Son dövrlər şagirdlər arasında bir-birini bıçaqlama halları mövcuddur. Kütləvi olmasa da, həm paytaxtda, həm də digər iri şəhər və rayonlarda fəaliyyət göstərən məktəblərdə bu kimi halların baş verməsinin şahidi oluruq. Onu da ürək ağrısı ilə bildirmək istəyirik ki, bu xoşagəlməz hadisələrin iştitakçıları arasında qızlar da var.
Gəncə şəhər 8 nömrəli tam orta məktəbin qız şagirdinin digər məktəbli qıza bıçaqla xəsarət yetirməsi dediklərimizə nümunədir. Bundan əvvəl də oğlan şagirdlər arasında analoji xoşagəlməzliklər baş verib. Hətta elə hallar olub ki, bu cinayət məhz məktəbin içində baş verib.
Ümumiyyətlə, məktəblilər arasında baş verən bu cinayətlərlə bağlı Təhsil Nazirliyinin heç bir tədbir görməməsi, bu kimi ciddi məsələləri taleyin ümidinə buraxması təəssüf doğurur. Təhsil Nazirliyi uzun müddətdir ki, bu problemin həlli istiqamətində addım atmaq istəmir. Təhsil naziri Emin Əmirullayev jurnalistlərlə söhbətində son zamanlar məktəblərdə qeydə alınan xoşagəlməz hallara münasibət bildirib. Naizr deyib ki, təhsil sahəsi genişdir və burada belə xoşagəlməz hadisələr yaşana bilər. O qeyd edib ki, 1 milyon 600 min şagird təhsil alan məktəblərdə yəqin hər gün hansısa xoşagəlməz hadisə baş verəcək. “Biz yanlız bu kimi hadisələrin qarşısını almaq haqqında danışa bilərik. Təbii ki, bu kimi hallar birmənalı olaraq qəbul edilmir. Əgər hansısa bir hadisədə cinayət varsa, bu işlə hüquq-mühafizə orqanları məşğul olur. Məktəblərdə şagirdlərin tərbiyəsi və davranışı ilə bağlı məsələyəə gəlincə, bununla əlaqəli mütəmadi şəkildə ümumtəhsil müəssisələrinin rəhbərliyi tərəfindən iş aparılmalıdır. Təəssüf ki, 1 milyon 600 min şagirdi, 200 min müəllimi, 3 milyondan artıq valideyni əhatə edən sistemdə iki nəfər arasında konflikti hər gün müşahidə edəcəyik”.
Nazirin bu kimi hallara münasibəti normal qarşılana bilərmi?
Ekspertlər qeyd edir ki, nazir bu kimi halların qarşısının alınması üçün tədbirlər görməlidir. Nazirin bu cür yanaşmasının mənfi qarşılandığını deyən ekspertlərin fikrincə, məktəblərdə ciddi nizam-intizama ehtiyac var. Məktəblərdə təlim-tərbiyə işinin təhsilin tərkib hissəsindən qoparılması bu kimi problemlər yaradır.
“Nazirin göstərişi ilə şagirdlər arasında baş alıb gedən cinayət halları ilə bağlı təcili toplantılar keçirilməli, qərarlar qəbul edilməli idi”
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Elyar İslamoğlu “Bakı-Xəbər”ə təəssüflə bildirdi ki, şagirdlərin, azyaşlıların iştirakı ilə törədilən cinayətlərin sayı çoxalıb. “Dünən də 15 yaşlı uşaq öz anasını qətlə yetirib. Fərqi yoxdur o bunu məktəbdə edir, ya kənarda edir. Məktəblərdə psixoloqlar şagirdlərlə düzgün qaydada işləməlidir. Təhsil Nazirliyi qarşısında birinci növbədə bu problemi qaldırmaq lazımdır ki, kimi gəldi orta ümumtəhsil məktəblərinə psixoloq ştatına götürüblər. Məktəbdə psixoloq kimi işə götürülənlər psixoloq kimi fəaliyyət göstərə bilmir, əksəriyyət qeyri-peşəkardır. Məktəblərdə peşəkar psixoloqların sayını artırmaq lazımdır. Psixoloqlar şagirdlərlə işləməlidir, onlara davranış, rəftar mədəniyyəti öyrədilməlidir və cinayətin, cinayətkarlığın faciəvi nəticələrə səbəb olduğunu aşılamalıdır. Uşaqların cinayətdən çəkinməsi istiqamətində işlər görülməlidir”.
