Azərbaycanın orta ümumtəhsil məktəblərində şagirlərin dərs yükü kifayət qədər ağırdır. Bu məsələ son illər dəfələrlə müzakirəyə çıxarılıb. Eləcə də ölkəmizdə buraxılış və qəbul imtahanlarının keçirilmə proseduru, o cümlədən, imtahan suallarının çətinliyi ilə bağlı da narazılıqlar səslənməkdədir.
Ümumiyyətlə, tədris və qiymətləndirmə prosesinin ağır olmasına baxmayaraq, əmək bazarına çıxarılan zaman kadrların ixtisas üzrə hazırlıqlı olmadığı üzə çıxır. Belə olan halda, şagird və tələbələrin üzərinə qoyulan tədris, imtahan yükünün ağırlığının lüzumsuz olması aktual olur. Qeyd edək ki, qonşu ölkələrdə bu istiqamətdə ciddi addımlar atılır. Ölkədə təhsil sistemi ilə əlaqədar yeni model hazırlanıb. Artıq Azərbaycanda da yeni imtahan modelinin tətbiq olunması gündəmdədir.
Təhsil naziri Ceyhun Bayramov "Yeni imtahan modeli: islahatlar, nəticələr və gözləntilər" adlı konfransda çıxışı zamanı bildirib ki, ali məktəblərə qəbul üçün hazırlanan yeni imtahan modeli XXI əsrin tələb olunan bacarıqlarının ölçülməsini özündə ehtiva edir. Bu modeldə tələb olunan riyazi və məntiqi təfəkkür, mətnlə işləmək, yazı qabiliyyəti və digər bacarıqların ölçülməsi olduqca vacibdir: “İmtahan modellərinin dəyişdirilməsi təhsil sistemində tez-tez baş verən proses deyil. Biz uzun illər ərzində imtahanlar barəsində danışarkən əsasən imtahanın dürüstlüyü, ədalətliliyi prinsiplərinə diqqət etmişik. Təbii ki, bu, çox vacib və əhəmiyyətlidir. Eyni zamanda, qeyd etməliyik ki, uzun müddət ərzində ölçülməyən biliklər unudula bilər. Ona görə də bu gün əmək bazarında tələb olunan bir sıra bacarıqlara diqqət yetirdikdə tənqidi təfəkkür, qeyri-standart yanaşma, komandada işləmək, riyazi təfəkkür, kreativlik və bir sıra bu kimi kompetensiyalara diqqət yetirdikdə görürük ki, məzunlarımızın bu sahədə kifayət qədər çox axsadığı istiqamətlər mövcuddur. Bütün bunları nəzərə alaraq hesab edirəm ki, yeni imtahan modelinin tətbiqinə çox ciddi ehtiyac var. Təhsil Nazirliyi son bir neçə il ərzində Dövlət İmtahan Mərkəzi ilə bu istiqamətdə sıx əməkdaşlıq edib".
Ekspertlər də ali məktəblərə qəbulda imtahan modelinin dəyişdirilməsinin vacib olduğunu düşünürlər. Onların fikrincə, gənclərin əmək bazarı tələbinə cavab verməsi üçün müasir dövrə uyğun məntiqi bilikləri mənimsəməlidirlər.
“Buraxılış və qəbul imtahanlarındakı fənlərin və fənlər daxilində test modelinin…”
Təhsil eksperti Kamran Əsədov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra yeni qəbul həyata keçirməyə başladı: “1992-ci ildən etibarən ali təhsil məktəblərinə qəbul prosesi mərkəzləşdirilmiş test yolu ilə həyata keçirildi. Bunun əsas səbəbi imtahan prosesinin şəffaf və ədalətli formada keçirilməsi idi. Artıq 27 ildir test yolu ilə imtahan prosesi keçirilir. Hazırda tətbiq olunan modeldə şəffaflıqla yanaşı, biliyin qiymətləndirilməsi var. Ancaq bu illər ərzində ali məktəbi bitirən şəxslərin əmək bazarının tələbinə uyğun olması sual doğurur. Nəzərə almaq lazımdır ki, əmək bazarının tələbinə cavab vermək üçün müasir çağırışlar vermək lazımdır. 2008-ci ildən etibarən orta məktəblərdə tədris kurrikulum əsasında qurulmağa başladı”.
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, imtahan modellərində yeni sistemin tətbiq olunmasına ehtiyac var: “Yenilik bir neçə istiqamətdə olmalıdır. İlk olaraq bildirim ki, buraxılış və qəbul imtahanlarındakı fənlərin və fənlər daxilində test modelinin məzmununda dəyişiklik olunmasına ehtiyac var”.
Ekspert onu da əlavə etdi ki, bu günə qədər yüksək balla ali məktəbə qəbul olunan gənclər əmək bazarında böyük uğur əldə edə bilmirlər. Bunun da səbəbi onunla bağlıdır ki, keçirilən imtahanlarda yoxlama və ölçmə vasitəsi əmək bazarının tələbinə və müasir standartlara uyğun deyil: “Bu səbəbdən də yenilənməyə ehtiyac var. Yenilənmə dedikdə tək imtahan iştirakçılarının biliklərini deyil, bacarıqlarını da yoxlamaq lazımdır. İmtahan iştirakçılarının özünü ifadəetmə bacarığı da yoxlanılmalıdır. Hesab edirəm ki, imtahan modelinin yenilənməsi labüddür”.
Günel CƏLİLOVA
