Hələ də tam şəkildə məğlub edilməyən İŞİD terrorçu qruplaşmasının bu dəfə MDB məkanı üçün yaratdığı təhdidlərin miqyası genişlənməkdədir. Digər tərəfdən, hadisələrin inkişaf axarı göstərir ki, sözügedən qruplaşmanın maraq dairəsində yer alan məqamlardan biri Cənubi Qafqaza gəlmək və burada mövqelərini möhkəmləndirməkdir. Bunun üçün İŞİD terroru dövlət siyasəti halına gətirmiş Ermənistandan yararlanmağı düşünür.
Bu barədə danışmazdan öncə qeyd edək ki, İŞİD-in MDB məkanına marağının artması artıq rəsmi səviyyələrdə də etiraf edilir. Rusiyanın Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin (FSB) rəhbəri Aleksandr Bortnikov bu xüsusda vurğulayır ki, İŞİD ekstremist qruplaşmasının üzvləri Əfqanıstanın şimalına, Orta Asiyadakı keçmiş sovet respublikaları ilə sərhədə yığışır. ABŞ ordusu hazırda Əfqanıstanda 2 minədək İŞİD döyüşçüsünün olduğunu bildirir. Bortnikov isə bu sayın daha çox olduğunu deyərək, 5 minədək İŞİD döyüşçüsünün Əfqanıstanın şimal vilayətlərinə yerləşdirilməsindən narahatlığını bildirib. Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin direktoru hazırda qruplaşmaya qarşı mübarizə aparıldığını da diqqətə çatdırıb: “Azərbaycan, Tacikistan, Qırğızıstan və Özbəkistandan olan tərəfdaşlarla əməkdaşlıq nəticəsində İŞİD və digər beynəlxalq terror təşkilatlarının 8 yuvası aşkar və məhv edilib”. Onun sözlərinə görə, MDB xüsusi xidmət orqanları arasındakı əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən biri də əməliyyat məlumatlarının daimi mübadiləsidir. Əldə edilən məlumatlar beynəlxalq terrorla mübarizə məlumat bankına, MDB Antiterror Mərkəzinin xüsusi məlumat bankına və kollektiv istifadə üçün digər informasiya sistemlərinə əlavə olunur. Aparılan mübarizəyə rəğmən isə İŞİD-in MDB məkanına marağı artır və bura Qafqaz da daxildir.
Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın verdiyi açıqlamalar isə İrəvanın İŞİD-ə artan rəğbətinin həm də Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı olduğunu göstərir. Məsələ burasındadır ki, Paşinyan İŞİD-i regiona gətirməklə Qarabağ münaqişəsinin yenidən alovlanmasının qarşısını ala biləcəyini düşünür. O bu fonda iddia edir ki, Dağlıq Qarabağda eskalasiya İraq və Suriyadan qaçan islamçı döyüşçüləri məhz Qafqaza gətirə bilər: “Siz İran ətrafında hansı gərgin situasiyanın yarandığını görürsünüz. Bu gərginlik artmaqda davam edir. Suriyada böyük sayda islamçı radikal qruplaşma var. Onlar anlayırlar ki, artıq İraq və Suriyada onlara yer yoxdur. Bizim məlumatımıza görə, onlar bu gün özləri üçün yeni yer axtarırlar. Əgər bizim regionda hansısa yeni eskalasiya olsa, onlara bu, regionda peyda olmaq üçün yaxşı bəhanə olacaq. Onlar üçün bu çox rahat nöqtədir. Buradan onlar öz fəaliyyətlərini İran, Rusiya, bütün Qafqaz və Mərkəzi Asiyaya yönəldə bilərlər”. Hesab edilir ki, belə mövqe nümayiş etdirməklə erməni nazir İŞİD-in ölkəsinə gəlməsinə haqq qazandırmağa çalışır.
