Yaxın Şərqdə hadisələrin gedişi artıq Azərbaycanın cənub sərhədlərində təhlükəli savaşın başlanmasının qaçılmaz olduğunu göstərir. Belə görünür ki, ABŞ İranla məsələni savaş yolu ilə həll etməkdə israrlıdır. Bunun üçün artıq ilkin hazırlıqlar da başlanıb. Elə bu fonda məlum olub ki, ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin F-15 və F-35 təyyarələri Bəsrə körfəzinin hava məkanında İrana qarşı kəşfiyyat əməliyyatları aparır.
ABŞ Silahlı Qüvvələrinin Mərkəzi Komandanlığının (CENTCOM) mətbuat katibi Bill Urban bildirib ki, döyüş təyyarələri ABŞ qüvvələrini və mənfəətini ən yaxşı formada müdafiə etmək üçün körfəzə göndərilib. Qeyd edək ki, ABŞ ötən həftə İrandan gələ biləcək təhdidlərə qarşı tədbir görmək məqsədilə "USS Abraham Lincoln" təyyarə gəmisi ilə 4 nüvə potensiallı B-52 bombardman təyyarələrini körfəzə göndərmişdi. Pentaqon səbəb kimi İranın bölgədəki ABŞ hərbi qüvvələrinə qarşı hücuma keçmək niyyətini göstərmişdi. İndi isə “The New York Times” qəzeti Pentaqondakı və Ağ Ev administrasiyasındakı mənbələrə istinadən bildirir ki, ABŞ İranı “çəkindirmək” üçün Yaxın Şərq regionuna 120 minlik kontingent də göndərməyə hazırlaşır. Qəzetin yazdığına görə, müdafiə nazirinin səlahiyyətlərini icra edən Patrik Şanahan ötən həftə Yaxın Şərq regionuna 120 min hərbçinin göndərilməsini nəzərdə tutan planı təqdim edib. Ölkənin milli təhlükəsizliyi üçün məsuliyyət daşıyan məmurların sözlərinə görə, yeni plan prezidentin milli təhlükəsizlik məsələləri üzrə məsləhətçisi Con Boltonun təzyiqi altında hazırlanıb. Qəzetin məlumatına görə, planda açıqlanan hərbi qulluqçuların sayı görüşdə olanlardan bir çoxunu şoka salıb, çünki 2003-cü ildə İraqa müdaxilədə təxminən bu qədər Amerika hərbçisi iştirak edirdi. Bu arada, prezident Donald Tramp özü jurnalistlərə bildirib ki, ona İran haqda “hansısa məlumatlar” daxil olub: “Onlar nəsə etsələr, bu ciddi səhv olacaq. Onlar nəsə etsələr, ciddi ziyan çəkəcəklər”. İranın ünvaınna daha bir hədə ABŞ dövlət katibi Maykl Pompeodan gəlib. O qeyd edib ki, İran Yaxın Şərqdə Vaşinqtonun maraqlarına zərbə vurmağa cəhd edərsə, ABŞ bu regiondakı hərbi qüvvələrini artıracaq: “Bizim məqsədimiz İran rəhbərliyinin davranışını dəyişməkdir. Biz ümid edirik ki, İran xalqı, nəhayət, layiq olduğu istəyinə nail olacaq. ABŞ və tərəfdaşlarının İrana cavabı aydındır. Biz müharibəyə çalışmırıq, amma 40 il ərzində ABŞ əsgərlərinin İran tərəfindən öldürülməsi, ABŞ obyektlərinə hücumlar, ABŞ əsgərlərinin ələ keçirilməsi bizə müdafiə olunmağımızla bağlı daimi xatırlatmadır. Bizim İrana hərbi cavab məsələsində səbrli olmağımız İran tərəfindən qətiyyətin olmaması kimi qəbul edilməməlidir. Digər tərəfdən, ABŞ İran tərəfinin təşəbbüsü ilə məsləhətləşmələrin keçirilməsinə hazır ola bilər”.
