Erməni terrorunun bütün dünyada izləri var. Bəlkə də dünyada çox az xalq tapılar ki, o, erməni terroruna məruz qalmasın. Daşnak ideologiyasının daşıyıcısı olan ermənilər və onların liderləri XX əsrdə yaranan faşizmə də sadiqlikləri ilə seçilirlər.
Njde Qaregin faşizmin nökərlərindən biri kimi tarixdə qara bir iz qoyub. Ermənilər uzun illər Njdeni “qəhrəman” kimi təqdim və təbliğ etməyə çalışsalar da, bu faşist xislətli insana abidələr ucaltsalar da, xatirəsini əbədiləşdirsələr də, onun tarixdə oynadığı mənfi rolun üstünü ört-basdır edə bilməyiblər. Tarixi həqiqətləri öyrənməkdə, təbliğ etməkdə maraqlı olan dünya tarixçiləri N.Qareginin bütün cinayətkar əməllərini ifşa etməkdə davam edirlər. Onun cinayət əməllərinin sferası, hədəfi, dairəsi o qədər genişdir ki, vaxtaşırı olaraq tədqiqatçılar tərəfindən bu şəxsin törətdiyi cinayətlərlə bağlı yeni məlumatlar, faktlar ortaya çıxarılır. Lakin bu faktar o qədər çoxdur ki, bitib-tükənmək bilmir. Bu gün alimlərin Njdenin bioqrafiyasına dair üzə çıxardığı faktlar onun ətrafında yaradılan mifləri darmadağın edir.
Bu sahədə bir sıra tədqiqatlar aparan, kitablar yazan rusiyalı ekspert Oleq Kuznetsov Ermənistanın “Daşnaksütyun” partiyasının üzvü Njde Qareginin həyatına və cinayət fəaliyyətinə dair gizli sənədləri təqdim edib. Bununla bağlı tədbir də keçirilib.
“Daşnaksütyun” partiyasının 1912-ci ildə erməni keşişini öldürməsini xatırladan O.Kuznetsov qeyd edib ki, partiya öz məqsədlərinə çatmaq üçün hətta soydaşlarını da öldürməkdən çəkinməyib. O vurğulayıb ki, Ermənistan N.Qareginin bioqrafiyasını saxtalaşdırır və onu qəhrəmana çevirməyə çalışır: “N.Qareginin inqilabçı fəaliyyəti sadəcə öz doğulduğu Kuznut kəndində aşağı çinli məmura göstərdiyi müqavimətlə məhdudlaşır. N.Qareginin heç bir inqilabi fəaliyyəti olmayıb. Ermənilər onun bioqrafiyasını saxtalaşdıraraq qəhrəman etməyə çalışırlar. Bunun səbəbi isə odur ki, Qaregin 1921-ci ildə Cənubi Qafqazda ikinci qondarma “Dağlıq Ermənistan Respublikası” elan edib. Bununla da o, gələcəkdə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin bünövrəsini qoyub. Yaxın zamanda erməni millətçilərinin fəaliyyətinə dair sənədlərin yer alacağı sayt yaradılacaq”.
Onu da vurğulayaq ki, yeni üzə çıxarılmış sənədlərdə vurğulanır ki, erməni kilsəsinin tələblərini dəstəkləməyən ermənilərə qarşı da Njde qətliamlar törədib.
Qeyd edək ki, bir müddət əvvəl O.Kuznetsov Azərbaycan Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin üzərindən məxfilik qrifi götürülmüş arxiv materiallarında sovet dövlət təhlükəsizliyi orqanlarında Ermənistanda nasizm ideologiyasının mövcudluğunu təsdiq edən sənədlərin olduğunu üzə çıxarıb.
Qasım Hacıyev: “Həqiqətən də Njde çox vəhşi xarakterə malik insan olub və o yalnız şər əməllərinə görə tarixdə qalıb”
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Qafqazşünaslıq İnstitutunun ermənişünaslıq şöbəsinin müdiri, professor Qasım Hacıyev “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, həqiqətən də N.Qareginin törətdiyi cinayət əməllərindən ermənilər özləri də ciddi əziyyət çəkiblər. Daşnak ideologiyasına xidmət edən, faşizmə qul olan Njdenin cinayət əməllərinin miqyasının geniş olduğunu xatırladan Q.Hacıyevin sözlərinə görə, O.Kuznetsov hər zaman Azərbaycanın mövqeyini dəstəkləyib və çox hazırlıqlı adamdır. “O bu gün ermənilərin cinayətkar əməllərinin ifşa edilməsi istiqamətində çox böyük işlər görür və bu sahədə çoxlu yazılar yazır. Onun üzə çıxardığı faktlar çox dəyərlidir, gərəklidir. Həqiqətən də Njde çox vəhşi xarakterə malik insan olub və o yalnız şər əməllərinə görə tarixdə qalıb. Tarixə bir cəllad kimi düşən Njde saysız-hesabsız cinayət törədib. Onun törətdiyi qətliamların sayı o qədər çoxdur ki, bu gün onu hesablamaq çox çətindir. Njde Azərbaycanın özündə çox böyük cinayətlər törədib. Onun ölkəmizin bir çox yerində törətdiyi qətliamlar saysızdır. Njde də, başqa erməni terror təşkilatlarının özləri də erməni xalqına da qarşı cinayətlər törədiblər. Onların ideologiyasını qəbul etməyən, erməni kilsəsinin göstərişlərini yerinə yetirməyən ermənilər Njde və digər erməni terror təşkilatlarının üzvləri tərəfindən qətlə yetiriliblər. Yəni onun (ların) fəaliyyətində ermənilərin özlərinə qarşı da törədilən cinayətlər az deyil. Onlar ermənilər içində kəşfiyyat aparan və erməniləri qaraçı adlandıranları qətlə yetirir, tapşırıqlarını yerinə yetirməyənləri ağır şəkildə cəzalandırırdılar. Belə faktlar var, özü də az deyil. Njdenin də sadiq nökəri olduğu faşizm İtaliyada yarandı və Almaniyada geniş yayıldı. Ermənizm elə faşizm qədər təhlükəlidir, qəddardır. Həm Njde, həm Amazaps, həm də digərləri azərbaycanlılara, başqa xalqlara, onların əmrlərini yerinə yetirməyən, ideologiyasını qəbul etməyən ermənilərə də qarşı qətliamlar, cinayətlər törədiblər” - deyə bildirən Q.Hacıyevin sözlərinə görə, faşist Njdenin cinayət əməllərinin üstü açıldıqca, bu onun ətrafında yaradılan “qəhrəman” mifinin bütün dünyada dağıdılmasına xidmət edəcək.
İradə SARIYEVA
