“BakuBus” MMC tərəfindən yeni avtobuslara olan real illik tələbatdan artıq avtobus alışına yol verilib. Bu, Hesablama Palatasının “BakuBus” MMC-nin 01.01.2019-cu il tarixindən 01.0.2021-ci il tarixinədək olan dövrdə maliyyə fəaliyyətinə dair kənar dövlət maliyyə nəzarəti tədbiri zamanı üzə çıxıb. Kənar dövlət maliyyə nəzarəti həmin illərdə bu qurum tərəfindən istifadə olunmuş ümumilikdə 80,0 mln. manata yaxın vəsaiti əhatə edib.
Məlum olub ki, yeni avtobuslara olan real illik tələbatdan artıq avtobus alışına yol verilməsi ilə yanaşı, nəqliyyatın hərəkəti tezliyinin sərnişin dövriyyəsi ilə nisbətinin kifayət qədər optimallaşdırılmaması və yeni marşrut xətlərinin müəyyənləşdirilməməsi şəraitində dövlət vəsaitləri hesabına alınan avtobusların son 5 ildə orta hesabla 25,4 %-i depoda istifadəsiz saxlanılıb. Əlavə olaraq 320 ədəd sərnişin avtobusunun hazırkı məlum alış prosesi də nəzərə alınmaqla cari vəziyyətdə qeyd olunan faiz nisbətinin daha da artacağı gözlənilir.
Deponun sərnişindaşıma potensialından optimal şəkildə istifadə olunmaması isə, öz növbəsində, “BakuBus” MMC-nin müntəzəm sərnişindaşıma sahəsi üzrə gəlirlərinin tam reallaşdırılmaması, maliyyə öhdəliklərinin qarşılanması səviyyəsinin məhdudlaşması ilə nəticələnir. Eyni zamanda, təmir xərcləri üzrə maliyyə öhdəliklərinin vaxtında icra olunmaması da avtobusların depoda boş dayanma günlərinin artmasına səbəb olur.
Araşdırmaların nəticələrində bildirilir ki, “BakuBus” MMC-nin balansında olan 303 ədəd “İveco” markalı sərnişin avtobusundan 198 ədədinin istismarının dayandırılması müxtəlif nasazlıqların vaxtında təmir olunmaması səbəbindən baş verib. Belə ki, avtobus parkının bərpa olunması məqsədilə mövcud vəziyyətin aradan qaldırılması və təmir işləri üçün resursların cəlb edilməsi əvəzinə istismara yararsız həmin 198 avtobusun 80-dən (40,4%-dən) istifadəyə yararlı müxtəlif ehtiyat hissələrinin sökülərək istismar olunaraq digər avtobuslara quraşdırılması hallarına yol verilməsi təmirə ehtiyacı olan avtobusların daha da yararsız vəziyyətə düşməsi nəticələnib. Hesablama Palatasının bu məlumatı bir neçə gün əvvəl yayılıb.
“BakuBus” 5 ildə dövlət pulu ilə aldığı avtobusların məlum faizini niyə tullantıya çevirib?
“Təəssüf ki, dövlətin yaratdığı bu şirkət hazırda bərbad bir hala düşüb”
Nəqliyyat üzrə ekspert Elməddin Muradlı “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, “BakuBus”un fəaliyyəti ilə bağlı üzə çıxan bu məlumatlar bir ekspert kimi onu ciddi şəkildə narahat edib. “Çünki ən azından nəzərə almaq lazımdır ki, dövlət tərəfindən ilk dəfə olaraq Azərbaycan dövlət şirkəti yaradıldı. Amma təəssüf ki, dövlətin yaratdığı bu şirkət hazırda bərbad bir hala düşüb. Hesablama Palatasının açıqladığı məlumatdan da görünür ki, alınan avtobusların bir xeyli hissəsi hazırda istismara yararsızdır. Bunun nəticəsində də insanlarımız yolda qalır, sərnişinlər çox ciddi narahatlıq keçirirlər və bunun hansısa bir formada cavabı olmalıdır. Aidiyyəti qurum indiyə qədər nə işə baxıb, şirkət nə üçün bu vəziyyətə gəlib düşüb, yaxud avtobuslara niyə vaxtında texniki xidmət göstərilməyib? Niyə təzə avtobusları doğrayıb köhnə avtobuslara ehtiyat hissəsi kimi istifadə ediblər? Bildiyim qədər, hazırda 300-ə yaxın avtobus Hövsanda “BakuBus”ub bazasında istismara yararsız vəziyyətdə qalıb”.
E.Muradlının sözlərinə görə, 300 avtobusun ölkəyə gətirilməsi iki ilə yaxın vaxt tələb edir. O qeyd etdi ki, bir il ərzində onun pulu ödənilir, sifariş verilir, müqavilə bağlanılır, o avtobus Türkiyədə, yaxud başqa ölkələrdə yığılır, hazırlanır, sonra mərhələli şəkildə hissə-hissə ölkəyə gətirilir. “Görün, bu qədər əzab-əziyyətin qarşılığında 300 avtobusun bərbad vəziyyətə salınması təəssüf doğurur. Başa düşürəm, hər bir avtobusun özünün istismar xərci, istismar dövrü var. Bunları başa düşmək olar. Amma dövlət şirkəti kimi yaranan bu şirkətin bu hala salınması bağışlanmazdır və bununla əlaqədar günahı, səhvi olan hər kəs məsuliyyət daşımalıdır, cəzalanmalıdır. Hesab edirəm, bu bir siqnal oldu və biz bir daha əmin olduq ki, dövlət ictimai nəqliyyat sektorunda ciddi nəzarət mexanizmi əsasında ciddi fəaliyyət göstərə bilər. Ya da bu işi özəl şirkətlərə həvalə etmək lazımdır ki, qoy onlar öz işlərini görsünlər. Çünki özəl şirkət öz məsuliyyətini başa düşür və aldığı avtobusu da göz bəbəyi kimi qoruyur. Çünki bilir ki, bu onun qazanc yeridir və onu dağıda bilməz. Pul onun cibindən gedir. Dövlət şirkəti isə dövlətin pulunu səmərəsiz şəkildə xərcləyir. Nəticədə də Hesablama Palatasının üzə çıxardığı təəssüfdoğurucu bir mənzərə ilə qarşılaşdıq. Çox təəssüf. Hesab edirəm ki, bu məsələyə hüquq-mühafizə orqanları müdaxilə etməli və çox ciddi yoxlamalar aparılmalıdır”- deyə E.Muradlı vurğuladı.
İradə SARIYEVA
