Ermənistanda baş verən son olaylar bu ölkədə yeni daxili qarşıdurma yaranmaqda olduğunu, ölkənin hətta vətəndaş müharibəsi ilə üz-üzə qaldığını göstərir. Belə görünür ki, mövqelərini kifayət qədər gücləndirən "Qarabağ klanı" artıq baş nazir Nikol Paşinyana qarşı daha qəti şəkildə hərəkətə keçməyə başlayıb. Paşinyan isə baş verənləri birbaşa Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə əlaqələndirərək, bəzi qüvvələrin Azərbaycanın nəzarətinə yeni əraziləri qaytarmaq niyyətində olduğunu iddia edib.
Bütün bunlara əsas səbəb isə Ermənistanın ikinci prezidenti Robert Köçəryanın azadlığa çıxmasıdır. Qeyd edək ki, İrəvanın birinci instansiya məhkəməsi Robert Köçəryanı həbsdən azad edib. Ötən şənbə günü sabiq dövlət başçısının cinayət işi üzrə növbəti məhkəmə prosesi keçirilib. Prosesdə hakim David Qriqoryan Köçəryanın azadlığa buraxılması barədə qərarı elan edib. O da bildirilir ki, Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərində yaradılan separatçı rejimin keçmiş “rəhbəri” Arkadi Qukasyan və indiki “rəhbəri” Bako Saakyan məhkəməyə şəxsi zəmanətlərini təqdim ediblər. Onlar birbaşa məhkəmə zalında zəmanət verərək, hərəsi 500 min dram və ya təxminən 1000 dollar təzminat ödəyiblər. Hər iki separatçı Köçəryanın keçmiş silahdaşıdır və onlar keçmiş prezidentin azad olunması üçün Nikol Paşinyana müraciət ediblər. İndi isə Köçaryanın azadlığa çıxması “Qarabağ klanı”nın real güc nümayişi sayılır.
Baş verənləri şərh edən Qarabağ separatçılarının Ermənistandakı “nümayəndəliyinin" müşaviri Qarnik İsaqulyan bildirir ki, İrəvanda konfliktdə maraqlı olan tərəflər keçmiş və indiki hakimiyyət nümayəndələri arasında parçalanmanı dərinləşdirir. O, Ermənistanda ictimaiyyətin inqilabçı və əksinqilabçılara bölünməyə başladığını bildirib. İsaqulyan bu durumda Nikol Paşinyanın özünü qəzet redaktoru kimi aparmaqdan imtina etməsi lazım olduğunu da deyib. O, Ermənistandakı parçalanmada ilk hədəfin Paşinyan olduğunu vurğulayaraq, proseslərin arxasında Levon Ter-Petrosyanın dayana biləcəyi eyhamını edib: “Bəzi qüvvələr 20 il sonra revanşa çalışır. Bu yolda Paşinyanın özü ilk hədəfdir”. Separatçıların nümayəndəsi Köçəryan üzərində məhkəmənin azərbaycanlıların böyük arzularının reallaşdırılması anlamına gəldiyini bildirib. “Azadlıq" radiosuna müsahibəsində qondarma Qarabağ rejiminin “parlamentinin deputatı“ Ayk Xanumyan isə daha açıq danışaraq, baş verənlərin arxasında məhz "Qarabağ klanı"nın, onun faktiki rəhbəri Serj Sarkisyanın dayandığını diqqətə çatdırıb. Onun sözlərinə görə, Serj Sarkisyan, Ermənistanda hakimiyyətdə olmamasına rəğmən, Qarabağ elitası arasında böyük təsirini davam etdirir: “Hazırda Qarabağın hakim elitasının davranışını Sarkisyanın tapşırıqları müəyyənləşdirir O, başına elit qarabağlı cinayətkarları toplayıb və Paşinyana qarşı planları müzakirə edir. Bir zamanlar Qarabağda Serj Sarkisyan və onun təyin etdiyi Qarabağ “hakimiyyəti” var idi və heç kim Qarabağda İrəvanı tənqid