Xatırladaq ki, bir müddət əvvəl bu xüsusda Rusiya Daxili İşlər Nazirliyinin Ekstremizmə Müqavimət Baş İdarəsinin rəisi Oleq İlyinıx da maraqlı açıqlamalar vermişdi: “Suriya və İraqdakı məğlubiyyətindən sonra İŞİD öz maraqlarını Qazaxıstan, Özbəkistan, Tacikistan, Qırğızıstan və Ermənistan ərazilərinə yönləndirir”. Onun sözlərinə görə, İŞİD terrorçuları bütün dünyada terror fəaliyyətləri həyata keçirə biləcək ümumdünya terror şəbəkəsinin, “yatan” dairələrin yaradılması üzrə planlar hazırlayırlar. İndilikdə Əfqanıstanın MDB və Mərkəzi Asiya ölkələri ilə həmsərhəd olan şimal əyalətində taliblərin və İŞİD silahlılarının mövqelərinin möhkəmləndiyini vurğulayan İlyinıx isə aşağıdakı məqamları da diqqətə çatdırıb: “Suriya, İraq və Əfqanıstanda İŞİD-in tərəfində minlərlə MDB vətəndaşı döyüşdüyü, onların öz ölkələrinə qayıtmaq istəməsi labüd olduğu üçün bu proseslər xüsusi təhlükə kəsb edir. Belə halları nəzərə alaraq, biz diqqəti tərəfdaşlarla qarşılıqlı fəaliyyət üzərində cəmləyirik”. Beləliklə, Moskva İŞİD-in Əfqanıstana toplaşmasından çox narahatdır. Oradan terrorçuların Mərkəzi Asiya dövlətlərinə və Rusiyaya sızması ehtimalı qaçılmazdır. Təbii ki, terror qruplarının hədəflərindən biri də Cənubi Qafqazdır. Öz növbəsində, Cənubi Qafqazda İŞİD terrorunun başlamasına yardım edən tərəf qismində isə İrəvanın çıxış edəcəyi şübhə doğurmur. Bu fonda Ermənistanda İŞİD tərəfdarlarının peyda olması da heç kimə sirr deyil. Məsələn, elə Gümrüdəki 102-ci hərbi bazanın bir rus əsgərinin İŞİD tərəfdarı Arman Cancuğazyan tərəfindən bıçaqlanaraq öldürülməsi halı bunun real təsdiqidir. Digər tərəfdən, Rusiya Suriyada İŞİD-in məhv edilməsindən sonra terrorçuların Rusiyadan intiqam almağa çalışacaqlarını yaxşı bilir. Bu baxımdan rus hərbçiləri Ermənistanda İŞİD terrorçuları üçün olduqca asan hədəf ola bilər. İŞİD-ə sadiq qalan ermənilərin mövcudluğu terrorçuların müəyyənləşdirilməsi və məhv edilməsini daha da çətinləşdirir. Məhz bu səbəbdən hesab edilir ki,İŞİD-in Qafqaza gəlməsinə qarşı olan Rusiya artıq erməni terrorunu da diqqətə almalıdır.
Məsələ ondan ibarətdir ki, terrorla mübarizə avtomatik olaraq Cənubi Qafqazda erməni terroru problemini yeni səviyyədə gündəmə gətirir. İndiyə qədər Moskva beynəlxalq terrorla mübarizədə öz sərhədləri yaxınlığında illərdir tüğyan edən erməni terroru ilə əlaqəli heç nə deməyib. Bu isə bütövlükdə beynəlxalq terrora qarşı mübarizənin yarımçıq olması anlamına gəlir. Belə çıxır ki, təşkilata daxil olan ölkələrin hər biri etməni terroruna qarşı mübarizə ilə bağlı mövqeyini dəqiqləşdirməlidir. Erməni terroru ilə mübarizə qəbul edilməyəcəksə, İŞİD-lə savaş da formal xarakter daşıyacaq. Özü də nəzərə alınmalıdır ki, Ermənistan İŞİD və digər tererorçularla getdikcə daha sıx işbirliyinə gedir. Bu fonda müxtəlif terrorçu qrupların təkibinə qoşulan ermənilərin sayında da ciddi artım qeydə alınır. Həmin terrorçuların çox vaxt ya Ermənistanda, ya da işğal edilmiş Azərbaycan ərazilərində məskunlaşması barədə də məlumatlar mövcuddur. Artıq əldə edilən məlumata görə, Suriyada PKK terror təşkilatının tərkibində ermənilərdən ibarət yeni terror qrupu yaradılıb. Qrupun tərkibinə Ermənistandan Suriyaya gedən daşnak-ermənilər və Suriya ərazisində yaşayan bəzi erməni qruplar qoşulub. PKK-nın tərkibində qurulan bu erməni qruplaşma terror təşkilatının Suriya qolu olan YPG-yə tabedir. Həmin tererorçular isə vaxtaşırı Ermənistanda peyda olurlar. Digər tərəfdən, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Ermənistan Suryiada sıxışdırılmış İŞİD üçün də maraq obyektidir. Xatırladaq ki, İŞİD-ə qədər ASALA, PKK və digərləri Ermənistanda özünə yer edə bilib. İndi İŞİD də Ermənistana üz tutmaq niyyətindədir. Bu isə təkcə Azərbaycana yox, Türkiyəyə, hətta Yaxın Şərqdə öz planları olan Rusiyaya da müəyyən təhdidlər yaradır.
Tahir TAĞIYEV
