Orucov bizimlə söhbətində bildirdi ki, Prezident Administrasiyasının rəsmisi də çıxışında ölkə təhsilində onlayn və distant təhsilin reallaşdırılmasını və geniş tətbiq edilməsini qeyd edib. “2030-cu ilə qədər ölkə təhsilində onlayn və distant təhsilin tətbiqinin başa çatdırılması gecdir, təxirəsalınmadan onlayn, distant təhsilin tətbiqinə başlamaq lazımdır. Bu gün dünya təhsilində ən böyük çağırışlardan və tətbiqlərdən biri məhz distant təhsildir. Distant təhsil məkanından və zamanından asılı olmayaraq, insanların təhsil almaq imkanlarını əlçatan edir. Bu baxımdan da biz dünyanın çağırışlarına cavab vermək istəyiriksə, burada distant təhsilin tətbiqinə xüsusi əhəmiyyət verməliyik. Azərbaycanda təhsil standartlarının dəyişdirilməsi və təkmilləşdirilməsi məsələsinə digər qurumlar da toxunub. Biz gecikmədən ali məktəblərimizin maddi-texniki bazasını, kadr potensialını tamamilə yeni sistemə uyğunlaşdırmalıyıq ki, bu sahədə uğur əldə edə bilək. Artıq qısa müddətdə Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın iştirakı ilə UNEK-də distant təhsil verən Çin dilini tədris edən bir mərkəz açıldı. Bizdə hələ ki, distant təhsil sahəsində ilk addımı UNEK atıb, bu da davam etdirilməlidir. Azərbaycanda digər ali məktəblər də yeni növ təhsil vermək təcrübəsini artırmalı və formalaşdırmalıdırlar. Dünyanın nüfuzlu alimləri distant, onlayın təhsil verməyə çoxdan başlayıb və burada insanlara təhsil üçün böyük imkanlar açılır. Azərbaycanda distant, onlayn təhsilin hələ ki, tam olaraq tətbiq edilməməsinə mane olan amil ali məktəblərin bu prosesə hazır olmamasıdır. Ali təhsil müəssisələrimizin yenilənməsi istiqamətində işlər gedir. Artıq Prezident İlham Əliyev tərəfindən universitetlərimizin rəqabətədavamlılığının təmin edilməsi ilə bağlı proqram imzalanıb və bu proqramın ayrı-ayrı bəndləri tətbiq edilməyə başlayıb. Azərbaycan ali məktəblərində distant və onlayn tədris prosesi həyata keçirilərsə, bu, ölkəmiz üçün kənardan böyük kapital cəlb edilməsi deməkdir” - deyə qeyd edən İ.Orucov bildirdi ki, bu proqramda əks olunan bəndlərdən biri gənclərimizin xaricdə doktorantura təhsili alması ilə bağlıdır. O gənclər ölkəmizə qayıtdıqdan sonra ali məktəblərimizdə bir sıra yenilikləri daha sürətlə tətbiq etmək mümkün olacaq.
İradə SARIYEVA
