“Valideynlərin məktəblərə könüllü şəkildə ianə verməsi ilə bağlı bir neçə model təqdim olunub”. Bunu təhsil naziri Emin Əmrullayev ASAN Radionun “QəbuldASAN” verilişində deyib.
Onun sözlərinə görə, yeni tədris ilindən bunun pilot şəkildə tətbiqi planlaşdırılır: “Məktəblər bu işə könüllü qoşula bilər. İnsanlar bunu faydasız hesab etsə, təbii ki, olmayacaq. Dünyanın hər yerində bu tipli assosiasiyalar var. Məqsəd pul yığımı yox, məktəblə valideyn arasında məsələləri tənzimləməkdir. Qanunvericiliyimiz də bildirir ki, məktəb hansı sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul ola bilər. Yəni məktəb daxilində ödənişli xidmətlər ola bilər. Müəllimə əlavə bonusu valideyn verə bilməz. Bu, qanuna ziddir. Dövlət hər bir məktəbdə hər arzunu reallaşdıra bilməz. Müəyyən işlər üçün məktəbə könüllü ianə mümkündür”.
Əvvəllər Təhsil Nazirliyindən bildirilirdi ki, istənilən məqsədlə məktəblərdə pul yığılması qadağandır, pul tələb edən məktəblərin və müəllimlərin adları nazirliyə təqdim edilməlidir. Yəni onlara qarşı tədbirlər görülsün. Amma indi valideynin məktəbə pul verməsini nazirlik leqallaşdırır. Görəsən nə baş verib ki, təhsildə bu cür “islahat” həyata keçirilir və məktəblərə belə bir model təqdim edilir?
“Bu “model”in tətbiqi təhsildə rüşvəti daha da artıracaq”
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, elm və təhsil eksperti Elyar İslamoğlu “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu xəbəri təəssüf hissi ilə oxuyub. E.İslamoğlu hesab edir ki, bu modelin təqdim edilməsi və tətbiqi yolverilməzdir, çünki bunun xeyrindən çox ziyanı ola bilər. Nazirliyin yeni “islahatının” yeni rüşvətalma mexanizmi yarada biləcəyini deyən E.İslamoğlunun sözlərinə görə, bu məsələdə kifayət qədər ehtiyatlı olmaq lazımdır: “Bizdə bir məktəblərə yığılan pullarla, valideynlərin ianə verməsi ilə bağlı bir neçə mexanizm təklif edilsə də, heç zaman müsbət nəticə almaq mümkün olmayacaq. Çünki həmin o pulların hesabatı verilməyəcək, hansı valideynin nə qədər pul verdiyi, yığılan pulların aqibətinin necə olacağı məlum olmayacaq. Ona görə ki, indinin özündə məktəblərdə süpürgə pulu, fond pulu, pərdə pulu, kağız pulu, marker pulu və sair pullar yığılır. Amma bunun hesabatı verilmir ki, yığılan pullar kimlərə verildi, məktəb bunu hansı məqsədlə xərclədi, direktoramı çatdı, yoxsa yığan adamın cibindəmi qaldı? Düşünürəm ki, bu “model”in tətbiqi təhsildə rüşvəti daha da artıracaq. Məktəblərdə hər hansı şəkildə də olsa pul yığılması yolverilməzdir. Valideynin məktəbə ianə şəklində də olsa pul verməsi müsbət hal deyil. Bizim övladlarımız məktəbə pul vermək üçün yox, təhsil almaqdan ötrü gedir. Yaxşı olardı ki, təhsil naziri ilk növbədə məktəblərdə təhsilin keyfiyyətinin yüksəlməsinə, müəllimlərin yaxşı dərs keçməsinə şərait yaratsın. Bu gün məktəblərdə yaxşı dərs keçilmədiyi üçün repetitora ehtiyac var. Orta məktəbdə aldığı təhsillə 100 şagirddən yalnız 1-2-si öz gücünə ali məktəbə girə bilər. Ali məktəblərə daxil olanların 98 faizi repietitor yanına gedənlərdir. Mən imtahanlarda iştirak edirəm və məktəblərdə keçilən dərslərin səviyyəsinə bələdəm. Repetitorluq ləğv olunsa, ümumiyyətlə ali məktəbə qəbul olmayacaq. Bir çox bölgələrdə orta məktəblər bərbad vəziyyətdədir. Mən bir neçə gün əvvəl Şəmkirdəki Əhməd Cavad adına tam orta məktəbin vəziyyətini ictimailəşdirdim. Məktəblər bərbad vəziyyətdədir. Görünür ki, məktəblərin təmirinə ayrılan pullar illərdir yeyilib, mənimsənilib. Mən o xəbərə təhsil naziri Emin Əmirullayevi də tağ etmişdim ki, baxın görün bölgələrdə məktəblər nə vəziyyətdədir, uşaqlar məktəblərdə normal dərs keçə bilmir. Siz hansı pul yığımından, ianədən danışırsız? Görünür, fürsətdən istifadə edib kimlərsə varlanmaq istəyir. İş dəftərləri kiminsə biznesidir, bunun qarşısını almadılar, bu, şagirdin çantasına, valideynin də büdcəsinə yükdür. Biz çalışırıq məktəblərdə iş dəftərlərinin, pul yığımının qarşısı alınsın, amma bu rəsmi qurum tərəfindən leqallaşdırılır. Bunun leqallaşdırılması da o deməkdir ki, adını “könüllü ianə” qoyub valideynləri pul verməyə məcbur edəcəklər”.
Bu leqallaşandan sonra valideynlərdən aybaay məktəbə pul tələb ediləcəyini deyən ekspertin sözlərinə görə, valideynləri məcburən bu işə cəlb edəcəklər. Ekspert deyir ki, bir tərəfdən məktəblərə pul yığımını leqallaşdırmaq istəyirlər, o biri tərəfdən də dövlət məktəblərin təchizatına pul ayırır: “Nazirdən soruşmaq lazımdır ki, məktəblərin təchizatına dövlət büdcəsindən ayrılan pullar kimin cibinə gedir. Çünki hər bir məktəb üçün marker pulu da, təbaşir pulu da, A 4 kağızı üçün də, başqa şeylərə görə də pul ayrılır. O pullar kimin cibinə gedir? Bunlara aydınlıq gətirilsin. Valideynin məktəbə verməyə pulu yoxdur. Elə ailə var 3-4 uşağı məktəbə gedir. Onlar nə etsinlər? Nazirlik rüşvətə yol açan “islahatlardan” əl çəkib məktəblərdə tədrisin keyfiyyətini artırsın, uşaqları repetitor asılılığından qurtarsın”.
İradə SARIYEVA
