Şimali İraqda kürd separtçılarının həyata keçirdiyi referendumdan sonra bölgədə qanlı bir savaşın başlaya biləcəyinə dair verilən proqnozlar özünü doğruldur. Yaxın günlər ərzində burada dəhşətli bir savaşın başlayacğı haqda artıq maraqlı məlumatlar yayılmaqdadır. Bunun da əsas səbəbi odur ki, kürdlər separatçı fəaliyyətlərindən əl çəkmr, rəsmi Bağdaddan gələn bütün göstərişləri rədd edirlər. Bu fonda İraq hökuməti Kürdüstan muxtariyyətində qanunsuz keçirilən müstəqillik referendumu ilə bağlı yaxın vaxtlarda cavab tədbirlərinin görüləcəyini bəyan edib.
Baş nazir aparatının nümayəndəsi Saad əl-Hadisi bu xüsusda bildirib: "Bunun üçün bizim kifayət qədər siyasi, iqtisadi və ticari imkanlarımız var". Məhz belə bir vaxtda İraq Kürdüstanı parlamenti müstəqilliyə dair referendumun keçirilməsindən sonra İraq federal hökumətinin muxtariyyətə qarşı qəbul etdiyi bütün qərarları rədd edib. Bağdadın fərmanlarına əməl etməmək barədə qərar yekdilliklə qəbul olunub.
Belə vəziyyətdə İraqın Türkiyə və İranın fəal yardımı ilə bölgədə hərbi əməliyyatlara başlaması gözlənir. Əməliyyatların Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın İrana səfərindən sonra başlanacağı haqda artıq bilgilər də yayılır. Artıq Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi, ordu generalı Hulusi Akar məsələ ilə bağlı İrana səfərə gəlib. Türk general iranlı həmkarı Məhəmməd Bageri ilə görüşündə İraq Kürdüstanında keçirilmiş referendumun nəticələri, sərhədlərin mühafizəsinin təkmilləşdirilməsi, hərbi əməkdaşlıq və digər məsələləri müzakirə edib. Oktyabrın 4-də Rəcəb Tayyib Ərdoğan da İrana səfər edəcək. Səfər zamanı İranın siyasi rəhbərliyi ilə bölgədəki vəziyyət müzakirə olunacaq. Artıq səfər ərəfəsində Ərdoğan kürd məsələsi ilə bağlı növbəti sərt açıqlamalar verib. O qeyd edib ki, sərhədləri yaxınlığında fitnə quyusunun qazılmasına göz yuma bilməzlər: "İraq kürd muxtariyyəti rəhbərliyinin keçirdiyi referendumun hər hansı bir qarşılığı yoxdur. Bu addımın xeyirli nəticəsi olmayacaq. Fitnə quyusunun qazılmasına göz yuma bilmərik. Bizim türkman şəhəri olduğunu bildiyimiz Kərkük üzərindən ölkəmizin təhdid edilməsinə heç vaxt dözə bilmərik. Bunun hesabını da sorarıq. İraq kürd muxtariyyəti rəhbərliyi nəhayət, ziyana məruz qalmağa məhkumdur. Bu səhvdən bir an əvvəl qayıdılacağına ümid edirik. İraq kürd muxtariyyəti səhvdən qayıtmaq fəzilətini göstərəndə, Türkiyə dövləti və milləti bu qardaşlarımızın yanında olmağa davam edəcək". Ərdoğan qeyd edib ki, Türkiyənin Şimali İraqa tətbiq olunacaq sanksiyalarla bağlı planları var: “Biz İran və İraqla ortaq addımlar ataraq, bu planları həyata keçirəcəyik. Bütün seçimlər gündəmimizdədir. “Bunu etməyəcəyik” deyə bir şey yoxdur. İrana səfər zamanı bu məsələləri geniş şəkildə müzakirə edəcəyik”. Türk mediası Ərdoğanın bu açıqlamasını Şimali İraqa hərbi müdaxilənin gündəmdə olması kimi qiymətləndirib. “Haber7” saytı yazır ki, Şimali İraq kürd muxtariyyətinə qarşı həyata keçiriləcək əməliyyat Ərdoğanın İrana səfərinbən sonra baş tutacaq. Bildirilir ki, Türkiyə Silahlı Qüvvələri əməliyyatın ilk mərhələsində İraq sərhədlərini təmizləməli olacaq. Çünki bölgədəki hərbi mənbələrə görə, 41 min kürd yaraqlısı Kərkükdən başqa daha 12 nöqtədə ağır silahlarla İraq, Türkiyə və İran əsgərlərini gözləyir. Onlara Qərb ölkələrinin indinin özündə də fəal hərbi yardım etdiyi bildirilir. Amma İraq, Türkiyə və İran da qərarlıdır, sərhəd ərazilərə əlavə hərbi qüvvələr cəmləşdirməkdə davam edirlər. Eyni zamanda onlar sanksiyalar vasitəsilə də kürd separatçılarına zərbə vurmağa çalışırlar. Bu arada İraq Kürd muxtariyyəti BMT-nin bölgəyə tətbiq etdiyi hava sanksiyaları sonrası geri addım atmağa başlayıb. Məsud Bərzani hökuməti BMT-yə və İraqın mərkəzi hökumətinə səslənərək qadağanın ləğv edilməsini istəyib. Xatırladaqk i, Bağdad rəhbərliyi İraqın şimalında keçirilən qanundankənar referendumun ardınca Şimali İraq üzərindən uçan bütün xarici hava yollarının təxirə salınacağını bildirmişdi. Başda Türkiyə olmaqla, Qətər, Liviya, Misir və İran bu qərara dəstək verərək, Şimali İraqa reysləri ləğv edib. İraq Kürd muxtariyyətinin hökumət sözçüsü Sefin Dizayi qərar barədə yazılı açıqlama verib: “Bağdad bu qərarla konsitutsiya qanunlarını bir daha çeynəmiş oldu. Bu, Kürdistan xalqını və toplumu cəzalandırmaqdır. Kürdistan bölgəsindəki hava limanları bu günə qədər İraqın təyin etdiyi bütün qanunlara riayət edib. Bu tamamilə siyasi bir qərardır. Buna görə də Kürdistan hökuməti toplumu cəzalandıran bu qərarın tezliklə ləğv edilməsini istəyir”.
Bununla yanaşı Şimali İraqdan neft alışının tədricən dayandırılması da kürdlərin vəziyyətini ağırlaşdırır. Ardınca gözlənilən hərbi zərbələr isə kürd separatçılarının mövqeyini əhəmiyyətli dərəcə sarsıdacaq.
Tahir TAĞIYEV
