“Sunset” istirahət mərkəzi - İbrahim Novruzov: “Yay sezonu olmadığı üçün, hazırda maddi imkanımız yoxdur ki, 10 min manata qurğu alaq” “Məkan” istirahət mərkəzi - Hacı: “… biz Xəzər dənizini çirkləndirmirik” “Xəzər palace” istirahət mərkəzi - Mais Məmmədov: “İstirahət mərkəzində müasir standartlara cavab verən qurğular quraşdırılıb” Telman Zeynalov: “İş adamlarının çoxu sözügedən çimərliklərin təmizliyi haqqında düşünmür”
Xəzərin problemləri içərisində dəniz sularının və dənizkənarı zonaların çirklənməsi, bununla əlaqədar ekoloji şəraitin korlanması son dövrün mühüm məsələlərindən biridir. Xəzər dənizinin əsas çirklənmə mənbələri onun sahillərində yerləşən şəhərlərin və sənaye obyektlərinin çirkab suları, dəniz nəqliyyatı və neft mədənlərinin müxtəlif çirkləndiriciləridir. Sahil ərazilərinin çirklənmə dərəcəsini isə əsasən yay mövsümünün sonunda müşahidə etmək mümkündür ki, bunun da başlanğıcında insan amili durur.
Xəzər dənizini çirkləndirən qurumlara, istirahət mərkəzlərinə qarşı sərt tədbirlər həyata keçirilir. Bu günlərdə Xəzər dənizini çirkləndirən istirahət mərkəzlərinin adı açıqlanıb. Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Xəzər Kompleks Ekoloji Monitorinq İdarəsinin rəisi Ərəstun Həsənov media nümayəndələrinə açıqlamasında qeyd edib ki, Xəzərsahili zolaqda fəaliyyət göstərən istirahət mərkəzlərində və müəssisələrdə keçirilən monitorinqlər zamanı sənaye və məişət tullantı sularının dənizi çirkləndirdiyi təsdiqlənib.
Ə.Həsənov bildirib ki, şimal bölgəsində “Qafqaz” konserv zavodu, “Sunset”, “Məkan”, “Təbib” istirahət mərkəzlərində, Abşeron yarımadasında “Azərboru” ASC-nin kollektorunda, Gəmi təmiri zavodunda, cənub bölgəsindəki “Beluqa”, “Xəzər palace”, “Meduza” istirahət-xidmət yerlərində hələ də günün tələblərinə cavab verməyən primitiv təmizləyici qurğulardan istifadə olunur. Bəzilərində isə tullantı sularının təmizlənməsi üçün müvafiq qurğular, ümumiyyətlə, mövcud deyil: “Yaxşı olardı ki, belə müəssisələr müasir tələblərə cavab verən təmizləyici qurğular quraşdıraraq, Xəzər dənizinin çirklənməsinin qarşısını alsın və həm də təmizlənmiş suyu texniki məqsədlər üçün təkrar istifadəyə yönəldərək, suya qənaət edilməsində nümunə göstərsinlər".
Xəzər dənizini çirklənməsinə səbəb olan istihat mərkəzlərində adıçəkilən qurğunun quraşdırılıb-quraşdırılmadığını, ümumiyyətlə, onların dənizin çirklənməsində rolu olub-olmadığını öyrənmək üçün özlərinə müraciət etdik.
Şimal bölgəsində fəaliyyət göstərən “Sunset” istirahət mərkəzinin inzibatçısı İbrahim Novruzov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, onlara Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyindən Xəzər dənizinin çirklənməsi ilə bağlı məktub gəlib: “Həmin məktubda qeyd olunub ki, çalışdığım məkanda lazımi qurğu quraşdırılmayıb. Düzdür, mən adıçəkilən qurumun rəyi ilə razıyam. Hazırda istirahət mərkəzində günün tələbinə cavab verən qurğu quraşdırılmayıb. Bunun da səbəbi hazırda yay mövsümünün olmamasıdır. Məlumdur ki, istirahət mərkəzlərində əsas qazanc yay aylarında olur. Yay sezonu olmadığı üçün, hazırda maddi imkanımız yoxdur ki, 10 min manata qurğu alaq. Ancaq çimərlik mövsümü başlayan kimi biz həmin qurğudan alıb quraşdırıcağıq”.
