Məhərrəm Zülfüqarlı: “Bu, ermənilər üçün gözlənilməz zərbə oldu”
Məlum olduğu kimi, mayın 30-da Fransanın Val d’Oise Departamentinin İnzibati Məhkəməsi Arnuvil şəhəri ilə Dağlıq Qarabağdakı erməni separatçıları arasında imzalanan "Dostluq Xartiyası"nı ləğv edib.
Sözügedən "sənəd" Fransanın Arnuvil şəhərinin meri Paskal Dol ilə hazırda Ermənistan silahlı qüvvələrinin işğalı altında olan Azərbaycanın Xocavənd rayonunun Şeher yaşayış məntəqəsinin separatçı rəhbəri arasında imzalanmışdı.
Dağlıq Qarabağa qanunsuz səfər edərək orada separatçılarla görüşən və "sənəd" imzalayan merə qarşı ittiham Fransa hökuməti tərəfindən ölkənin regionları ilə əməkdaşlığa dair qanunun pozulması maddəsi ilə irəli sürülüb. Şikayətə baxan Fransanın Val d’Oise Departamentinin Cergy-Pontoise İnzibati Məhkəməsi fransalı merin əleyhinə qərar verib.
Məlumat üçün qeyd edək ki, 2018-ci ilin oktyabrında Fransanın Sent Etyen şəhərinin meri və Arnuvil bələdiyyəsinin rəhbəri Azərbaycanın icazəsi olmadan Dağlıq Qarabağa qanunsuz səfər edib və separatçılarla bir sıra görüşlər keçiriblər. Bundan sonra Fransanın Bakıdakı səfiri Oreliya Buşe Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb. Ona Fransa nümayəndələrinin Azərbaycanın maraqlarına, onun suverenliyi və ərazi bütövlüyünə toxunan bir sıra addımları, o cümlədən bu yaxınlarda Azərbaycanın işğal edilmiş Dağlıq Qarabağ bölgəsinə Fransanın Sent Etyen şəhərinin meri və Arnuvil bələdiyyəsinin rəhbəri tərəfindən edilən qanunsuz səfərlərlə bağlı rəsmi etiraz bildirilib.
Fransa nümayəndələrinin bu kimi addımlarına hüquqi və siyasi qiymətlər verilib, Fransa hökuməti bu ölkənin fiziki və hüquqi şəxslərinin Azərbaycanın suverenliyi və ərazi bütövlüyünə qarşı yönəlmiş fəaliyyətinin qarşısının alınması üçün effektiv tədbirlər görməyə çağırılıb və qarşı tərəfə Azərbaycan XİN-in rəsmi notası təqdim olunub.
Ondan sonra gedən proseslər, göründüyü kimi, Azərbaycanın xeyrinə nəticələndi və Fransa məhkəməsi ədalətli qərar çıxardı.
Fransa İnzibati Məhkəməsinin qətnaməsi bir neçə cəhətdən çox əhəmiyyətli tqrixi hadisədir. Ermənilər separatçı rejimin işğal altında saxladığı şəhərlərimizi Fransa şəhərləri ilə qardaşlaşdırmaqla qondarma “DQR”-i tanıtmağa çalışıblar. Bu mənada, məhkəmə qərarı erməni lobbisinə və Ermənistana tutarlı zərbədir. Uzun illərdi ki, Azərbaycan diplomatiyası belə hərəkətlərin beynəlxalq qanunlara, münaqişənin həlli prinsiplərinə, Fransanın öz qanunlarına və Azərbaycanla dostluq ruhuna zidd olduğunu sübut etməyə çalışırdı. Hazırkı qərar Azərbaycan diplomatiyasının səylərinin şəksiz nəticəsi sayıla bilər. Məhkəmə qərarı Fransada erməni lobbisinə sarsıdıcı zərbədir və qondarma “DQR”-in digər şəhərləri ilə də süni “qardaşlaşma” müqavilələrinin hamısının ləğvinə perspektiv açdı. Hadisə maraqlı bir presedent nümunədir. Bu qərar Fransa hakimiyyətində Azərbaycanla dostluq təmayülünün çox güclü olduğunu ortaya qoydu və separatçı rejimin qanunsuz şəkildə özününküləşdirdiyi şəhərlərin Fransa şəhərləri ilə növbəti qardaşlaşma sazişlərinin, demək olar ki, qarşısını aldı.
