“... bu tam olaraq saxtakarlıq və ədalətsizlikdir”
Amerikanın “Bradford Exchanget” şirkəti faşizm üzərində qələbənin 75 illiyi münasibətilə yeni bir pul sikkəsi (medal) buraxıb. Sözügedən sikkə 24 karat qızılla süslənib. Buraxılan sikkənin qiyməti 39, 99 dollardır.
Qeyd edək ki, bu sikkə rəsmi pul vahidi kimi dövriyyədə deyil, ondan yalnız kolleksiyalar və müəyyən hədiyyələr qismində istifadə etmək olar.
Üzərində ABŞ-ın 33-cü prezidenti Harri Trümenin və ordu generalı Duayt Eyzenhauerin şəkilləri əks olunan sikkənin üzərində, həmçinin, ABŞ, Fransa və Böyük Britaniyanın bayraqları olsa da, II Dünya Müharibəsində qələbənin qazanılmasında böyük rolu olan SSRİ-nin bayrağı əks olunmayıb.
Faşizm üzərində qələbənin qazanılması üçün birgə fəaliyyət göstərən 4 müttəfiq ölkədən birinin bayrağının əks olunmaması təəccüb doğurur. SSRİ-nin bayrağının həmin sikkədə yer almaması həqiqətən də yanlışlıqdır.
Ekspertlər bunu ciddi səhv, tarixi saxtalaşdırmaq kimi dəyərləndirirlər. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, II Dünya Müharibəsi 1939-cu ilin 2 sentyabr tarixində başlayıb, 1945-ci il sentyabrın 2-də Yaponiyanın məğlubiyyəti ilə başa çatıb. Onlar hesab edirlər ki, faşizm üzərində qələbənin 75 illiyinə həsr edilən qızıl sikkənin üzərində SSRİ-nin bayrağının əks olunmaması SSRİ tərkibində həmin müharibədə iştirak edən keçmiş ittifaq respublikalarına da qarşı ədalətsizlikdir.
Azərbaycan II Dünya Müharibəsində həm insan, həm neft, həm də digər texniki resurslarına görə xüsusi fəaliyyət göstərib. Məlumdur ki, Azərbaycandan II Dünya Müharibəsinə 600 min nəfər gedib və onlardan 200 min nəfəri geri dönməyib.
“Qələbənin qazanılmasında, qaliblər sırasında sözsüz ki, SSRİ-nin də xüsusi aparıcı yeri var idi”
Tarix üzrə fəlsəfə doktoru, tanınmış tarixçi-alim Firdovsiyyə Əhmədova mövzunu “Bakı-Xəbər”ə şərh edərkən bildirdi ki, SSRİ hazırda mövcud olmasa da, onun faşizm üzərində qələbənin qazanılmasında rolu danılmazdır. F.Əhmədovanın fikrincə, SSRİ-nin bayrağını sözügedən sikkədə əks etdirmək istəməyiblərsə, keçmiş SSRİ tərkibində olan və müharibədə iştirak edən, hazırda müstəqil olan dövlətlərin bayraqları həmin sikkədə əks olunmalı idi. “Bu sikkənin buraxılması tarixi mövzuya müraciətdir. Yəni o sikkə günümüzlə bağlı rəmzi olaraq buraxılmayıb. Bu sikkənin buraxılmasının mahiyyətində tarixə müraciət etmək durubsa, təbii ki, həmin tarixi gerçəkliyi də özündə əks etdirməlidir. Gerçəklik də ondan ibarətdir ki, bu gün bayraqları həmin sikkədə əks olunan dövlətlər bayrağı o sikkədə əks olunmayan keçmiş SSRİ ilə II Dünya Müharibəsində müttəfiq idilər. Bu baxımdan, qələbənin qazanılmasında, qaliblər sırasında sözsüz ki, SSRİ-nin də xüsusi aparıcı yeri var idi. Bu hər hansı bir ideologiyadan, siyasi münasibətdən asılı olmayan bir gerçəklikdir. Bu bir faktdır və bunu heç kim geri qayıdıb tarixdən silə bilməz. Təbii ki, SSRİ-nin də simasında həmin Sovetlər Birliyinə daxil olan müttəfiq respublikaların rolundan da söhbət gedir. SSRİ-ni təşkil edən müttəfiq respublikaların hər birinin canlı və maddi itkisi hesabına faşizm üzərində qələbə əldə olunub. O qələbənin qazanılmasında xidməti olan beynəlxalq subyekt kimi sözsüz ki, o dövrdən bəhs edən bir tarix üçün SSRİ-nin də bayrağı müttəfiq dövlətlərin bayrağı ilə birgə həmin sikkədə öz əksini tapmalı idi. Bu sikkədə SSRİ-nin bayrağı əks olunmasa da, adı qeyd olunmasa da, faşizm üzərində qələbənin ildönümlərinə həsr edilən təntənəli tədbirlərdə indiki Rusiya Federasiyasının dövlət başçısı da həmin o dövlətlərin başçıları ilə birgə iştirak edir. Ancaq burada bir tarixi saxtakarlıq var ki, SSRİ-nin varisi yalnız indiki Rusiya Federasiyası deyil, SSRİ-ni təşkil edən müttəfiq respublikaların hər birinin faşizm üzərində qələbənin qazanılmasında payı var. O cümlədən də Azərbaycanın. Yəni burada həm də söhbət o dövrdə Azərbaycan SSR-in II Dünya Müharibəsində həm canlı, həm də maddi qüvvəsindən gedir. Hesab edirəm ki, əgər faşizm üzərində qələbə ilə bağlı müasir anlamda dövlətlərin adları hansısa bir sikkələrdə, medallarda əks olunursa, onda keçmiş beynəlxalq subyekt olan SSRİ-nin üzvü olan, hazırda müstəqil olan dövlətlərin hər birinin adı qalib dövlətlərin adları ilə birgə sadalanmalıdır. Ya keçmiş subyekt kimi SSRİ-nin adı göstərilməli, ya da keçmiş SSRİ respublikalarının adları da o siyahılarda yer almalıdır”.
F.Əhmədovanın sözlərinə görə, həmçinin, faşizm üzərində qələbə ilə bağlı keçirilən istənilən təntənəli tədbirdə keçmiş müttəfiq respublikalarının başçıları iştirak etməlidirlər. “Əks təqdirdə bu yalnız saxtakarlıq yox, həm də tarixi ədalətsizlik olar. Çünki o qələbəni yalnız Rusiya Federasiyası qazanmayıb. Buraxılan sikkə belə təəssürat yaradır ki, II Dünya Müharibəsində bir sıra Avropa dövlətləri iştirak edib, amma SSRİ kimi böyük bir ərazini və əhalini əhatə edən ölkə iştirak etməyib, bu tam olaraq saxtakarlıq və ədalətsizlikdir”- deyə F.Əhmədova qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
