İşğalçı Ermənistanın sosial-iqtisadi müstəvidə düşdüyü problemlərdən yaxa qurtarmaq üçün etdiyi bütün cəhdlər birmənalı şəkildə fiasko ilə nəticələnməkdədir. Çünki yaşadığı blokada üzündən Ermənistan hələ də özünün xilası ola biləcək hansısa regional layihədə iştirak edə bilmir. Bu xüsusda edilən cəhdlər isə hələ də işğalçı üçün hansısa nəticə vermir. Məsələn, Ermənistanın İranla enerji, nəqliyyat sahəsində birgə həyata keçirmək istədiyi layihə sadəcə kağız üzərində qalıb. Rusiya və Gürcüstanla birgə təşəbbüslər də eyni aqibəti yaşamaqdadır.
İndi düşmən ölkədə böyük çaxnaşma yaradan hallardan biri regionda həyata keçirilən yeni transmilli layihələrə də ermənilərin həsrətlə baxmalarıdır. Bu xüsusda Azərbaycanın da əsas iştirakçılarından biri olduğu “Bir kəmər, bir yol” layihəsi ətrafında Ermənistanda hələ də böyük ajiotaj yaşanması müşahidə edilməkdədir. Hesab edilir ki, bu layihə Azərbaycanın regionda mövqelərini daha güclü hala gətirdiyi halda Ermənistanı daha zəif duruma düşürəcək. Hazırda görünən odur ki, hadisələrin bu səpkidə inkişafı baş nazir Nikol Paşinyan üçün də ölkə daxilində ciddi çəktinliklər yaradır. Xüsusən də Pekində keçirilən “Bir kəmər, bir yol” Beynəlxalq Əməkdaşlıq Forumunda Nikol Paşinyanın iştirak etməməsi onu tənqid hədəfinə çevirib.
Ermənistanın “Armenianreport” saytı yazır ki, müxalifətdə olarkən Paşinyan mitinqlərdə çıxışlarında Sarkisyan iqtidarını tənqid edərək bildirirdi ki, yanlış siyasət ucbatından ölkə enerji, nəqliyyat və iqtisadi blokada vəziyyətinə düşüb: “Halbuki, Ermənistan Asiya ilə Avropa arasında tranzit rolunu oynaya bilər və dövlət büdcəsinə valyuta axınını təmin edər. İndi Paşinyan artıq müxalifət lideri deyil, ölkənin baş naziridir. Belə olan halda o dediyi sözlərin və verdiyi vədlərin həyata keçməsi üçün niyə heç bir iş görmür? Pekində keçirilən tədbirdə Azərbaycan, Gürcüstan və Rusiya yüksək səviyyədə təmsil olundu. Dünyanın 60-dan çox ölkəsinin iştirak etdiyi forumda ticarət və nəqliyyat dəhlizlərinin yaradılması, tranzit yüklərin daşınması və sair bu kimi məsələlər müzakirə edilib. Forum çərçivəsində ümumi dəyəri 64 milyard dollar olan 283 müqavilə imzalanıb. Azərbaycan və Gürcüstan da bu müqavilələrdə iştirak edərək öz iqtisadi vəziyyətlərini daha da yaxşılaşdırmağa çalışdılar. Lakin Ermənistan bu tədbirdə təbiəti mühafizə naziri ilə təmsil olundu və yalnız Çinlə ekologiyanın mühafizəsi sahəsində əməkdaşlıq haqqında protokol imzaladı. Görəsən təbiətin mühafizə naziri Erik Qriqoryanın ekologiyanın mühafizəsinə dair imzaladığı sənəd Ermənistan iqtisadiyyatının dirçəlməsinə necə təsir göstərəcək? Əlbəttə, heç cür. Bunları düşünmək əvəzinə Paşinyanın başı daha çox hakimiyyətini möhkəmləndirməyə qarışıb. Ölkənin problemlərinə isə nəinki ikinci, heç üçüncü dərəcəli məsələ kimi də baxılmır”.
