Müasir dövrümüzdə informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının təsir dairəsi genişlənərək dövlət strukturlarını, vətəndaş cəmiyyəti institutlarını, iqtisadi və sosial sahələri, elm və təhsili, mədəniyyəti, bütövlükdə, cəmiyyəti əhatə edir.
Elə buna görə də informasiya texnologiyalarının daha geniş yayıldığı cəmiyyətlər dünyanın ən qabaqcıl cəmiyyətləri sayılır. Belə cəmiyyətlərin əsas üstün cəhətləri İKT-nin kütləvi istifadəsi, qlobal informasiya mühitinin yaradılması və digər bu kimi amillərdir. Artıq dünyanı İKT-nin bəxş etdiyi yeniliklərsiz, o cümlədən, internetsiz təsəvvür etmək qeyri-mümkündür.
Bütün sahələr üzrə informasiya texnologiyaları mütəxəssislərinə ehtiyac var. Hərbi sahədə informasiya texnologiyaları üzrə məşğul olan kadrlara tələbat var. Bu günlərdə müdafiə naziri Zakir Həsənov çıxış edərək bildirdi ki, ordu sahəsində informasiya texnologiyaları mütəxəssislərinə böyük ehtiyac var. Nəzərə almaq lazımdır ki, informasiya texnologiyaları mütəxəssislərinə tək orduda yox, əksər sahələrdə ehtiyac yaranır. Hətta bu məsələ ilə bağlı bir müddət əvvəl İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin icraçı direktoru Vüsal Qasımlı UNEC2B əmək bazarı platformasının təqdimat mərasimindəki çıxışında bildirmişdi ki, Azərbaycanda rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı üçün əmək bazarında 150-200 min İT mütəxəssisi olmalıdır, amma hazırkı bazarda say 1.5 minə yaxındır. Qeyd edək ki, bu sahədə olan mütəxəssis çatışmazlığı nəzərəçarpacaq dərəcədə böyükdür.
Bəllidir ki, bu gün ali təhsil ocaqlarında informasiya texnologiyalarını tədris edən fakültələr yetərincədir. Buna baxmayaraq, əmək bazarında qeyd olunan sahə üzrə kadr çatışmazlığı hələ də yaşanır.
Tərlan Eyvazov: “Orduda İKT sahəsi üzrə mükəmməl biliyə malik olan kadr lazımi səviyyədə deyil”
Hərbçi ekspert Tərlan Eyvazov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, bu gün Azərbaycan Ordusunun müasir tələblərə cavab verən hərbi texnikası var. Bununla yanaşı, ordunun müasir informasiya sahəsi üzrə avadanlıqları da yetərincədir. Ancaq bununla yanaşı, orduda İKT sahəsi üzrə mükəmməl biliyə malik olan kadr lazımi səviyyədə deyil: “Nəzərə almaq lazımdır ki, döyüş tək döyüş meydanında aparılmır, eyni zamanda, informasiya müharibəsi də aparılır. İnformasiya müharibəsi zamanı mütləq şəkildə kompyuter biliklərinə malik olan mütəxəssis olmalıdır. Digər sahələrdə olduğu kimi, hərbidə də informasiya texnologiyaları üzrə hazırlanan mütəxəssislərin sayı artırılmalıdır”.
Kamran Əsədov: “… günün tələblərinə cavab verən informasiya yeniliklərindən xəbərsizdirlər”
Təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirdi ki, bu sahə üzrə tədrisi həyata keçirən müəllimlər günün tələblərinə cavab verən informasiya yeniliklərindən xəbərsizdirlər: “Hazırda ölkədə 51 ali təhsil müəssisəsində 164 mindən çox tələbə təhsil alır ki, onların da məhz 40 faizə qədəri texnologiya üzrədir. Yəni burada söhbət sırf kompyuter mütəxəssislərindən yox, eyni zamanda, informasiya texnologiyalarının tətbiqini əhatə edən bütün sahələrdən gedir. Amma təəssüflər olsun ki, bu gün ölkənin informasiya texnologiyaları üzrə kadr hazırlığını həyata keçirən universitetlərinin məzunlarının yalnız 42 faizi əmək bazarında işlə təmin olunur. Bu ona görədir ki, universitetlərdə, xüsusilə də informasiya texnologiyaları sahəsində kadr hazırlayan təhsil müəssisələrində müasir tələblərə cavab verən avadanlıqlar yoxdur. Bu ixtisas üzrə tədrisi həyata keçirən müəllimlər günün tələblərinə cavab verən informasiya yeniliklərindən xəbərsizdirlər. Ona görə də hesab edirəm ki, aidiyyəti dövlət qurumları mütləq şəkildə kadr hazırlığı həyata keçirən təhsil ocaqlarında yoxlamalar aparmalı, keçirilən dərsin müasir əmək bazarına cavab verib-vermədiyini dəqiqləşdirməlidirlər. Təəssüf ki, proqramlaşdırma sahəsi üzrə mütəxəssis bizdə yox səviyyəsindədir. Bunun səbəbi isə universitetlərin maddi-texniki bazasının lazımi səviyyədə qurulmamasıdır. Keyfiyyətli kadr hazırlığı olmadığına görə bazarda boşluq var”.
Osman Gündüz: “Bu sahədə universitetlərdə tədrisin səviyyəsini yüksəltmək lazımdır”
"Multimedia” İnformasiya Sistemləri Texnologiyaları Mərkəzinin direktoru Osman Gündüz hesab edir ki, bu sahədə universitetlərdə tədrisin səviyyəsini yüksəltmək lazımdır: "2014-cü ildə olan devalvasiyadan sonra İT şirkətlərinin bir çoxunda ixtisarlar getdi. Həmin mütəxəssislərin çoxu xaricə köçdü və bu da İT sahəsinə ciddi zərbə vurdu. Yeni kadrların hazırlığına gəlincə isə universitetlərimizdə bu istiqamətdə müəyyən işlər görülür. Amma hələlik onların məzunları bazarın tələbatını ödəyəcək potensiala, təcrübəyə sahib deyillər. Buradakı problemlərdən biri də tədrisdədir. Belə ki, məzunların əksəriyyəti mütəxəssis kimi yetişmək, əmək bazarında özünə yer tapmaq üçün məcburən universitetdən əlavə kursa gedir. Ona görə də düşünürəm ki, universitetlərdə tədrisin səviyyəsini yüksəltmək lazımdır”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, bazardakı boşluğu aradan qaldırmaq üçün xaricdə bu sahədə təhsil alan gənclərimizi də müəyyən şərtlərlə ölkəyə dəvət etmək olar: "Yeri gəlmişkən onu da qeyd edim ki, ümumiyyətlə, bizdə bu məsələnin kökündən həll edilməsində ciddi problem var. Bu da Təhsil Nazirliyi və Dövlət İmtahan Mərkəzi arasında olan fikir ayrılığından irəli gəlir. Məsələ informatika fənninin tədrisinə olan münasibətdir. Tutaq ki, abituriyent universiteti İT sahəsi üzrə oxumaq istəyir. Amma 11 il orta məktəbdə keçdiyi informatika fənnindən yox, kimyadan imtahan verir. Ona görə də qəbul qaydalarına dəyişiklik edilməlidir. Yəni bu ixtisasa yiyələnmək istəyənlər kimya yerinə informatikadan imtahan verməlidirlər”.
Günel CƏLİLOVA