Xatırladaq ki, Fransanın özündə də bu saxta qardaşlıq xartiyalarına etiraz edənlər var və olub. Məsələn, Fransa Parlamentində Fransa-Azərbaycan dostluq qrupunun üzvü Jan-Lük Reitzer birmənalı şəkildə Dağlıq Qarabağın hazırda işğal olunmuş ərazi olduğunu bildirir və bu əlaqələrinqəti əleyhinə olduğunu deyir:”Beynəlxalq hüququn qanunları var və onlara riayət etməmiz gərəkdir. Fransa Xarici İşlər nazirinə məktub ünvanlayaraq Fransanın bir sıra şəhərlərinin başçılarının Dağlıq Qarabağ bölgəsinin şəhərləri ilə əlaqələr qurduqları, səfərlər etdikləri, dostluq xartiyaları imzaladıqları barədə məlumatlandırmışam və bu əlaqələrin Fransa qanunlarına zidd olduğunu vurğulamışam. Bu yaxınlarda (2018-ci ilin oktyabrı-red) Fransanın Sant-Etyen (Saint-Etienne) şəhəri ilə Dağlıq Qarabağda yerləşən şəhərlərdən biri ilə əlaqələr qurulub. Mən Sant-Etyen şəhərinin merinə məktub yazaraq bunun beynəlxalq hüquq normalarına və Fransa Xarici İşlər Nazirliyinin qərarlarına zidd olduğunu bildirmişəm. Məktubuma Fransa Xarici işlər naziri Jan-İv Lö Dryanın mənim məktubuma cavablandıraraq beynəlxalq hüququn qanunlarını pozan bu cür ikitərəfli əlaqələrin məsləhət görülmədiyini təsdiqləyən məktubunun surətini də əlavə etmişəm. Hələlik, heç bir cavab almamışam. Sant-Etyen şəhərinin merinə göndərdiyim məktubumun surətini bir sıra orqanlara da göndərmişəm ki, qoy bilsinlər parlamentarilər beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən tanınmamış ərazilərlə əlaqələr qurmaqla digər ölkələrin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə xələl gətirən davranışlara yol verən bir sıra şəhər rəhbərlərinə qayda-qanunu xatırladır”.
Daha bir Fransa rəsmisi, Fransa Senatında Fransa-Qafqaz dostluq qrupunun, Xarici işlər, müdafiə və silahlı qüvvələr üzrə Komissiyanın üzvü, ölkənin keçmiş müdafiə və ədliyyə üzrə dövlət katibi, senator Jan-Mari Bokel deyir ki, vaxtilə Müluz aqlomerasiyasının prezidenti olduğu zamanlar özü də Azərbaycanın şəhərlərindən biri ilə dostluq xartiyası imzalayıb:”Mən Azərbaycanın dostluyam. Əslində istənilən şəhər, hətta ən konfliktual yerlərlə belə dostluq xartiyaları imzalaya bilər. Bu qanunsuzluq deyil. Bu bir siyasi seçimdir. Lakin mənim nəzərimdə, Dağlıq Qarabağın şəhər yaxud kəndləri ilə belə dostluq xartiyaların imzalanması düzgün deyil. Çünki bu zaman səfərlər, birgə bəyannamələr, bayraqlar vasitəsilə bu, həmin ərazinin tanınması kimi başa düşülə bilər ki, bu da düzgün deyil. Çünki bu ərazi beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən tanınmayıb. Mən Azərbaycanın dostu kimi deyirəm ki, belə dostluq xartiyaları qanunsuz deyil, lakin müəmmalıdır. Deyərdim ki, Qarabağ ərazisindəki şəhərlərlə dostluq xartiyalarının imzalanması bir mübarizə üsuludur ki, bu da, yuxarıda toxunduğum kimi, diaspora məsələsinə gətirib çıxarır. Bir daha vurğulamaq istəyirəm ki, bu şəsxlər “malı-mala“ qatmamalıdır”.
O baxımdan bunun əhəmiyyəti necə şərh olunur?
“Məlum olur ki, Fransa ermənilərlə yaxın olsa da, bu ölkənin dövlət maraqları daha vacib əhəmiyyət kəsb edir”
Məsələyə münasibət bildirən tarix elmləri doktoru, professor Məhərrəm Zülfüqarlının sözlərinə görə, bu, ermənilər üçün gözlənilməz zərbə oldu: “O mənada ki, onlar Fransanın Ermənistanla tarixən yaxın olduğunu nəzərə alıb bunu gözləmirdilər. Ancaq məlum olur ki, Fransa ermənilərlə yaxın olsa da, bu ölkənin dövlət maraqları daha vacib əhəmiyyət kəsb edir. Separatçı qurumun bu minvalla təbliği alınmadı. Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra, zamanla Avropa ölkələri ilə əlaqələri gücləndirir. Son 5 ildə isə bu əlaqələr daha da güclənib. Azərbaycan gücləndikcə, Avropada təsir imkanları genişlənir. Azərbaycanın Fransa ilə də əlaqələri genişlənir. Fransa hakimiyyətindəki müəyyən dairələr Azərbaycanın Cənubi Qafqazda rolunu nəzərə alır. Digər tərəfdən, mən özüm bir neçə dəfə Avropa ölkələrinin parlamentində olmuşam. Hətta Belçika parlamentində Qarabağ dinləmələrində iştirak etmişəm. Gəldiyim qənaət odur ki, diplomatik fəaliyyətimizi daha da artırsaq, tərəfdarlarımızın sayı artacaq. Düzdür, Avropada xristian amili, erməni təəssübkeşliyi var, amma hər bir dövlətin öz maraqları var. Azərbaycan da Avropa ölkələrinin, o cümlədən Fransanın maraq çərçivəsindədir. İstənilən halda, Fransa məhkəməsinin qərarı Azərbaycan diplomatiyasının uğurudur. Səylərimizi artırsaq, bu gedişlə ermənilərin xeyrinə çıxarılan digər siyasi qərarlar da ləğv edilə bilər”.
Vidadi ORDAHALLI
