Müqəddəs Ramazan ayının gözəl günlərini yaşayırıq. Humanizm, barış, yardımlaşma ayı olan Ramazan Azərbaycan dövlət müstəqilliyi qazandıqdan sonra daha davamlı və möhtəşəm qeyd edilir. İnanclı insanlar oruc tutur, nəzir-niyaz paylayır, ehtiyacı olan insanları, əlsiz-ayaqsızları sevindirirlər.
Bu gün Ramazan ayının neçənci günüdür? Bu sualı təsadüfi vermədik. Çünki Ramazan ayı daxil olandan indiyə qədər orucluğun günləri ziddiyyətli verilir. Mayın 21-i izlədiyimiz bir çox saytlarda Ramazanın 15-ci, bəzilərində isə 16-cı günü olduğu qeyd edilir.
Ramazanın günlərinin bu şəkildə təqdim edilməsi məlumatsızlıqdan irəli gəlir, yoxsa xüsusi təsirlərlə bağlıdır?
Hacı Təyyar Hüseynli: “Bu gün Ramazan günlərinin fərqli verilməsi məqsədli şəkildə yaradılıb və xarici qüvvələr tərəfindən idarə olunur”
Tanınmış ilahiyyatçı Hacı Təyyar Hüseynli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, bu olduqca diqqətçəkən məsələdir. “Bu mövzu olduqca aktualdır. Bu hal bu il yaranıb. Bir neçə il əvvəl bu məsələyə aydınlıq gətirilmişdi. Xüsusilə də Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi Ramazan ayının başlanması ilə bağlı qərar qəbul etmişdi. Bu baxımdan da bu məsələdə problem yox idi. Ancaq, nədənsə, bu problem yenidən aktuallaşdı. Bu bir neçə il əvvəl də adət halını almış bir problem idi. Mən ona görə bunu problem adlandırıram ki, sözün əsl mənasında, XXI əsrdə bu kimi problemin olması çox absurddur. Əsas olaraq bildirim ki, Ay astrofizika rəsədxanaları tərəfindən anbaan müşahidə olunur, yəni Ayın Yer planeti ətrafında dövriyyəsi. Söhbət 355 gündən gedir. Bu gün əsl islam alimləri arasında bu problem yoxdur. Konkret olaraq Quran mövcuddur və Ramazan ayı da müqəddəs kitabımızdan keçir. Bununla bağlı şəriət, islam qayda-qanunları ilə bağlı kitablarımız da var. Hər hansı bir ölkədə Günəş tutulması, fəza cisimləri ilə bağlı məsafələrdən asılı olaraq Ay tutula bilər. O respublikanın əhalisi müşahidə edə bilər. Buna görə xüsusi ibadət ritualı da var. Ay tutulanda xüsusi bir ayət namazı qılınır. Amma başqa ölkələrdə ola bilsin ki, bu müşahidə edilməsin. Ola bilər ki, dövrəsindən asılı olaraq, başqa Şərq ölkələrində, başqa yerlərdə Ay görünsün və alimlər də əhaliyə desin ki, Ay göründüsə, ibadətinizi edin. Bu, ayın başlanması kimi qəbul oluna bilər. Gözlə görünmək köhnə məsələdir. İndi biz müasir dünyada yaşayırıq və müasir avadanlıqlar var, uzaq məsafələrdən belə, planeti müşahidə etmək olar. Mənə elə gəlir ki, bu gün Ramazan günlərinin fərqli verilməsi məqsədli şəkildə yaradılıb və xarici qüvvələr tərəfindən idarə olunur. Bu artıq deyilmişdi ki, ayın əvvəlində Ay İranda, İraqda müşahidə olunmadı. Sonradan Ay Azərbaycan fəzasında göründü, adi gözlə belə onu görmək mümkün oldu. Təəssüflər olsun ki, bu il Azərbaycanda ibadətli kütlə bu halın qarşısını ala bilmədi. Yenə də xaricdən gələn informasiyaya görə Ramazan ayının əvvəlindən ikifikirli, ikiqərarlı oldular. Belə götürəndə KİV-dən və sosial mediadan bəllidir ki, bir qayda üzrə Ramazan ayı ayın 6-dan başladı. Amma təəssüflər olsun ki, 7-dən də başlayanlar oldu. Ayın 6-dan və 7-dən start götürən Ramazan ayı gəlib Qədr gecələrində və Fitr bayramında da kütlələrin fikir ayrılıqları, fikir qarşıdurmaları ilə nəticələnəcək. Mən bunu absurd adlandırıram, hətta bunu xaricdən idarəetmə kimi qəbul edirəm. Azərbaycanda alim də, astrofizika rəsədxanası da, yetkin fikir də var. Bu o qədər sadə bir işdir ki... Amma bundan yararlananlar var”.
T.Hüseynli qeyd etdi ki, görək xaricdən gələn fikirlə, informasiya, göstərişlə nə qədər insanı idarə etmək olar? Bəzilərinin xaricdən gələn fikirləri “mötəbər” qəbul edərək bu fikir üzrə hərəkət etdiklərini deyən ilahiyyatçı bildirdi ki, o, bu məsələdə alimləri günahlandırmır, sadəcə, bu informasiyanın yayılması ilə xüsusi məşğul olanlar var. “Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi, Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi bu məsələ ilə bağlı səlahiyyətlidirlər. Respublika ictimaiyyətinə də Ramazan ayının ayın 7-də başlanması təqdim olunmayıb. Buna baxmayaraq, bu mövcuddur. Sözügedən qurumlar bu məsələyə aydınlıq gətirsələr, növbəti illərdə bu problemlər olmaz” - deyə T.Hüseynli bildirdi.
İsmayıl Əhməd: “Bəzi İran və İraq alimləri bu fətvanı nəyə əsasən verdilər, niyə verdilər, mənə məlum deyil”
Dinşünas İsmayıl Əhmədin fikrincə, Ramazan ayının günlərinin fərqli təqdim edilməsi bəzi İran və İraq alimlərinin verdiyi fətva ilə bağlıdır. “Əslində, Ramazan ayının əvvəli, başlanğıc günü ilin əvvəlində tərtib edilən təqvimə əsasən bəlli idi. Orada may ayının 6-sı Ramazan ayının 1-ci günü olaraq göstərilib. Böyük əksəriyyət də bu təqvimi əsas gətirib may ayının 6-dan oruca başladı. Amma may ayının 5-i, saat 9-dan sonra bəzi İran və İraq alimləri fətva verdilər ki, yox, sabah hələ Şaban ayının 30-cu günüdür, Ramazan ayının 1-i may ayının 7-də olacaq. Bəzi İran və İraq alimləri bu fətvanı nəyə əsasən verdilər, niyə verdilər, mənə məlum deyil. Belə əsaslandırdılar ki, guya Ay görünməyib. Əslində isə onun heç bir əsası yox idi. Əslinə qalanda ayın görüntüsü hardasa saat 7-8 arasında, yəni 8-ə 10 dəqiqə qalmış müəyyən olunmalı idi. Bu fətva verildi və fətva veriləndən sonra may ayının 5-i axşam həmin alimlərin fətvalarına əsaslanan müsəlmanlar Ramazan ayını mayın 7-dən başladılar. Buna görə də belə bir fərq yarandı. Bu fərq də davam edəcək və Ramazan ayının bayramı da 1 günlə fərq edəcək. Mayın 6-dan oruc tutanlar iyun ayının 5-də bayram edəcək, mayın 7-dən oruc tutanlar iyunun 6-da bayram edəcəklər. Fərq bundan ibarətdir” - deyə İ.Əhməd bildirdi.
İradə SARIYEVA