Şimal bölgəsində fəaliyyət göstərən “Məkan” istirahət mərkəzi ilə də əlaqə saxladıq. Özünü “Məkan” istirahət mərkəzinin rəhbəri kimi təqdim edən Hacı adlı şəxs “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, o, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin məlum iradı ilə razı deyil: “Bizim istirahət mərkəzində müasir standartlara cavab verən qurğular quraşdırılıb. Bir müddət öncə Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin və hüquq-mühafizə orqanlarının nümayəndələri istirahət mərkəzində monitorinq keçirdi. “Məkan” istirahət mərkəzinin yaxınlığında kiçik kafe var. Monitorinq zamanı həmin kafenin əl-üz yuyanının köhnə və standartlara uyğun olmadığı müəyyən olunub. Maraqlıdır, əl-üz yuyanın köhnə olması Xəzər dənizini necə çirkləndirir? Ümumiyyətlə, həmin kafenin “Məkan” istirahət mərkəzinə aidiyyəti yoxdur. Sadəcə, məsafə baxımından yaxın olduğu üçün, həmin kafenin “Məkan”B istirahət mərkəzinə aid olduğu qeyd olunub. Biz onların ittihamı ilə razı deyilik”.
Cənub bölgəsində fəaliyyət göstərən “Xəzər palace” istirahət mərkəzinin icraçı direktoru Mais Məmmədov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, onun rəhbərlik etdiyi istirahət mərkəzində təmizləyici qurğular quraşdırılıb: “Lənkəran zonasında mövcud olan istirahət mərkəzləri arasında yeganə “Xəzər palace”da “şampus” sistemi quraşdırılıb. Bu ele bir sistemdir ki, vanna otağı, ayaqyolu və mətbəxdə istifadə olunan su anbara dolur. Şampus sistemi ilə hər həftə anbardakı su çəkilir. Beləliklə, bizim məkandan çirkab su Xəzər dənizinə axıdılmır. “Xəzər palace”da quraşdırılan sistemdən həm Lənkəran Ekologiya İdarəsi, həm də Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi xəbərdardır. İstənilən şəxs istədiyi zaman istirahət mərkəzinə gəlib müasir avadanlıqların quraşdırıldığını müşahidə edə bilər”.
Ekoloq Telman Zeynalovun sözlərinə görə, Bakı və Abşeronda fəaliyyət göstərən çimərliklərin əksəriyyətinin vəziyyəti bərbaddır, bunun əsas səbəbi, ilk növbədə, insanların özləridir: “Xəzər hər birimizin sərvətidir və hər kəs onun təmiz saxlanması üçün məsuliyyət daşıyır. Çimərlik ərazilərinin əksəriyyəti sahibkarlar tərəfindən özəlləşdirilib və ya icarəyə götürülüb. İş adamlarının çoxu sözügedən çimərliklərin təmizliyi haqqında düşünmür. Demək olar ki, bütün istirahət sahələri birbaşa dənizə çirkab suları axıdır. Nəticədə müxtəlif xəstəliklər yayılır. Qeyd edilən problemin aradan qaldırılması istiqamətində hazırda ölkədə bir sıra tədbirlər həyata keçirilir”.
T.Zeynalov hesab edir ki, bu istiqamətdə aparılan maarifləndirmə işləri və təşəbbüslər olduqca yaxşıdır, lakin cərimə metodları və nəzarət mexanizmləri daha sərt olmalı, zibil qutularının sayı artırılmalıdır: "Fikrimcə, ödənişli çimərliklərin sayı azaldılmalı, pulsuz çimərliklərin sayı çoxalmalıdır və müvafiq orqanların nəzarəti gücləndirilməlidir. Vətəndaşlar, rəsmi qurumlar da ekoloji vəziyyətə daha ciddi yanaşmalıdırlar. Bununla bağlı təbliğat işləri aparılmalıdır".
Günel CƏLİLOVA
