ABŞ və İran arasında münasibətlərin savaş həddinə gəlib çıxacağına dair verilən proqnozlar artıq özünü tam şəkildə doğrultmaqdadır. İndi ən yüksək həddə bir-birini müharibə ilə hədələyən tərəflər aktiv şəkildə savaş aparacaqları məkana hərbi qüvvələr cəmləşdirir.
Baş verənlərə münasibət bildirən ABŞ prezidenti Donald Tramp qeyd edir: “İran çox təhdidedici davranırdı. Biz İran məsələsində bilmək istəmədiyimiz şeyləri bilirik, bu səbəbdən ölkəmizi qorumaq üçün tədbirlər görməliyik. ABŞ-la İran arasında hərbi qarşıdurma barədə hər zaman danışa bilərsiniz. Buna “xeyr” demək istəmərəm, amma ümid edirəm belə bir şey olmayacaq”. O, İranla hərbi münaqişə variantının istisna edilmədiyini deyib: “Mən müharibə variantına yox demək istəmirəm, amma ümid edirəm ki, bu baş verməyəcək. Bizim dünyada ən güclü təyyarədaşıyan gəmimiz olan “Avraam Linkoln” var. İstəmirik ki, heç nə etməyək”.
ABŞ dövlət katibi Mayk Pompeo bildirib ki, İran Birləşmiş Ştatların maraqlarına hücuma cəhd etsə, qətiyyətli və sürətli cavabla üzləşəcək. Onun sözlərinə görə, ABŞ-ın təmkinini onun qətiyyətsizliyi kimi başa düşmək lazım deyil: “ABŞ və onların müttəfiqləri İranla müharibəyə cəhd etmir, amma hücum halında sürətli və qətiyyətli cavabı verməyə hazırdır. Son həftələr ərzində Tehran tərəfindən təhlükəli hərəkətlər edilir. 40 ildir Amerika əsgərlərinin İran tərəfindən qətli, Amerika obyektlərinə hücumlar, amerikalıların girov götürülməsi daimi xatırlatmadır ki, biz özümüzü müdafiə etməyə məcburuq”.
İran da savaşa hazır olduğunu bəyan edir. İran Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahı tərəfindən yayılan bəyanatda bununla bağlı bildirilir: “İran Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahı düşmənləri xəbərdar edir ki, İrana qarşı yönəlmiş hər hansı bir addım onlar üçün peşmançılıqla nəticələnəcək. Düşmən İrana qarşı psixoloji təzyiq vasitələrindən istifadə edərək cəmiyyətdə qarışıqlıq salmaq istəyir. Odur ki, xalqımız ayıq-sayıq olmalı, düşmənin mənasız bəyanatlarına uymamalıdır. ABŞ beynəlxalq razılaşmaya əməl olunmasından imtina edərək İranı zor tətbiq etməklə hədələyir. Lakin İran ordusu həmişə xalqı müdafiə etməyə hazırdır və İrana qarşı hər hansı bir təxribat baş verərsə, onun qarşısı dərhal alınacaq. İran Silahlı Qüvvələri tam hərbi hazırlıq vəziyyətindədir”.