E.İslamoğlunun sözlərinə görə, “Tik-Tok” və başqa sosial şəbəkələrdə cinayətkarların, cinayət törədib türməyə düşənlərin həyatının ideallaşdırılması, onların qəhrəmanlaşdırılması mənfi fəsadlar verir. Ekspertin sözlərinə görə, uşaqlar üçün internetin əlçatan olması faciələr yaradır. Bir tərəfdən, meyxanaçıların cinayətkarların, oğru deyilənlərin həyatını vəsf edən meyxanalarını dinləyirlər, başqa bir tərəfdən türmə romantikasının təbliğ edilməsi şagirdlərin həyatına mənfi təsir göstərir: “Bu təbliğata uyub cinayətlərin iştirakçısına çevrilirlər. Onlar uşaqdır, cinayətin nə olduğunu, bir insanın həyatını onun əlindən almağın nə olduğunu bilmirlər. Uşaqlar görür ki, türməyə düşənlərə mahnılar qoşurlar, əhvalatlar uydurub təbliğ edirlər. Ümumiyyətlə, o cür videoların təbliğində qadağa qoyulmalıdır. Orta məktəb şagirdlər arasında narkotik, patı istifadəçilərinin sayı günü gündən artır, bu məsələ araşdırılmır. Bu problem necə həll olunmalıdır? Belə şeylərə pandemiya səbəbindən 1 il məktəbin olmamasının da təsiri oldu. Məktəbli qızların, oğlanların bir-birinə qarşı ağır cinayət törətməsi Təhsil Nazirliyinə bir siqnal olmalıdır. Bütün məktəblərdə uşaqlarla savadlı, peşəkar pedoqoqlar, psixoloqlar işləməlidir. Azyaşlı qızların ərə verilməsi də bıçaqlanma cinayəti qədər problemli məsələdir. Orta məktəblərdə kifayət qədər problemlər var və təəssüflər olsun ki, bu problemin həlli üçün heç bir iş görülmür”.
Təhsil nazirinin bu məsələyə niyə bu şəkildə yumşaq yanaşmasına gəlincə, E.İslamoğlu qeyd etdi ki, nazirin açıqlamaları sərt və nəticə verən olmalıdır: “Keçən dəfə başqa bir ciddi məsələ ilə də bağlı təhsil naziri çox yumşaq danışmışdı. Nazir belə məsələlərdə yumşaq deyil, sərt olmalıdır. Təhsil naziri məktəblərin rəhbərlərindən, pedoqoji şuralardan konkret iş tələb etməlidir. Bizdə indiyə qədər bir neçə təhsil naziri dəyişilib deyə uzun müddət bir adamın təhsil naziri işləməsini görməmişik. Bir söz deyəcəyəm, xaricdə təhsil alıb gəlməklə yüksək vəzifə tutmaq olmaz. Vəzifə tutmaq üçün xalqımızın dilini yaxşı bilmək və bacarıqlı şəkildə işləmək lazımdır. Yoxsa xaricdə təhsil alıb gəlməklə, humanistlik göstərməklə, kosmopolit düşüncə ilə hadisələrə yanaşıldıqda məktəblilər arasında cinayətkarlıq da artacaq, narkotik istfadəçilərinin sayı da artacaq. Eyni zamanda az yaşlı qızların nikaha girməsi halları çoxalacaq. Hesab edirəm ki, baş verənlər Təhsil Nazirliyi üçün bir siqnal olmalı idi. Nazirin göstərişi ilə şagirdlər arasında baş alıb gedən bu cinayət halları ilə bağlı təcili toplantılar keçirilməli, qərarlar qəbul edilməli idi. Amma çox təəssüf ki, bunlar baş vermədi”- həmçinin,deyə E.İslamoğlu qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
