Qəzetimizin ötən sayında Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Coğrafiya İnstitutunun mütəxəssislərinin Kiçik Qızılağac körfəzində tədqiqat işləri həyata keçirməsi və tədqiqat zamanı sözügedən ərazidə ekoloji vəziyyətin çox pis halda olduğunun müəyyən edilməsi haqqında məlumat vermişdik.
AMEA-nın Coğrafiya İnstitutunun əməkdaşı, dosent Zabit Allahverdiyev Qızılağac körfəzində çöl tədqiqat işlərinin nəticələri haqqında danışarkən qeyd etmişdi ki, Kiçik və Böyük Qızılağac körfəzlərində əvvəlcədən təyin edilmiş nöqtələrdə dərinlik üzrə ölçmə işləri aparılıb, səth suyundan və dib çöküntülərindən nümunələr götürülüb, axın sürətinin, səth suyunun və havanın temperaturu ölçülüb, kiçik və böyük körfəzlər arasındakı mübadilə kanallarının (su axıdılan, qəza və balıq keçən) hazırkı vəziyyəti və dənizin səviyyə durumu haqqında məlumatlar toplanıb: “Aparılan müşahidələr göstərir ki, antropogen təsirlər nəticəsində Kiçik Qızılağac körfəzinin ekoloji vəziyyəti çox pis hala düşüb, sahil zonaları plastik və digər tullantılarla zibilləndirilib…”.
Böyük Qızılağac körfəzinin ekoloji vəziyyətinin pis halda olması və sahil zonalarının plastik və digər tullantılarla zibillənməsi ilə bağlı mütəxəssisin səsləndirdiyi fikirlərə Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Bioloji Müxtəlifliyin Qorunması və Xüsusi Mühafizə Olunan Təbiət Ərazilərinin İnkişafı Departamentinin direktoru Hikmət Əlizadənin fikirlərini öyrənmişdik. H.Əlizadə “...Əvvəla Coğrafiya İnstitutunun mütəxəssislərinin apardıqları tədqiqatların səhihliyini həm Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi, eləcə də digər sahə üzrə aidiyyəti qurumların bir daha araşdırmasına ehtiyac var. Çünki həmin ərazi az qala ekoloji fəlakət zonası kimi təqdim edilir. Bu məlumatın səhihliyi yoxlanılmalıdır. Ancaq reallıq ondan ibarətdir ki, üç çay - Viləş çay, Boradi çay və Qumbaşı çay birləşərək sonda gəlib Kiçik Qızılağac körfəzinə tökülür. Gözünüzün qarşısına gətirin ki, Masallı rayonunun bütün ərazisi boyu əksər kənd və qəsəbələrdən keçməklə bu çaylar qovuşaraq Kiçik və Böyük Qızılağac körfəzlərinə tökülür. Kiçik Qızılağac körfəzinə tökülən həmin çaylar özü ilə plastik və digər tullantılar da gətirir...” - deyə bildirmişdi.
Zabit Allahverdiyev: “Ekoloji vəziyyətə mənfi təsir göstərən bu kimi halların qarşısının alınması üçün maarifləndirmə işləri aparmaq və mühafizəni gücləndirmək lazımdır”
Yazı nəşr edildikdən sonra AMEA-nın Coğrafiya İnstitutunun əməkdaşı, dosent Zabit Allahverdiyev redaksiyamızla əlaqə saxlayaraq bildirdi ki, söhbət Böyük Qızılağac körfəzinin deyil, Kiçik Qızılağac körfəzinin ekoloji vəziyyətindən gedir. Z.Allahverdiyevin bildirdiyinə görə, Böyük Qızılağac körfəzində ekoloji vəziyyət normaldır. Mütəxəssisin sözlərinə görə, bu gün Kiçik Qızılağac körfəzinin ekoloji durumu ürəkaçan deyil. “Burada söhbət Kiçik Qızılağac körfəzinin ekoloji vəziyyətindən gedir, bu körfəzin ekoloji durumu çox pisdir. Oranın ekoloji vəziyyəti həqiqətən də gərgindir. Çayboyu kəndlərdən çaya məişət tullantıları atılır və həmin tullantılar da su ilə axıb sözügedən əraziyə gəlir. Bu halın qarşısı alınmalıdır.
İnsanlar əllərinə gələn zibili, məişət tullantılarını çaya atırlar və həmin tullantılar Kiçik Qızılağac körfəzinə tökülür, onu da külək ətrafa yayır. Hesab edirəm ki, bu halın qarşısının alınması üçün əhali ilə maarifləndirmə işləri aparılmalıdır. Yoxsa bunun qarşısını inzibati yolla, başqa üsullarla, qadağa ilə almaq mümkün deyil, bu yalnız maarifçilik işi ilə mümkündür. Belə məsələdə vətəndaşlarımız diqqətli və həssas olmalı, bilməlidirlər ki, məişət tullantılarını çaya atmaq ekoloji çirklənmə yaradır. Qızılağac körfəzi Xəzərin incisidir. Burada insanlar balıq tutur, yaşayışını təmin edir, balıq yetişdirmə zavodu fəaliyyət göstərir. Yaxşı, buranın vəziyyəti on ildən sonra necə olacaq? Onu fikirləşmək lazımdır. Hazırda ekoloji vəziyyətə mənfi təsir göstərən bu kimi halların qarşısının alınması üçün maarifləndirmə işləri aparmaq və mühafizəni gücləndirmək lazımdır. Ən azından, orada xüsusi lövhələr quraşdırılmalıdır. Camaat orada tor atıb balıq tutur. Əlaqədar qurumlar əhalini maarifləndirməlidirlər ki, burada balıq tutmaq olmaz. Bu problem də var”.
Böyük Qızılağac körfəzinin ekoloji vəziyyətinə gəlincə, Z.Allahverdiyev bildirdi ki, Bakı buxtası ilə müqayisədə həmin körfəzin ekoloji vəziyyəti yaxşıdır. Buna baxmayaraq, oradan da tədqiqat üçün analizlər götürüldüyünü qeyd edən mütəxəssisin sözlərinə görə, analizin nəticələrindən sonra bu barədə birmənalı fikir söyləmək olar. Z.Allahverdiyev, həmçinin, bildirdi ki, bu gün Azərbaycanda belə analizlərin aparılması üçün kifayət qədər qurğu var.
İradə SARIYEVA
