Son zamanlar “Keşikçidağ” məbədi və yaxud da “David Qareci” məbəd kompleksi ilə bağlı olaylar xüsusi diqqət mərkəzində yer almağa başlayıb. Azərbaycan bu məsələni sakit və danışıqlar yolu ilə həll etməyə çalışsa da, gürcü tərəfində proseslərlə bağlı birmənalı mövqe müşahidə olunmur.
Məsələ burasındadır ki, bir hissəsi Azərbaycanın Ağstafa rayonu, digər hissəsi isə Gürcüstanın Saqareco rayonu ərazisində yerləşən “Keşikçidağ” məbədi barədə qonşu ölkədə bir-birinə zidd olan müxtəlif fikirlər yayılır. Burada bəzi siyasətçilər məbəd kompleksinin məhz Gürcüstana məxsus olması barədə fikirlər səsləndirir, əhalini də buna inandırmağa çalışırlar. Lakin sağlam düşüncəli siyasətçilər bunun əksini sübut etməklə yanaşı, əhalini sabitliyə və Azərbaycan-Gürcüstan dostluq münasibətlərinə zərər vurmamağa dəvət edirlər. Məsələyə növbəti dəfə münasibət bildirən Gürcüstan prezidenti Salome Zurabişvili ümumi sərhəddə razılaşmanın Gürcüstan və Azərbaycan arasındakı dostluğu möhkəmləndirəcəyinə və mövcud olan bütün məsələləri aradan qaldıracağına əminliyini ifadə edib. Gürcüstan prezidentinin media spikeri Xatiya Moissrapişvili qeyd edib ki, sərhədin və onun delimitasiyasının razılaşdırılması mövzusu bu yaxınlardakı hadisədən- Azərbaycan sərhədçilərinin Udabno gürcü monastırına gedən yolu bir neçə günlüyə kəsmələrindən sonra yenidən gündəmə gəlib.
Xatırladaq ki, 25 apreldə gürcü tərəfi Azərbaycan sərhədçilərinin “Keşikçidağ” kompleksinə yolu kəsdiklərini bildirib. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Leyla Abdullayeva bu məlumatı şərh edərkən bəyan edib ki, Azərbaycan həmişə Azərbaycan-Gürcüstan sərhədinin tezliklə delimitasiyasının tərəfdarı olub: “Azərbaycanla Gürcüstan arasında dövlət sərhədinin delimitasiyası, beynəlxalq təcrübədə tətbiq edilən qaydalara uyğun olaraq, qarşılıqlı əlaqələndirmə prosedurları əsasında mövcud ikitərəfli formatlar çərçivəsində həll olunur. Azərbaycan həmişə Azərbaycan-Gürcüstan sərhədinin tezliklə delimitasiya olunmasının tərəfdarı olub. Azərbaycan bu prosesi ən qısa müddət ərzində başa çatdırmağa hazırdır”.
Məsələyə yenidən toxunan “Rustavi-2” telekanalı bildirir ki, hazırda bu ərazidə turistlərin və zəvvarların hərəkəti üçün məhdudiyyət yoxdur. Amma istisna deyil ki, Azərbaycan sərhədçiləri mayın 5-də “Keşikçidağ”a gedişi bağlayacaq: “Əvvəllər onların sərhədçilərinin sayı cəmi 2 idi. İndi isə təxminən 18 nəfərdir, heç vaxt bu qədər çox olmamışdılar”.
Gürcüstan parlamentinin deputatı Savalan Mirzəyev bəzi siyasətçiləri təxribatlardan çəkinməyə çağırıb: “Gürcüstan və Azərbaycan əsrlər boyu dost ölkələr olaraq mehriban qonşuluq münasibətində yaşayıblar. Bu dostluq bundan sonra da davam edəcək. Heç kim bu dostluğu poza bilməz”. “Keşikçidağ” məbədi ətrafında süni şəkildə yaranmış məsələyə toxunan S.Mirzəyev bildirib ki, bu, şübhəsiz ki, öz həllini tapacaq: “Bu gün Azərbaycan və Gürcüstanda iki ölkə arasında sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası ilə bağlı komissiyalar var. İnanıram ki, bu komissiyalar tarixçilərin və siyasətçilərin də rəylərini nəzərə alaraq məsələnin həlli yolunu tapacaqlar. S.Mirzəyev ötən günlərdə öz sərsəm açıqlamaları və bəyanatları ilə ad çıxarmış üzdəniraq siyasətçi, sabiq müdafiə naziri İrakli Okruaşvili və Gürcüstan Liberal Partiyasının sədri Şalva Natelaşvilinin açıqlamalarına işarə edərək deyib: “Keçmiş və ya indiki siyasətçilərin açıqlamaları məsuliyyətsiz, heç bir cavabdehliyi olmayan və vəziyyəti gərginləşdirməyə yönəlmiş çıxışlardır. Onların açıqlamaları tamamilə absurddur və reallığı əks etdirmir, əksinə, vəziyyəti