Müasir dövrdə bir çox bazarda rəqabətin güclənməsi, o cümlədən, müxtəlif istehsal sahələrində fəaliyyət göstərən istehsalçı müəssisələrin bir-birilə rəqabət aparmaları firmaların bütün mümkün vasitələrdən istifadə etməklə öz məhsullarının satışını aktivləşdirməyə çalışmalarına, başqa sözlə desək, məhsulların bazara yeridilməsinə cəhd göstərmələrinə səbəb olur. Bu zaman müəssisələr satışın stimullaşdırılmasının müxtəlif vasitələrindən istifadə edirlər.
Satışın stimullaşdırılmasının ən geniş yayılmış və effektiv təsir göstərən marketinq vasitələrindən biri reklam fəaliyyətidir. Reklam fəaliyyəti bu və ya digər məhsulun mövcudluğu haqda, habelə onun xarakteristikası haqda alıcılara informasiya vermək, onları məlumatlandırmaq funksiyasını yerinə yetirir. Lakin qeyd etmək lazımdır ki, adətən firmalar üçün reklamın informasiya funksiyası ikinci dərəcəli əhəmiyyət daşıyır. Reklam vasitəsilə məhsulun üstünlüklərini və onun faydalılığını alıcılara inandırmaq və bununla da məhsulu bazara yeritmək firmalar üçün daha vacib əhəmiyyət daşıyır. Reklam sahəsinin inkişaf etdirilməsi üçün bir sıra layihələr həyata keçirilib, müəyyən işlər görülüb. Ancaq buna baxmayaraq, hələ də reklam sahəsində müəyyən boşluqlar var.
Məlumatlara görə, “Reklam haqqında” Qanunla “digital” (rəqəmsal) reklamlara nəzarət edilmir. Həm şirkətlər, həm də şəxslər qanunu kobud şəkildə pozurlar. Danılmaz faktdır ki, insanlar bu gün vaxtlarının əhəmiyyətli hissəsini mobil telefonlarda, kompyuterlərdə, planşetlərdə keçirirlər. Xəbərləri internetdən oxuyur, video verilişlərə internetdən baxır, oyunları internetdən oynayır, ailəsi və dostları ilə söhbətləri internetdən edir, getdikləri restoranları internetdən seçir, səyahətlərini belə internetdən planlayırlar. Bir sözlə, internet və internet reklamları artıq insanlarımızın həyatının dəyişilməz bir parçası olub. Bir sıra Avropa ölkələrindəki kimi, internetdən verilən reklamları qanunvericilik çərçivəsinə salmasaq, zərərli və ya saxta məhsulların reklamı, istehlakçıların aldadılması, ictimai təhlükəsizlik, insan alveri, kölgə iqtisadiyyatı kimi əhəmiyyətli mövzularda idarəetməni itirə bilərik. Xüsusən 18-25 yaş aralığında gənclərin aktiv sosial şəbəkələrdə vaxt keçirdiyini nəzərə alsaq, onların qarşısına çıxan məzmunun həm daxilindəki qanunla qadağan olunan gizli reklamlar və ya açıq reklamlar, həm də sosial şəbəkə platformaları üzərindən göstərilən sponsor reklamlarının birbaşa şüurlara təsirləri qaçılmaz olacaq.
Oqtay Əliyev: “Bəzi məşhurlar sosial şəbəkədə reklam xarakterli məhsullar paylaşaraq gizli reklama əl atırlar”
Reklamçılar İttifaqı idarə heyətinin üzvu, reklam sahəsi üzrə mütəxəssis Oqtay Əliyev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, “Reklam haqqında” Qanun ilk dəfə qəbul olunandan bəri ona bir neçə dəfə müəyyən dəyişikliklər və yeniliklər edilib: “Əsasən reklamın yerləşdirilməsi, onun dəyəri və qiyməti, eyni zamanda, reklam materiallarının doğma ana dilində olması həmin qanunda qeyd olunub. Bu kimi məsələlərə əvvəllər Bakı Şəhər Reklam və İnformasiya İdarəsi nəzarət edirdi. Təxminən iki il öncə Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə Azərbaycan Dövlət Reklam Agentliyi (ADRA) yaradıldı. Agentliyin nizamnaməsi yenidən quruldu. Reklama icazə verilmə məsələsinə yeni yaranan agentlik nəzarət edir”.
Həmsöhbətimiz onu da vurğuladı ki, “Reklam haqqında” Qanunda elektron media məsələsinə toxunulmayıb.
O.Əliyevin sözlərinə görə, bəzi məşhur şəxslər şəxsi sosial şəbəkələrində reklam xarakterli məhsullar paylaşırlar: “Sponsorlardan ödəniş alıb, məhsulları, şirkətləri tərifləyirlər. Təəssüf ki, həmin şəxslər paylaşdıqlarının reklam olduğunu öz izləyicilərinə bildirmirlər. Kütləni inandırmağa çalışmaq üçün gizli reklama əl atırlar və təəssüflər olsun ki, sponsorlar da bunu onlardan tələb edirlər. Qeyd edim ki, qanunvericilik açıq-aşkar istehlakçıya reklam daşıyıcılarında gizli reklam göstərməyi qadağan edir”.
Günel CƏLİLOVA