Qeyd edək ki, ABŞ prezidenti Tramp da İran liderlərinin ona zəng etmələri və müzakirələr aparmaları gərəkdiyini açıqlayıb. Amma İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu rəhbərinin siyasi məsələlər üzrə müavini Yadulla Cavani bunu istisna edir. O bildirib ki, ABŞ lideri Donald Trampın İran hökumətilə danışıqlar aparmaq istəməsi barədə bəyanatına rəğmən, İran ABŞ-la müzakirələrə hazırlaşmır: “İran amerikalılarla danışıqlar aparmayacaq. İran Amerikanı etibarsız ölkə hesab edir. ABŞ heç bir halda İrana qarşı hərbi fəaliyyət aparmayacaq”. Belə vəziyyətdə İran həm də boş dayanmayaraq bölgədə hərbi qüvvə və texnikalarının sayını artırır. Eyni zamanda, Tehran ABŞ hərbçilərinin onlar üçün hədəf olacağını da açıq şəkildə bildirir. İranın Hərbi-Dəniz Qüvvələrlərinin komandanı, kontr-admiral Hüseyn Xanzadi bu fonda bildirib ki, ABŞ Yaxın Şərqi tərk etməlidir: "ABŞ Fars körfəzinə təyyarədaşıyan gəmisinin göndərilməsi haqqında danışıqlarla müharibə ehtimalını artırmağa çalışır. Amma ABŞ-ın Yaxın Şərqdəki mövcudluğunun sonu yaxınlaşıb". İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) briqada generalı Əmir-Əli Hacızadə də bildirib ki, Fars körfəzinə göndərilən Amerika təyyarədaşıyanı hədəfdir. Onun sözlərinə görə, göyərtəsində 40-50 təyyarə və 6 min hərbi qulluqçu olan təyyarədaşıyan İran üçün hədəfdir. Əmir-Əli Hacızadə daha əvvəl qeyd edib ki, Amerika hərbçilərinin regionda olması ciddi təhlükə təşkil edirdi, ancaq indi təhlükə imkana çevrilib. Əmir-Əli Hacızadə onu da bildirib ki, Vaşinqton konkret güc hərəkətlərinə təşəbbüs edərsə, İran ABŞ-ın başına zərbə endirəcək. İnqilab Qvardiyasının rəhbəri, general-mayor Hüseyn Səlami parlamentə bildirib ki, ABŞ regionda “psixoloji müharibə” başladıb. İranın xarici işlər naziri Məhəmməd Cavad Zərif də vurğulayıb ki, Con Bolton Ağ Evdə milli təhlükəsizlik müşaviri təyin edilməzdən əvvəl də İranla nüvə sazişindən çıxmaq tərəfdarı olub və indi Tehrana qarşı daha aqressiv mövqedən çıxış edir.
Xatırladaq ki, bütün bunlara cavab olaraq İran prezidenti Həsən Ruhani hökumətin iclasında nüvə proqramı ilə bağlı Əhatəli Razılaşma Müqaviləsində üzərinə götürdüyü öhdəliklərin bəzilərini yerinə yetirməyəcəyini bildirib. O, uranın zənginləşdirilməsinin səviyyəsini artırmaqda davam edəcəklərini və ağır suyun satışını mayın 8-dən etibarən dayandırdıqlarını vurğulayıb. Hökumət başçısı bu aksiyanın 60 gün davam edəcəyini bildirib. Artıq rəsmi Tehran, ABŞ istisna olmaqla, “altılıq” ölkələrindən beşinə məsələ ilə bağlı məktub göndərib. Yeri gəlmişkən, Əhatəli Razılaşma Müqaviləsi 2015-ci il iyulun 15-də imzalanıb. 2018-ci il mayın 8-də ABŞ İranın nüvə proqramı üzrə müqavilədən çıxıb. Bununla bağlı qərarı prezident Donald Tramp imzalayıb. Həmin il yanvarın 9-da rəsmi Tehran, ABŞ müqavilədən çıxacağı təqdirdə, İranın da razılaşma ilə bağlı öhdəlikəri yerinə yetriməkdən imtina edəcəyini açıqlamışdı. Razılaşmaya əsasən,15 il ərzində İranın az zənginləşdirilmiş uran ehtiyatları 98 faiz azaldılaraq, ümumi çəkisi 10 tondan 300 kiloqrama endirilməliydi. Amma artıq bütün bunların üzərindən xətt çəkilib.
İndi bütün dünya ABŞ-İran savaşının haçan başlayacağını gözləyir. Almaniya xarici işlər naziri Hayko Maas bu xüsusda qeyd edir: “Avropalı partnyorlarımızla birgə Yaxın Şərqdə Vaşinqton və Tehranın iştirakı ilə yeni münaqişə işartısının qarşısını almalıyıq. Almaniya avropalı müttəfiqləri ilə birgə əlindən gələni etməlidir ki, silahlı toqquşmanın baş verməsini əngəlləsin”.
Nahid SALAYEV