gərginləşdirir. Mən bütün siyasətçiləri və siravi vətəndaşları bu cür məsələlərə fikir bildirməkdən çəkinməyə dəvət edirəm. Düşünürəm ki, bu məsələ iki ölkə tərəfindən yaradılmış müştərək komissiyaların birgə səyi nəticəsində öz müsbət həllini tapacaq”. Yaranmış durumda Gürcüstanda siyasi proseslərin istiqamətinə baxanda, məsələ ilə bağlı yaradılan süni gərginliyin “Gürcü arzusu” iqtidarına qarşı siyasi rıçaq kimi istifadə edildiyi, gürcü müxalifətinin millətçilik kartına yatırım edərək, ictimai rəydə üstünlük qazanmağa çalışdığı görünür. Keçmiş müdafiə naziri İrakli Okruaşvilinin sərsəm bəyanatı da buna hesablanıb. Bu baxımdan, sərhəd məsələsində gərginliyin yaradılmasına Gürcüstan daxilində iqtidar-müxalifət qovğası olaraq baxmaq olar. Digər tərəfdən, prosesin inkişafı məsələnin görünməyən tərəfindən ciddi təxribatın hazırlandığına dair ehtimalları da gücləndirir. Məsələn, bəzi gürcü media orqanları iddia edir ki, Azərbaycan sərhədçiləri turist və zəvvarları məbəd kompleksinə buraxmır. İnformasiyanın, Gürcüstan mediası ilə yanaşı, Ermənistan və regionda erməniyönümlü media tərəfindən tirajlaması baş verənlərin pərdəarxasını anlamağa imkan verir. Ermənistanın “aravot”, “yerkramas” və digər şovinist nəşrlərində də proses süni şəkildə şişirdilir. Baş verənlərdən aydın aydın olur ki, düşmənin məqsədi sərhədin delimitasiyası ilə bağlı aparılan müzakirələrin yönünü dəyişmək, mümkünsə, Bakı və Tiflis arasında hazırda problem olaraq görünən məsələnin həll edilməsinin qarşısını almaqdır. Azərbaycan sərhədçilərinin zəvvarlara maneə kimi göstərilməsinin arxasında da bu məqsəd durur. Burada əsas niyyət Gürcüstan ictimaiyyətində və xristian icmalarında Azərbaycana qarşı qəzəbi formalaşdırmaqdır. Beləliklə, yaradılan süni gərginliyin arxasında erməni barmağı aydın görünür. Hədəf Azərbaycan - Gürcüstan münasibətlərinin pozulmasıdır. Proseslərin gedişi təsdiqləyir ki, bu məsələdə Gürcüstandakı erməni lobbisinin də aktiv fəaliyyəti var. Halbuki, məlumatlara görə, ermənilər Gürcüstanın 465 mədəbinə rəsmi şəkildə iddia edir. Azərbaycan torpaqlarını işğal edənlər bu gün Gürcüstan torpaqlarına da açıq şəkildə iddia edir. Bu mənada aydındır ki, Azərbaycana qarşı yanlış addım ilk növbədə Gürcüstanın ziyanınadır. Məhz bu səbəbdən erməni dəyirmanına su tökən gürcü siyasətçilər “Keşiçkidağ” olaynın gərginləşməsinin onların ölkələri üçün ciddi bəlaya çevrilə biləcəyini də diqqətdən qaçırmamalıdır. Azərbaycan isə gürcü tərəfi ilə sərhəd məsələsində yaranan problemi çözməyə daim hazır olduğunu bildirir. Bura “Keşiçkidağ” məsələsi də daxildir. Bir daha xatırladaq ki, “Keşiçkidağ” Azərbaycan-Gürcüstan sərhədində yerləşən, hazırda mübahisəli ərazi sayılan zonada yerləşən qədim alban məbədidir. Məbədin mənşəyinə dair Azərbaycan və gürcü mənbələri arasında tarixi konsensus mövcud deyil. Azərbaycan mənbələrinə görə, “Keşikçidağ” məbədi qədim alban mənşəli olub, Qafqaz Albaniyası mədəni irsinə aiddir. Məbəd gürcülər tərəfindən yalnız IV Qurucu Davidin hakimiyyəti dövründə (1089-1125) ziyarət edilməyə başlanıb. Daha sonra gürcü çarı Tamaranın hakimiyyəti illərində (1184-1207) gürcü kilsəsinin təsiri altına düşüb. O dövrdə Azərbaycanda mövcud olan Atabəylər dövləti, həmçinin Şirvanşahlar dövləti xristian məbədlərinə o qədər də maraq göstərməyib və bu məbədləri himayə etməyiblər. Məhz belə bir dövrdə onsuz da sayca azlıqda qalan xristian albanlar dağlara çəkilib və məbəd də o dövrdə tərk edilib. Aparılan tədqiqatlar göstərib ki, məbədin divarlarına çəkilmiş şəkillər və gürcü dilində yazılar onun yaşına nisbətən xeyli gəncdir.
Tahir TAĞIYEV