Bununla yanaşı qeyd olunur ki, qarışdakı dövr ərzində Ermənistanı kifayət qədər böyük problemlər gözləyir: “Məsələ burasındadır ki, ABŞ İrana qarşı sanksiya və təzyiqləri genişləndirir. İran iqtisadiyyatında çökmələr isə bu ölkənin Ermənistana yardımlarını və iqtisadi işbirlyini tamamilə arxa plana atır. Rusiyadan da Ermənistana pul köçürmələri və sərmayələrin həcmi sürətlə azalır. Diaspor da daha əvvəlki kimi Ermənistana vəsait göndərmir. Türkiyədə çalışan ermənilərin də buradan çıxaralıcağına dair söz-söhbətlər gəzir. Bütün bunlar qarşıdakı dövr ərzində Ermənistanı daha böyük iqtisadi çətinliklərin gözləməsi deməkdir“.
Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, “Past” erməni qəzetinin də xəbərinə görə, Türkiyə yaxın zamanlarda Ermənistan vətəndaşlarını kütləvi şəkildə deportasiya edə bilər: “Türkiyədə erməni əmək miqrantlarının sayı kifayət qədər çoxdur. Bu məsələ bir neçə dəfə Türkiyədə gündəmə gətirilib. Onun indi aktuallaşdırılmasının səbəblərindən biri Ermənistanın Suriya siyasəti olub. Deportasiya reallaşarsa, o zaman yaxın zamanlarda ailəsinə pul göndərən 70-100 min Ermənistan vətəndaşı geri dönmək məcburiyyətində qalacaq. Bu isə ciddi problem deməkdir. Paşinyan belə məsələləri həll etmək əvəzinə diqqəti yalnız hakimiyyəti gücləndirməyə, bunun üçün də indi milyarder Hagik Tsarukyanı sıradan çıxarmağa yönəldib”. Erməni polittexnoloq Armen Bədəlyan da məsələyə eyni prizmadan yanaşır. O bildirir ki, həqiqətən də indiki halda Paşinyanı düşündürən əsas məsələ Hagik Tsarukyanla bağlıdır: “Amma hökumət Hagik Tsarukyanı mandatından məhrum etsə belə, o, siyasətdən getməyəcək. Burada başqa sual yaranır: Hagik Tsarukyan mandatdan imtina edərsə, o zaman baş nazirin, yoxsa özünün reytinqi yüksələcək? Hər zaman bilmək lazımdır ki, müəyyən avtoriteti olan və hökumət tərəfindən təqib edilən siyasi qüvvənin reytinqi daha çox artır. Hazırda “Mənim Addımım” Blokuna alternativ olaraq yalnız “Çiçəklənən Ermənistan” Partiyası qəbul edilir. “İşıqlı Ermənistan” ictimai gözləntiləri və real alternativ olma imkanlarını doğrultmur. Buna görə də “Çiçəklənən Ermənistan”ın bu gün mövqeləri “İşıqlı Ermənistan”dan daha yüksəkdir. Unutmaq lazım deyil ki, “Çiçəklənən Ermənistan” “Vahid Rusiya” Partiyası ilə intensiv işləyən qüvvədir. Yəni “Çiçəklənən Ermənistan”a çıxarılan sarı kart Rusiyaya göstərilən sarı kart kimi qəbul edilə bilər. Bu halda Rusiyanın Ermənistana təzyiqlərinin daha da artmasını gözləmək olar. Bura iqtisadi təzyiqlər də daxildir. Paşinyan bunlar barədə fikirləşməlidir”.
Qeyd edək ki, son günlər hökumət tərəfindən Hagik Tsarukyana qarşı təzyiqlər artıb. Hökumətin nümayəndələri müxtəlif bəhanələrlə Hagik Tsarukyandan öz gəlirləri ilə bağlı deklarasiya təqdim etməyini və özünün sahibkarlıq fəaliyyətinə aydınlıq gətirməsini tələb edirlər.
Tahir TAĞIYEV
