Son zamanlar ölkə ərazisində əkin sahələrinin biçindən sonra yandırılması hallarının artması müşahidə edilir. Yandırılan sahələrin miqyası böyüyərək bəzən əhalinin mülkiyyətinə də zərər verir. Məlumat üçün bildirək ki, ötən illərdə taxıl sahələrinin yandırılması hallarına qarşı maarifləndirici tədbirlər görülsə də, bir çox torpaq mülkiyyətçisi və fermer sahələrin yandırılmasının torpağa nə dərəcədə ziyan vurmasından xəbərsizdir.
Torpaq sahələrinin yandırılmasına qarşı dəfələrlə xəbərdarlıq edilsə də, fermerlər bu vərdişlərini hələ də davam edirlər.
Qeyd edək ki, Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinə əsasən, əkin sahələrinin yandırılması inzibati məsuliyyət yaradır. İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 244-1-ci maddəsinə əsasən, əkin yerlərinin yandırılmasına görə fiziki şəxslərin 400 manatdan 600 manatadək məbləğdə, vəzifəli şəxslərin 1500 manatdan 2000 manatadək məbləğdə və hüquqi şəxslərin 5000 manatdan 6000 manatadək məbləğdə cərimə edilməsi nəzərdə tutulub. Ancaq dəfələrlə xəbərdarlıq edilməsinə və cərimələrin tətbiqinə baxmayaraq, hələ də sahələri yandıranlar var.
İmran Cümşüdov: “Əkin sahələrini yandıranlar inzibati qaydada cərimələnirlər”
Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin şöbə müdiri İmran Cümşüdovun sözlərinə görə, əkin yerinin yandırılması aqronomik baxımdan çox zərərlidir: “Bu münbitliyin bərpa edilməsi üçün isə bir neçə il vaxt və külli miqdarda vəsait tələb olunur”. İ.Cümşüdov bildirdi ki, samanı yandırmaq əvəzinə, onu xırdalayaraq torpağa vermək daha yaxşıdır. Bu, münbitliyi xeyli artırır.
Həmsöhbətimiz onu da vurğuladı ki, əkin sahələrini yandıranlar inzibati qaydada cərimələnirlər.
Nicat Nəsirli: “… bu addım aqrotexniki baxımdan düzgün deyil”
Aqrar sahə üzrə ekspert Nicat Nəsirli bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, artıq biçin prosesi başa çatmaq üzrədir, ənənəvi olaraq bəzi fermerlər biçin aparılmış sahələri növbəti səpin mövsümünə hazırlamaq üçün yandırırlar: “Bu addım aqrotexniki baxımdan düzgün deyil. Hesablamalara görə, hər il Azərbaycanda kövşənliklərin təqribən 40 faizi yandırılır. Bu zaman meşəqoruyucu zolaqlar da yanır, çoxlu miqdarda quş, kirpi, dovşan və digər heyvanlar məhv olur. Torpağa ziyan dəyir: münbit qat məhv olur, məhsuldarlıq azalır. Sahənin yandırılmasında torpağın hər hektarında üzvi maddənin və səth qatının elə miqdarı məhv edilir ki, onun əvəz olunmasından ötrü torpağın hər hektarına təxminən 15 ton peyin verilməlidir.
Çoxları düşünür ki, kül tarlanı yaxşı gübrələyir, mineral və üzvi gübrələrə qənaət olunur. Bəzi təsərrüfatçılara elə gəlir ki, kövşənlikləri yandırma ziyanvericilərin və xəstəliklərin kökünü kəsməyə kömək edir və tarlaları təmizləyir. Lakin bunlar yanlış fikirlərdir. Yanğın nəticəsində tarlalarda mikroblar məhv olur, torpaqda münbit qat - humus toplanması dayanır, atmosfer havası çirklənir. Biçin zamanı sahəyə tökülmüş bitki qalıqlarının minerallaşması nəticəsində torpaq üzvi maddələrlə zənginləşir.Ona görə yandırmaq sərfəli üsul deyil. Digər tərəfdən, bu hərəkətin məsuliyyət tərəfi də var”.
Günel CƏLİLOVA