Bu arada o da məlum olub ki, Amerikanın İrana getdikcə artan təhdidləri fonunda Pentaqon Qətərdəki “Əl-Udeyd“ aviabazasına iki B-52H “Stratofortress” strateji nüvə bombardmançısını göndərib. Həmin təyyarələr nüvə başlıqlı qanadlı raketlər və aviabombalar daşıyır. Bundan əvvəl daha iki belə təyyarə “Əl-Udeyd“ bazasına enib. Pentaqon tərəfindən Yaxın Şərqə göndərilən “Avraam Linkoln” təyyarədaşıyan gəmisi də artıq İran sahillərinə çatıb. Fransanın “Le Figaro” qəzeti baş verənlərlə bağlı yazır: “Vaşinqton İranla müharibə istəmir, amma buna hazırdır. Belə bir vaxtda Ər-Riyad da İrana hərbi müdaxilə planı hazırlayıb. Pentaqon bildirir ki, İran ABŞ-ın Yaxın Şərqdəki bazalarını vurmağı planlaşdırır. Bu informasiyanı “Mossad” ötürüb. İranın İnqilab Keşikçiləri Korpusunun hərbi dəniz qüvvələrinin keçmiş komandanı, kontr-admiral Əli Fadavi isə bildirir: “Münaqişə halında biz eyni zamanda hər yerdə olacağıq və qəfil yoxa çıxacağıq , düşmənlərimizi vuracağıq”. Dənizdə Amerika gəmilərindən daha sürətli olan İran katerlərinin neft tankerlərinə pusqudan qəfil hücumları dayanacaq. İran belə katerlərdən çox istehsal edib və onları bütöv qruplar halında işə sala biləcək. Bu katerlər reaktiv bombalarla və sonuncu nəsil raketlərlə təchiz olunub. Həmin katerlər Hörmüz körfəzinə minalar düzməklə tankerlərin hərəkətini dayandırar. Sualtı minalar düzmək üçün iranlıların kiçik sualtı qayıqları da var, onların heyəti cəmi iki nəfərdən ibarətdir. Bu sualtılar suyun dərinliyində gözləyib, təyyarədaşıyan yaxınlaşanda üzə çıxa və ona iki torpedo buraxa bilər. Bu fonda Vaşinqton regiondakı müttəfiqlərini, yəni Birləşmiş Ərəb Əmirliklərini və Səudiyyə Ərəbistanını da İrana qarşı sərt addımlar atmağa sövq edir. Həmin ölkələr başa düşürlər ki, ABŞ-dakı növbəti prezident seçkilərinə qədər İrana qarşı sürətlə addımlar atmaq lazımdır. Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhd şahzadəsi və müdafiə naziri Məhəmməd Bin Salman artıq İrana hərbi müdaxilə planı hazırlayb”.
ABŞ-ın “The Foreign Policy” nəşri də savaşın artıq yaxın tezlikdə bütün regionu bürüyəcəyini yazır: “ABŞ prezidenti Donlad Trampın administrasiyası Vaşinqtonun 2015-ci il nüvə sazişindən çıxdığını bildirəndən və antiiran sanksiyalarını təzələyəndən bir il sonra, görünür, İranın səbri və sazişin şərtlərini yerinə yetirməyə razılığı tükənib. Mayın 8-də Tehranda bildiriblər ki, İran nüvə sazişinin bir sıra əsas bəndlərinə əməl etməkdən əl çəkəcək. Kolumbiya Universitetinin Kürəsəl Energetika Siyasəti Mərkəzinin baş elmi işçisi Riçard Nefyu bildirir ki, bu hal artıq sonun başlanğıcıdır: “Gerçək problem bundan ibarətdir ki, biz indi geriyə, qovğaya qayıtmışıq. İran 60 günlük saat qurub. Şübhəsiz, ABŞ tərəfdən cavab zərbəsi yeni sanksiyalar olacaq. Bu qayda ilə qaçılmaz eskalasiya risqi var”. İranla bağlı durum ABŞ-a münasibətlərin son bir neçə gündə gərginliyin gücləndiyi fonda dönüşür. Tramp administrasiyasında bildiriblər ki, Vaşinqtonun fikrincə, İran, İraqda Amerika qoşunlarına mümkün hücum da daxil olmaqla, bölgədə Birləşmiş Ştatların maraqlarına qarşı cavab tədbirləri görməyə hazırlaşır. Ekspertlər, hər şeydən çox, İrana yardım edilməzsə, 2019-cu ilin yayında nə baş verəcəyindən narahatdır. Zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarına məhdudiyyətin götürülməsi isə İranı nüvə silahı yaratmaq yoluna qaytarar”.
Tahir TAĞIYEV
