Azərbaycanın yerləşdiyi əlverişli coğrafi mövqe ölkəyə tranzit sahəsində kifayət qədər böyük üstünlüklər qazandırmaqdadır. Elə bunun nəticəsidir ki, tranzit sahəsində həyata keçirilən siyasət, qurulan infrastruktur Azərbaycanı Avrasiya kimi böyük bir məkanda mühüm nəqliyyat qovşağına çevirməkdədir.
Bu gün ölkəmizdən keçən nəqliyyat dəhlizləri həm də Azərbaycanın regional və qlobal əməkdaşlığın dərinləşməsinə böyük töhfələri kimi dəyərləndirilir. Son dövrlərdə bu istiqamətdə ən çox diqqət çəkən proseslərdən biri isə Azərbaycanın Çin tərəfindən irəli sürülən “Bir kəmər, bir yol” layihəsində yeri və roludur. Ölkəmizin bu prosesdə yüksək yeri Pekində baş tutan ikinci “Bir kəmər, bir yol” Beynəlxalq Əməkdaşlıq Forumu zamanı bir daha öz təsdiqini tapdı. Bir sıra beynəlxalq təşkilatların rəhbərlərinin, həmçinin 37 dövlət və hökumət başçısının qatıldığı forumda Azərbaycanı Prezident İlham Əliyev təmsil edib. Burada bir mühüm məqamı qeyd edək ki, “Bir kəmər, bir yol” layihəsi çərçivəsində Çin özü də Azərbaycanla əməkdaşlığa xüsusi maraq göstərir. Ümumiyyətlə, dünyanın ən böyük ixracatçısı və ən böyük ikinci idxalçı ölkəsi olan Çinin özünün xarici ticari-iqtisadi əlaqələrini daha da dərinləşdirməkdən ötrü irəli sürdüyü "Bir kəmər, bir yol" strategiyası Azərbaycan üçün də yeni əməkdaşlıq imkanları yaradır. Azərbaycan Çinin bu yeni təşəbbüsünün əməkdaşlıq, birgə inkişaf üçün yaratdığı imkanları düzgün qiymətləndirən, strategiyanı dəstəkləyən ilk ölkələrdən biri olub. Elə İlham Əliyevin hələ 2015-ci ilin dekabrında Çinə səfəri zamanı "Bir kəmər, bir yol" strategiyasının tərkib hissəsi olan "İpək yolu” iqtisadi kəmərinin yaradılmasının birgə təşviqinə dair Anlaşma Memorandumu imzalanıb. Azərbaycan rəsmiləri müxtəlif görüşlərdə və beynəlxalq tədbirlərdə ölkəmizin bu təşəbbüsə təkcə siyasi dəstək verməklə kifayətlənmədiyini, həm də onun icrasına özünün iqtisadi potensialı və nəqliyyat-tranzit imkanları ilə əməli töhfələr verməyə hazır olduğunu bəyan edib.
Bütün bunlar Çinin Azərbaycana marağını əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Rəsmi Pekin onu da bildirir ki, “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsü dünyanın inkişafında yeni mərhələdir. Elə bu fonda "Bir kəmər, bir yol" layihəsinin reallaşması Azərbaycanın strateji hədəfləri ilə üst-üstə düşür. Belə ki, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Azərbaycan özünün əlverişli coğrafi mövqeyindən bəhrələnməklə tranzit imkanlarını genişləndirir. Bu mənada, ölkədə müasir nəqliyyat infrastrukturu qurulması isə layihədə Azərbaycana əlavə üstünlüklər qazandırır.
