Almaniyanın Azərbaycandakı səfiri Mixael Kindsqrab bildirib ki, onlar Fridrix Nauman Fondu və digər Almaniya siyasi institutlarının geri qayıtmasını istəyirlər.
Səfir illər öncə Azərbaycanı tərk etməli olmuş Fridrix Nauman Fondu və digər Almaniya siyasi institutlarının geri qayıtması üçün Azərbaycan rəsmiləri ilə danışıqlar aparıldığını bildirib. Onun sözlərinə görə, alman siyasi fondları yenidən Azərbaycanda öz fəaliyyətlərini bərpa etmək istəyirlər: “Bu məsələ ilə bağlı hazırda Azərbaycan tərəfi ilə danışıqlar aparılır və biz çox optimistik ki, müsbət nəticələr əldə olunacaq”.
Səfir onu da qeyd edib ki, Almaniya Azərbaycanla Avropa İttifaqı arasında yeni sazişin imzalanmasını dəstəkləyir.
Məlumat üçün qeyd edək ki, insan azadlıqları və demokratiyanı dəstəkləyən Fridrix Nauman Fondu 2015-ci ildə Azərbaycanı tərk edib. Sözügedən fond 19 il Azərbaycanda fəaliyyət göstərib. Fridrix Nauman Fondundan başqa da alman siyasi fondları Azərbaycanda fəaliyyət göstəriblər. 2014-cü ildə Azərbaycanda “Qrant haqqında” Qanuna edilən dəyişikliklərdən sonra bir sıra xarici QHT-lər, o cümlədən Almaniya fondları ölkəni tərk ediblər.
Qeyri-rəsmi məlumatlara görə isə, sözügedən fondlar ölkənin daxili işlərinə müdaxilə ediblər. Bu amil də onların öz fəaliyyətlərini dayandırmasına gətirib çıxarıb. Qanuna görə, bu cür fondlar digər ölkə ərazisində fəaliyyət göstərəndə həmin dövlətin daxili işinə müdaxilə etməsi yolverilməzdir. Bu bütün dünyada belədir. Ancaq bəzən alman siyasi fondları buna əməl etmirlər. Dünyada öz fəaliyyətlərini daha çox Almaniyanın iqtisadi maraqlarını dəstəkləməyə yönəldirlər. Hətta lazım gələrsə, hər hansı bir ölkəyə qarşı qara piardan tutmuş, görüntü xarakterli demokratik tələblərədək müxtəlif vasitələrdən istifadə olunur.
Onu da qeyd edək ki, Almaniyada bu fondlar siyasi partiyalarla birbaşa bağlıdır. Bundestaqda bir çağırışdan çox təmsil olunan hər bir partiyanın ictimai-siyasi fond yaratmaq hüququ var. Alman cəmiyyətində nüfuz sahibi olan hər bir partiyaya yaxın siyasi fond fəaliyyət göstərir. Belə ki, Konrad Adenauer Fondu Xristian-Demokrat İttifaqına, Fridrix Ebert Fondu Sosial-Demokrat Partiyasına, Henrix Böll Fondu Yaşıllar Partiyasına, Fridrix Nauman Fondu Azad Demokrat Partiyasına, Hans Zaydel Fondu Xristian-Sosialist İttifaqına, Roza Lüksemburq Fondu Sol Partiyaya yaxınlığı ilə tanınır. Almaniyanın hazırkı kansleri Anqela Merkel Konrad Adenauer Fondunun Direktorlar Şurasının üzvüdür.
Bütün bu deyilənlərin fonunda, Almaniya siyasi fondları yenidən Azərbaycanda fəaliyyət göstərmək istəyirlərsə, onların qarşısında ölkənin daxili işlərinə müdaxilə etməmək barədə şərt qoyulmalıdır. Yalnız o halda onların fəaliyyətinə icazə verilməsi daha məqsədəuyğun olar. O baxımdan bütün bunları ekspertlər necə dəyərləndirirlər?
Məhərrəm Zülfüqarlı: “Ölkənin qanunlarına əməl etmək və bu çərçivədə fəaliyyət göstərmək hər bir xarici təşkilatın borcudur”
Məsələyə münasibət bildirən İctimai Problemlərin Tədqiqi Assosiasiyasının rəhbəri Məhərrəm Zülfüqarlının sözlərinə görə, ölkənin daxili işlərinə müdaxilə etməmək şərtilə, Almaniya fondları Azərbaycanda fəaliyyət göstərə bilərlər: “Almaniya fondlarının Azərbaycanda keçirdiyi tədbirlərdə dəfələrlə iştirak etmişəm. Deməyim odur ki, 2015-ci ilə qədər bir sıra alman fondları Azərbaycanda fəaliyyət göstərib. Sözügedən fondlar Azərbaycanda demokratikləşmə yolunda seminarlar, regionlarda tədbirlər keçirib əhalinin maarifləndirilməsində müəyyən rol oynayıblar. Ancaq bəzi hallarda və müəyyən səbəblərdən bu fondlar ölkənin daxili işlərinə müdaxilə də ediblər. Bunu danmaq olmaz. Məhz ölkənin daxili işlərinə müdaxilə etdiklərinə görə buranı tərk etdilər. Hesab edirəm ki, xarici fondlar bu kimi amilləri nəzərə almalıdırlar. Ölkənin qanunlarına əməl etmək və bu çərçivədə fəaliyyət göstərmək hər bir xarici təşkilatın borcudur. Bu baxımdan hesab edirəm ki, yeni şərtlər daxilində Almaniya fondları Azərbaycanda fəaliyyət göstərə bilərlər. Yəni ölkənin daxili işlərinə müdaxilə etməmək şərtilə. Yalnız bu şərtlər daxilində onların fəaliyyəti ölkə üçün faydalı ola bilər. Onu da qeyd edim ki, sözügedən fondlar Azərbaycandan gedirsə, ölkə vətəndaşları bundan faydalana bilmir. Nəticədə Gürcüstan və Ermənistan alman fondlarından bəhrələnirlər. Digər tərəfdən, xarici fondlardan çox ehtiyat etmək lazım deyil. Ona görə ki, Azərbaycanın səlahiyyətli qurumları kifayət qədər onların işinə nəzarət edə bilirlər. Müəyyən şərtlərlə onların Azərbaycana qayıtması müsbətdir”.
Vidadi ORDAHALLI
