Statistik məlumatlara görə, bu gün dünyanın hər yerində insanlar bir il ərzində milyon tonlarla müxtəlif kimyəvi dərman preparatları qəbul edirlər. Məsələn, ABŞ-da əhalinin gün ərzində qəbul etdiyi aspirinin çəkisi 20-30 tonla ölçülür. Ancaq dərmanların qəbulu heç də həmişə effekt vermir. Misal göstərdiyimiz elə bu ölkədə dərmanlar hər il 125 min insanı öldürür.
Dərman zəhərlənmələrinə, eləcə də bu zəhərlənmələr nəticəsində baş verən ölüm hadisələrinə dünyanın müxtəlif ölkələrində rast gəlinir. Həmçinin, ölkəmizdə də dərmandan zəhərlənmə halları baş verir. Açıqlanan statistik rəqəmlərə əsasən, ötən il Azərbaycanda kimyəvi zəhərlənməyə məruz qalan insanların sayı artıb.
Bakı Şəhər Baş Səhiyyə İdarəsinin baş toksikoloqu, Kliniki Tibbi Mərkəzin Toksikologiya şöbəsinin həkimi, dosent İsmayıl Əfəndiyev media nümayəndələrinə açıqlamasında qeyd etdi ki, 2017-ci ildə Azərbaycanda 2016, 2018-ci ildə isə 2169 nəfər kimyəvi zəhərlənməyə məruz qalıb. Kimyəvi zəhərlənmələr arasında birinci yeri dərmanlardan zəhərlənmələr tutub. Ötən il kimyəvi zəhərlənməyə məruz qalanların 778 nəfəri və ya 36,9 faizi dərmandan zəhərlənib. Zəhərlənməyə səbəb olan dərmanlar arasında sedativ tərkibli, yəni əsəbə qarşı dərmanlar üstünlük təşkil edib. Dərman zəhərlənmələrinin 40 faizə yaxını sedativ tərkibli dərmanlarların qəbulu ilə əlaqədardır.
İnsanlar bu vasitələrdən sağlamlığa nail olmaq, xəstəlikdən can qurtarmaq üçün istifadə etsələr də, əks nəticə ilə qarşılaşırlar. Yəni bu dərmanlar onları sağaltmaq əvəzinə, onlara yeni problemlər yaradır. Dərman zəhərlənmələrinin nə səbəbdən artdığını öyrənmək üçün mütəxəssislərə müraciət etdik.
Adil Qeybulla: “Həkim nəzarətində olmayan dərmanların qəbul edilməsi qadağan olunmalıdır”
Həkim-ekspert, professor Adil Qeybulla bildirdi ki, dərman preparatı müəyyən bir dozada müalicəvi effektə konkret təsiri hesablanmış vasitədir: "Yüksək dozada dərman isə toksiki maddə kimi təsir göstərir. Bəzən dərman zəhərlənmələrinə səbəb olan amillərdən biri dərmanın normadan çox qəbul edilməsidir. İkincisi, dozanın çəkiyə adekvat olması məsələsi də var. Yəni, istənilən halda, bədən çəkisinin hər kiloqramına dərman dozasının yüksək olmasından söhbət gedir. Digər bir məsələ isə dərman preparatlarının tam təmizlənməsi, onların tərkibində olan qatqıların, dərman əlavələrinin özünün zərərsiz olmasıdır. Bu gün Azərbaycana xeyli keyfiyyətsiz dərman daxil olur. Dərman bazarında çox xaotik bir vəziyyət hökm sürür".
A.Qeybullanın sözlərinə görə, mənşəyi, istehsal yeri müəmmalı olan dərmanların təsirinə və təhlükəsizliyinə inam yoxdur: "Dərmanın qəbul edilməsi ancaq həkim nəzarətində olmalıdır. Həkim resepti və nəzarəti olmadan dərmanların qəbul edilməsi qadağan olunmalıdır. Çünki dünyanın hər yerində bu cürdür. Bizdə xəstə gedir aptekdən istənilən dərmanı kimdənsə eşidib alıb içir. Sonra da bu cür problemlər yaranır. Hər bir dərman zəhərlənməsi halı ayrıca araşdırılıb tədqiq olunmalıdır. Yalnız bundan sonra ümumi bir qərar vermək mümkündür".
Eyyub Hüseynov: “Dərman zəhərlənmələri çoxluğuna görə qida zəhərlənməsindən sonra ikinci yerdə dayanır”
Azad İstehlakçılar Birliyinin (AİB) sədri Eyyub Hüseynov qeyd etdi ki, dərman zəhərlənmələri çoxluğuna görə qida zəhərlənməsindən sonra ikinci yerdə dayanır: “Biz bilməliyik ki, cəmiyyətdə həmin problem yarandıqda onu insanlar yox, qanunlar həll edir. Belə ki, problemin qarşısını almaq üçün sertifikasiya verən orqanla əhalinin sağlamlığının keşiyində dayanan orqan bir-birindən ayrılmalıdır. Sertifikat verən orqan müstəqil olmalıdır. Ekspertiza müstəqil olmalıdır. Bu saat ekspertizaların, sertifikasiyaların hamısı dövlət monopoliyasındadır. İnsanların sağlamlığı keşiyində duran orqan da dövlət qurumudur. Ona görə maraqların konflikti var. Əgər həmin qurumlar ayrılsalar, düşünürəm ki, bu problemlərin qarşısı xeyli alınar".
Günel CƏLİLOVA
