Ölkəmizin əsas strateji müttəfiqi sayılan Türkiyə ilə ABŞ arasında S-400 zenit raket kompleksi ilə bağlı ziddiyyətlər hələ də çözülmür. Proseslərin gedişi isə bu qənaətə gəlməyə əsas verir ki, son nəticədə Rusiya və Türkiyə hərbi müstəvidə bir-birilə daha çox yaxınlaşacaq. Eyni zamanda, tərəflərin birgə yeni silahlar istehsalı üçün də hazırlıqlar görməsinə dair məlumatlar yayılır.
Ekspertlər isə bu prosesin nəticə etibarı ilə Azərbaycana da təsir göstərə biləcəyini vurğulayır. Çünki Azərbaycanın hər iki ölkə ilə hərbi sahədə də əlaqələri çox yüksək səviyyədədir. Bu mənada, Azərbaycan Rusiya və Türkiyənin birgə silah istehsalı zamanı ərsəyə gələcək yeni hərbi texnikaların alışında da hansısa çətinlik yaşamayacaq. Amma işğalçı Ermənistana gəlincə, Türkiyənin bu ölkəyə münasibəiini nəzərə alsaq, İrəvan çətin ki, həmin hərbi texnikaları əldə edə bilsin.
İndilikdə isə proseslər, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Rusiya və Türkiyənin birgə yüksək hərbi texnologiyalar istehsalına doğru gedir. Çünki S-400 zenit raket kompleksi ilə bağlı qalmaqallar ABŞ və Türkiyə arasında yaşanan ziddiyyətin daha da dərinləşməsinə səbəb olmaqdadır. Bu xüsusda Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan və ABŞ prezidenti Donald Tramp arasında telefon danışığının da nəticəsi olmayıb. Ərdoğan Trampa Rusiyadan alınacaq S-400 zenit-raket kompleksləri ilə bağlı birgə işçi qrupun yaradılması təklif edib. Amma ABŞ S-400-lərdə bağlı mövqeyindən geri çəkilməyib. Ankara da buna rəğmən həmin raketlərin alınacağını bəyan edib. Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyi bildirir ki, S-400-lərin Türkiyəyə tədarükü iyun və iyul aylarında həyata keçiriləcək. Rusiyanın "Rosoboroneksport" dövlət şirkətinin baş direktoru Aleksandr Mixeyev məhz belə bir vaxtda açıqlama verib ki, Türkiyə S-400 anlaşmasından sonra Rusiyanın digər silahları ilə də maraqlanır. O bildirib ki, Rusiya ilə Türkiyə arasında müdafiə sahəsində əməkdaşlıq sürətlə irəliləyir: "Rəqiblərimizin əlaqələrimizə müdaxilə cəhdlərini isə uğurla dəf edirik". A.Mixeyev diqqətə çatdırıb ki, xüsusilə inkişaf etmiş təyyarə və helikopter sistemləri, zirehli maşın hissələri və təmin edilən silahların satış sonrası xidmətləri kimi sahələrdə Türkiyə ilə ortaq layihələr var. Mixeyev S-400 zenit-raket komplekslərinin istehsalının Türkiyədə qismən həyata keçirilməsi mövzusunda razılaşmanın təmin edildiyini söyləyib. Şirkət rəhbəri 30 aprel-3 may tarixlərində İstanbulda keçiriləcək 14-cü Beynəlxalq Müdafiə Sənayesi Sərgisində Rusiya və Türkiyənin mühərrik, təyyarə və helikopter istehsalı sahəsindəki bütün layihələrə bağlı bir proqramı üzərində danışıqlar aparacağını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyi, Rusiyanın müxtəlif mənzilli raket müdafiə kompleksləri başda olmaqla, bir çox hərbi texnologiya ilə maraqlanır: “Bizim perspektivli aviasiya və helikopter komplekslərinin, zirehli texnika üçün dəstləşdirmə məmulatlarının hazırlanması, satılmış silaha satışdan sonrakı dövrdə xidmət üzrə bir sıra müştərək layihələrimiz var”. Şirkət rəhbərinin sözlərinə görə, Türkiyə Rusiyada istehsal edilən ən yeni döyüş modulları, müxtəlif məsafəli hava hücumundan müdafiə vasitələri və tank əleyhinə müdafiə kompleksləri ilə maraqlanır. A.Mixeyev vurğulayıb ki, iki ölkənin siyasi rəhbərliyi arasında sıx və konstruktiv dialoq, “Rosoboroneksport” şirkəti ilə Türkiyənin güc idarələrinin nümayəndələri arasında işgüzar əlaqələr sayəsində” rəqiblərin hərbi-texniki əməkdaşlıq sahəsində Rusiya-Türkiyə münasibətlərinə müdaxilə etmək cəhdlərinin qarşısı alınır.
Yayılan digər məlumata görə, ABŞ-dan F-35 təyyarələrinin alınmasının sual altına düşdüyü bir vaxtda Rusiya hərəkətə keçərək Türkiyəyə təklif göndərib. Elə Aleksandr Mixeyev də Türkiyəyə qırıcı satmağa hazır olduqlarını deyib. O bildirib ki, Ankara belə bir tələblə çıxış etsə, Rusiya Birləşmiş Təyyarə Şirkəti ilə ortaq şəkildə qırıcı istehsal etməyə hazırdır. Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu da bu məsələdə Rusiyaya açıq qapı buraxaraq, yeni qırıcılara ehtiyacları olduğunu bildirib: “F-35 olmasa, mən yenə ehtiyacım olan qırıcını almaq məcburiyyətindəyəm. Biz S-400 alırıq. Çünki hava hücumundan müdafiə sisteminin təcili buna ehtiyacı var. Biz F-35 qırıcılarının istehsalı proqramı üzrə partnyoruq, bu layihədə iştirak edirik, bunun üçün lazımi məbləği ödəmişik. Hazırda bu məsələdə heç bir problem yoxdur. Amma hadisələrin inkişafının ən pis ssenarisi halında biz ehtiyacımızı başqa - bizə ən yaxşı texnologiyalar təklif olunan yerdən təmin etməli olacağıq”.
Qeyd edək ki, F-35 qırıcılarına alternativ olaraq Rusiyanın SU-57qırıcıları göstərilir. Eyni zamanda, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Rusiya və Türkiyə birgə silah istehsalı üçün də müvafiq addımlar atmağa hazırlaşır. Məhz həmin silahların ən perspektivli satış bazarlarından birini də Azərbaycan təşkil edir.
Hahid SALAYEV