Azərbaycandakı 6 beynəlxalq hava limanı, Bakı yük terminalı, Ələt Ticarət Limanı, ən müasir yük gəmilərinə malik Xəzər dənizindəki yük donanması, 2017-ci ildə istifadəyə verilən və Avropa ilə Çin arasında ən qısa dəmir yolu bağlantısını təmin edən Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xətti ölkəmizin nəqliyyat-tranzit sahəsində əldə etdiyi mühüm uğurlardır. Bu nəqliyyat-tranzit infrastrukturundan səmərəli istifadə etməklə, regionda və dünyada yük daşımalarında Azərbaycan mövqeyini daha güclü hala gətirir. Bütün bunlar Çinin də diqqətindən yayınmır. İstər Şərqdən Qərbə, istərsə də Şimaldan Cənuba gedən yolların ölkəmizdə kəsişməsi isə Çinin Azərbaycana diqqətini daha da artırır. Xatırladaq ki, "Şərq-Qərb” və "Şimal-Cənub” dəhlizlərinin yaradılmasına 10-dan çox ölkə qoşulub. Ancaq bu ölkələrdən heç biri eyni zamanda hər iki dəhlizin yaradılmasında iştirak etmir. Azərbaycan isə yeganə ölkədir ki, həm Şərqdən Qərbə, həm də Şimaldan Cənuba doğru uzanan dəhlizlərin yaradılmasına və onların funksionallığının artırılmasına özünün böyük töhfələrini verir. Elə bu da Çini ölkəmizlə əməkdaşlıqda daha maraqlı tərəf edir. Bu mənada, Cənubi Qafqaz ölkələrindən yalnız Azərbaycanın dövlət başçısının ikinci "Bir kəmər, bir yol" Beynəlxalq Əməkdaşlıq Forumuna dəvət olunması tamamilə təbii sayılır. Eyni zamanda, bu hal Çinin də "Bir kəmər, bir yol" strategiyasının icrasında Azərbaycanla əməkdaşlığı dərinləşdirmək niyyətini göstərir. Məhz belə vəziyyətdən indi işğalçı Ermənistanın böyük əndişələr duyması da özünü qabarıq büruzə verir. Qeyd edilənləri erməni şərhçi Tevos Arşakyanın açıqlamalarından da aydın görmək olar.
O vurğulayır ki, baş nazir Nikol Paşinyan Pekində keçirilən “Bir kəmər, bir yol” forumuna qatılmamaqla təkcə Ermənistanın regiondakı əhəmiyyətini təqdim etmək imkanını qaçırmadı, həm də əlverişli müqavilələr imzalamağı, investisiya axınını təmin etməyi əldən verdi: “Biz Ermənistanda tez-tez şikayətlənirik ki, ölkə iqtisadi, nəqliyyat və energetika blokadasındadır, lakin bizim bədbəxtliklərimizin səbəbi təkcə bu deyil. Hələ ötən ilin aprelində ölkədə genişmiqyaslı etirazlar keçiriləndə Nikol Paşinyan müxalifət lideri kimi bildirirdi ki, Ermənistanın blokada şəraitində inkişafı son dərəcədə çətindir, buna görə şəraitdən istifadə etmək və yükdaşıma sferasını inkişaf etdirmək lazımdır. O vaxtdan bir il keçdi, Paşinyan artıq müxalifət lideri yox, hökumət başçısıdır. Gözlənilən idi ki, o, hakimiyyətdə bu imkanlardan daha yaxşı istifadə etmək üçün çalışacaq, lakin təəssüf ki, dəfələrlə çox gözəl imkanları itirdi. Budur, Pekində keçirilən “Bir kəmər, bir yol” forumunda 37 ölkənin dövlət və hökumət başçıları, beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri iştirak edir. Forumda iştirak edən Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev və Rusiya prezidenti Vladimir Putin təkbətək görüş keçirdi, Azərbaycan bir sıra müqavilələrə imza atdı. Ermənistan isə forumda nəinki hökumət başçısı səviyyəsində, heç spiker səviyyəsində belə təmsil olunmadı, əvəzində təbiətin mühafizəsi naziri orada idi. Nazir Erik Qriqoryan çinli həmkarı ilə əməkdaşlıq memorandumu imzaladı. Lakin bu memorandum Ermənistanın blokadasına necə təsir göstərir? Bu, Çinin Cənubi Qafqazda nəqliyyat və energetika layihəsində Ermənistanın iştirak edəcəyi deməkdirmi? Xeyr!”. Erməni şərhçi xatırladır ki, Pekində baş tutan tədbirdə 64 milyard dollar dəyərində 283 müqavilə imzalansa da, Azərbaycandan fərqli olaraq, Ermənistan bu müqavilələrdən heç bir pay ala bilməyib. Xatırladaq ki, forum çərçivəsində Azərbaycan və Çin şirkətləri arasında ümumi dəyəri 821 milyon dollar olan müxtəlif istiqamətlər üzrə 10 sənəd imzalanıb. Burada onu da nəzərə almaq lazımdır ki, "Bir kəmər, bir yol" layihəsi qlobal əhəmiyyət daşıyır. Bu layihə dünya iqtisadiyyatının 40, əhalisinin isə 65 faizini əhatə edir. Hesab edilir ki, bu qlobal layihə Asiya və Avropa arasındakı ticarət dövriyyəsinin artmasına yol açacaq. Bu layihə, qeyd olunduğu kimi, Azərbaycana da böyük iqtisadi dividendlər qazandıracaq. Ölkəmiz “Bir kəmər, bir yol” vasitəsilə beynəlxalq yükdaşımalardan böyük gəlir əldə edəcək.
Nahid SALAYEV