etməyə cəsarət edə bilmirdi. Bu gün Qarabağ fərqli məsələlərdə tənqidlər səsləndirir. Mən bu istiqamətin Sarkisyanla əlaqəli olduğunu görürəm”. Qondarma “DQR parlamentinin” yeganə müxalifətçi “deputatı” olduğunu bildirən Ayk Xanumyanın bildirdiyinə görə, Köçəryanın azadlığa çıxması da "Qarabağ klanı"nın planlarının mühüm tərkib hisəssidir: “Mən buna əminəm, içəridən gələn məlumatlar, onların müxtəlif monastırlarda, o cümlədən gecə tonqalları başında, kartoflu kabab süfrəsi arxasında və digər yerlərdə nə danışdıqları barədə informasiyalar var”. Xanumyan deyir ki, gecələr tonqal başına yığışanlar, yaxud kabab yeyib planlar müzakirə edənlər general paqonlu keçmiş güc strukturları rəhbərləridir, “prezidentin” iqamətgahından bəzi məmurlardır, keçmiş “baş nazir“ Araik Arutyunyandır və digərləridir: “Onların hamısını Serj Sarkisyan istiqamətləndirir və buna heç bir şübhəm yoxdur”. Xanumyan bildirib ki, qondarma “təhlükəsizlik şurası katibi” general Vitali Balasanyanı çıxmaqla, bütün həmin adamları, o cümlədən Bako Saakyanın yaxın ətrafını, Araik Arutyunyanı, Serj Sarkisyanı, keçmiş “müdafiə naziri” Levon Mnatsakanyanı müxtəlif istiqamətlərdə törətdikləri birgə cinayətlər birləşdirir. O cümlədən, mühüm korrupsiya işləri üzrə: “Son vaxtlar mən dəfələrlə demişdim ki, Serj Sarkisyanın qohumları, ailə üzvləri, Dağlıq Qarabağ rəhbərliyinin müxtəlif nümayəndələri milyonlarla dram yuyublar və həmin adamları keçmişdə törətdikləri cinayətlər, barələrindəki böyük kompromatlar birləşdirir. Əgər işlər, belə deyək, Ermənistandakı kimi düz getməsə, onlar hamısı ifşa olunar, cinayət işləri açılar”. Məhz belə bir vaxtda Paşinyanın istəklərinin əksinə olaraq Köçəryanın azadılğa çıxması "Qarabağ klanı"nın artıq Ermənistanda hadisələrə müdaxilə imkanlarının xeyli yüksəldiyini göstərir. "Qarabağ klanı"nın əsas dayağı isə Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərindəki separatçı rejimdir. Xatırladaq ki, hazırda Nikol Paşinyan və komandası ilə Dağlıq Qarabağdakı rejim arasında ciddi ixtilaflar mövcuddur. Bu ixtilaflar zaman-zaman üzə çıxır. Məsələn, bu günlərdə Şuşanın işğalının bayram edilməsi zamanı jurnalistlər general Vitali Balasanyandan təmas xəttində atışmaların artması haqda xəbərlərə münasibət soruşub. Balasanyan isə deyib: “Gedin bu haqda lift danışıqlarının aparıcısından soruşun”. Balasanyan bununla Paşinyanın ötən ilin payızında Astanada Azərbaycan prezidenti ilə baş tutmuş qeyri-formal ünsiyyətinə eyham vurub və erməni mətbuatının yazdığına görə, Paşinyan bunu eşidəndə Bako Saakyana deyib: “Ona de özünü yığışdırsın, yoxsa gələn dəfə onunla başqa dildə danışarıq”. Paşinyan Qarabağdan qayıdandan sonra yazmışdı ki, ona bəzi qüvvələrin Dağlıq Qarabağı “əksinqilab ocağına” çevirməyə çalışdığı haqda xəbərlər çatır. Və belə olsa o, Dağlıq Qarabağı “inqilab ocağına” çevirəcək. Amma görünən budur ki, "Qarabağ klanı" Paşinyandan tez tərpənərək Ermənistanın özündə yeni inqilaba start verib.
