ABŞ prezidentliyinə namizədlər Hillari Klinton və Donald Tramp arasında ilk debat zamanı diqqət yetirilən əsas məqamlardan biri də nüvə enerjisi, eləcə də nüvə silahları ilə bağlı oldu. Açıqlamalardan göründü ki, ABŞ-ı narahat edən əsas məqamlardan biri Rusiyanın nüvə silahlarıdır.
Nüvə silahı ilə bağlı öz mövqeyini izah edərkən Tramp bu xüsusda bildirib: "Rusiyanın nüvə potensialı daha yenidir və ABŞ-ın imkanları artıq köhnəlib. Rusiya, bizdən fərqli olaraq, öz imkanlarını genişləndirir, onların daha böyük imkanları mövcuddur". Respublikaçı namizədin sözlərinə görə, nüvə təhdidi hər şeyin sonudur:"Nüvə təhdidi hər şeyin sonudur, amma biz ona cavab verməyə hazır olmalıyıq". Hillari Klinton isə növbəti dəfə bəyan edib ki, Trampı nüvə silahına yaxın buraxmaq olmaz.
Maraqlıdır ki, belə bir vaxtda Pentaqonun rəhbəri Eşton Karter də bəyan edib ki, Amerika üçün iki dövlət-Rusiya və Şimali Koreya nüvə təhlükəsi yaradır: "Yalnız Rusiya və Şimali Koreya nüvə təhlükəsi yaratmaq imkanında olan dövlətlərdir". Onun sözlərinə görə, ABŞ və NATO-dakı müttəfiqləri Rusiyanı nüvə silahından istifadə etmək fikrindən daşındırır. Amerikanın müdafiə naziri deyib ki, onun ölkəsi köhnəlmiş nüvə ritorikasını canlandırmaq üçün bahanə axtarmır və bunda maraqlı deyil. Bununla yanaşı, Karter birmənalı vurğulayıb ki, ABŞ özünə və müttəfiqlərinə qarşı ola biləcək hər hansı təhdidi dəf etmək gücündədir. Rusiya hakimiyyəti də, öz növbəsində, amerikalıların öz sərhədlərindən kənarda nüvə başlıqları yerləşdirməsinin təhlükə mənbəyi olduğunu bayan edib. Rusiya Xarici İşlər Nazirlyinin rəsmisi Mixail Ulyanov bununla bağlı qeyd edib: "Avropada nüvə başlıqlarının yerləşdirilməsi planı daha təhlükəlidir. Bu, Avropanın təhlükəsizliyini gücləndirmir. Rusiya başqa ölkələrdəki nüvə başlıqlarını hələ 1989-1990-cı illərdə çıxarıb. Bütün nüvə potensialı, xüsusən də taktiki xarakterli silahlar yalnız bizim öz milli sərhədlərimiz daxilində yerləşir".
Qeyd edək ki, NATO özünün etibarlı nüvə potensialını Avropada saxlamaq niyyətindədir. Təşkilatın baş katibi Yens Stoltenberqin sözlərinə görə, NATO Avropadakı nüvə potensialını bundan sonra da qorumağı planlaşdırır. Qeyd edək ki, NATO bir müddət öncə Baltikyanı ölkələr və Polşada 4 nüvə batalyonunun yerləşdirilməsi haqqında qərar qəbul edib. Bu isə Moskvanın sərt etirazına səbəb olub. Rusiyalı ekspert Yevgeni Kiselyov bu durumda qarpşıdurmanın güclənəcəyini bildirir. O hətta iddia edir ki, Rusiya-NATO müharibəsi Baltikyanıda başlayacaq: "Qərb diplomatları dəfələrlə mənə bəyan ediblər ki, Kreml, hərbi konflikt olacağı halda, qorxutma taktikasına yönələcək. O, bir neçə dəfə kiçik gücə malik taktiki nüvə silahından istifadə edəcək. Bundan sonra həmin insident hansısa başıxarab generalın ayağına yazılacaq. Bununla da Qərb şeytani alternativlə üz-üzə qoyulacaq. Bir sözlə, ya Moskvanın bütün xahişləri rədd edilib cavab zərbəsi endiriləcək, ya da ki, Qərb NATO nizamnaməsinin 5-ci bəndini yerinə yetirməkdən imtina edəcək. Bu isə, sözsüz ki, NATO-nun mövcudluğu üçün təhdid olacaq". Qeyd edək ki, NATO nizamnaməsinin 5-ci bəndinə əsasən, alyansın hər hansı üzv ölkələrindən birinə hücum olarsa, o zaman qalan bütün üzv ölkələr onu qorumağa məcburdur. Amma Rusiyanın nüvə silahları fərqli vziyyət yaradır. Özü də o fonda ki, Moskva nüvə silahlarını sürətlə təkmilləşdirir. Beynəlxalq təhlükəsizlik üzrə ekspert İqor İjnin bu xüsusda bildirir: "ABŞ-da son illərdə strateji nüvə güclərinin inkişafı məsələsində sakitlik müşahidə olunur. Bu, Rusiyaya bu aspektdə irəli çıxmağa imkan verib. ABŞ son illərdə nüvə potensialının inkişafı məsələsində dayanıb. Onu hədəfə çatdırmaq üçün vasitələrin yaradılması vaxt, güc və resursların böyük miqdarını tələb edir".
İjninin sözlərinə görə, tərəflər arasında təxminən paritet mövcuddur: "ABŞ-da nüvə silahının 750 müxtəlif daşıyıcısı vasitəsi - raketlər və strateji təyyarələr var. Rusiyada bu göstərici 500-dən bir qədər çoxdur. Amma rusiyalılar onları daim yeniləyir". Ekspert bildirib ki, nüvə münaqişəsinin başlanması ehtimalı yüksək deyil və nüvə silahı siyasi alət olaraq qalır. Amma Rusiya prezidenti Vladimir Putin və ölkənin digər rəsmiləri Ukrayna böhranından sonra Qərbi dəfələrlə nüvə silahı ilə təhdid edib. Bu isə Qərbdə Rusiyanın nüvə təhdidindən duyulun qorxunu daha da artırır.
Tahir TAĞIYEV