Bütün bunlar Paşinyan üçün şok effekti yaratdığından o, xalqı küçələrə çıxmağa çağırıb. Paşinyan ölkədə inqilabın ikinci mərhələsinin başladığını bildirib. Qeyd edək ki, Paşinyanın tərəfdarları onun çağırışı ilə paytaxt İrəvanda bütün məhkəmələrin giriş-çıxışlarını bağlayıblar. Etirazçılar tərəfindən Konstitusiya Məhkəməsinə heç kim buraxılmayıb. Baş nazir öz tərəfdarları qarşısında bildirib ki, Ermənistanda konkret qüvvələr ölkədə nifaq salmağa, onlarla Qarabağdakı ermənilər arasında qarşıdurma yaratmağa çalışır. Paşinyan məhkəmənin Köçəryanı azad etməsini isə "Qarabağ klanı"nın revanş niyyəti, eləcə də yeni ərazilərin Azərbaycanın nəzarətinə qaytarılması cəhdi kimi qiymətləndirib. Bu mənada, Paşinyana görə, 2016-cı ilin aprel müharibəsi ilə bağlı bütün xüsusatları araşdırmaq üçün parlament komissiyası yaratmağın vaxtı çatıb. Onun sözlərinə görə, əvvəlki korrupsioner-kriminal rejimdən daha çox “Dağlıq Qarabağ əhalisi“ zərər çəkib: “İndi isə bu korrupsioner sistemin bəzi nümayəndələri öz şəxsi əlaqələrindən istifadə edib Ermənistan hökumətinə və baş nazirinə qarşı təbliğat qurublar. Bütün faktları araşdıraraq, mən bunun arxasında yeni müharibə başlatmağa və hətta ola bilsin, bəzi əraziləri verməyə hesablanmış qəsd planının dayandığını görürəm. Bu fəaliyyəti dövlətə xəyanətə bənzədirəm və baş nazir, ali baş komandan kimi həmin qəsd planının qarşısını almaq üçün ən sərt tədbirlər görəcəyəm”. O, Qarabağ ermənilərini Ermənistan hökumətinə inanmağa çağırıb. Amma vəziyyət başqadır və görünən budur ki, Ermənistan daxilində parçalanma və qarşıdurma bir qədər də sürətlənəcək. Bunu Ermənistanın ombudsman aparatının rəhbəri Arman Tatoyan da istisna etmir: “Ölkədə vəziyyət nəzarətdən çıxır. Respublikanın bütün məhkəmələrinin giriş və çıxışlarına maneə törətmək barədə Ermənistan baş nazirinin çağırışı və ya bəyanatı ölkənin hüquq sisteminin təhlükəsizliyi və sabitliyi üçün son dərəcə təhlükəlidir”. Ombudsman Nikol Paşinyanın bu çağırışını məhkəmələrin işinə müdaxilə adlandırıb və onu ölkədə sabitliyi pozmaqda ittiham edib: “Mən Ermənistan vətəndaşlarını məhkəmələrin binalarını bloklayan tədbirlərdən çəkinməyə çağırıram, əks halda hansısa bir gərginliyin baş verəcəyini istisna etməməliyik. Sosial şəbəkələrin monitorinqi göstərir ki, vətəndaşlar bir-birinə qarşı ən yüksək dərəcədə dözümsüzlük nümayiş etdirirlər, bir-birini təhqir və təhdid edirlər. Bu, ölkənin insan haqlarının müdafiəsi baxımından təhlükəlidir”. Paşinyan isə, bütün bunlara rəğmən, ölkədə fəaliyyət göstərən məhkəmələrin binalarına girişin bağlanması fikrindən imtina etməyib. Bəzi ekspertlər bildirir ki, əslində, “Qarabağ klanı”nın istədiyi də budur. Çünki belə vəziyyətdə Ermənistanda qarşıdurma və ziddiyyət daha da dərinləşir, xaos artır. Məhz bu xaos durumunda “Qarabağ klanı” Paşinyanı devirməyin daha asan olduğunu düşür. Digər tərəfdən, bu vəziyyətdə zəbt olunmuş ərazilərin daha bir hissəsinin Azərbaycana qayıtması Paşinyanın mövqelərini daha sürətlə sarsıdacaq. Erməni mediası yazır ki, məsələnin başqa bir tərəfi də var, o da bundan ibarətdir ki, Paşinyan bəri başdan zəbt edilmiş ərazilərin bir hissəsinin Azərbaycanın nəzarətinə qayıtmasının günahkarı qismində “Qarabağ klanı"nı göstərmək istəyir və bununla həmin klana zərbə vuracağını düşünür. Yəni istənilən halda, həm Paşinyan, həm də “Qarabağ klanı” işğal altındakı ərazilərin daha bir hissəsinin Azərbaycana qayıtmasını istəyir və bunu da öz siyasi məqsədləri naminə edirlər. Beləliklə, Ermənistanda yaşananlar Qarabağ məsələsində tezliklə müəyyən dəyişikliklərin olmasını istisna etmir. Elə bu səbəbdən Ermənistan daxilində baş verənlər Azərbaycanda da xüsusi diqqətlə izlənir.
Tahir TAĞIYEV
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.
