Azər Allahverənov: “Azərbaycanın yaratdığı siyasi reallıq Orta Dəhlizi daha da effektiv edəcək”
“Naxçıvana dəmir yolu üçün Azərbaycanla texniki-iqtisadi əsaslandırma aparırıq”. Bunu Avropa İttifaqının genişlənmə üzrə komissarı Marta Kos deyib.
“İrandakı müharibə vəziyyəti səbəbindən Cənub ticarət yolları artıq mövcud deyil. Buna görə də ən yaxşı seçim Orta Dəhlizdir. Biz də iştirak edirik. Bəli, Tramp da iştirak edir, Ermənistan ərazisindən keçən 42 kilometrlik dəhliz layihəsi (Tramp Marşrutu) var. Azərbaycanla işləyirik, Naxçıvana dəmir yolu üçün texniki-iqtisadi əsaslandırma aparırıq. Bu gündəm nəqliyyatdan daha çox şeydir, bura enerji və rəqəmsal infrastruktur da daxildir. Enerji xüsusilə vacibdir, çünki hazırda ciddi risklərlə üzləşirik”, - o vurğulayıb.
Görünən odur ki, artıq Avroittifaq da Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı hərəkətə keçir. Yəni Aİ dəhlizin reallaşması üçün vəsait cəlb edəcək. Bütün bunlar ümumilikdə hansı perspektivlərdən xəbər verir?
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini baki-xeber.com-la bölüşən millət vəkili Azər Allahverənov hesab edir ki, artıq neçə vaxtdır Aİ Orta Dəhlizin əsas seqmentlərindən biri olan olan Zəngəzur dəhlizinin Naxçıvandan keçəcək marşrutuna diqqət yetirir: “Bəlli məsələdir ki, TRİPP layihəsi (Zəngəzur dəhlizi) tam işə salındıqdan sonra Orta Dəhlizin həmin hissəsi Naxçıvan üzərindən keçəcək. Ora həm də strateji cəhətdən çox əhəmiyyətli hissədir. Çünki bu hissə, Orta Dəhlizin digər seqmentlərini bir növ tamamlayır. Bunun davamı da Türkiyədə tikilir. Bütün bunlar bir daha ondan xəbər verir ki, Orta Dəhlizin Zəngəzur komponenti ilə bağlı olan məsələlər xüsusi diqqət mərkəzindədir. Həmçinin Avropa İttifaqı da bu məsələyə xüsusi diqqət yetirməkdədir. Aİ həm də Naxçıvan Muxtar Respublikasında bir sıra proqramların həyata keçirməsinə dair fikir bildirib. Yəni zaman-zaman Aİ-nin gündəliyində bu məsələ geniş yer alır. İndi isə, tamamilə yeni bir vəziyyətdir. Azərbaycanın yaratdığı siyasi reallıq eyni zamanda Orta Dəhlizi daha da effektiv edəcək. Onun üzərindən yükdaşımaların həcminin artırılmasına səbəb ola biləcək Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı hərəkətlənmələr var. Orta Dəhlizə Aİ öz proqramı çərçivəsində böyük vəsaitin ayrılmasına qərar verib. Artıq bu istiqamətdə işlər həyata keçirilir və bu da Mərkəzi Asiyada bir sıra vacib yol infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi ilə bağlıdır. O cümlədən, Azərbaycan-Gürcüstan üzərindən keçən Orta Dəhliz marşrutu da bura daxildir”.
Millət vəkili onu da qeyd etdi ki, Zəngəzur dəhlizi Orta Dəhliz konsepsiyasına tamamilə yeni bir stimul verir: “Ona görə ki, Zəngəzur dəhlizi vasitəsi ilə 15 milyon ton yük daşınacaq. Hazırda Orta Dəhlizlə daşınan yüklər 5 milyon tondur. Bütün bu layihələr tam işə düşəndən sonra daşınan yüklərin həcmi dəfələrlə artacaq. İstənilən halda yükdaşımaların həcmi ildən ilə artmaqdadır. Nəzərə almaq lazımdır ki, yükdaşımalar bir istiqamətdə baş vermir. Əks istiqamətdə də baş verir. Bir sıra Aİ ölkələri Orta Dəhliz layihəsinin benifisiarlarıdır. Ona görə ki, Çinlə çox böyük ticarət əlaqəsinə malikdirlər. Aİ də maraqlıdır ki, bu layihə effektiv işləməklə yanaşı, bir sıra məhsullara olan tələbatı ödəsin. Başqa bir tərəfdən Aİ üzvü olan 10 ölkə Azərbaycandan qaz idxal edir. Azərbaycan Avropanın etibarlı enerji tərəfdaşı rolunda çıxış edir. Hətta Pribaltika ölkələri belə, Azərbaycan üzərindən keçən nəqliyyat layihələrini dəstəkləyir. Bu ölkələrin, o cümlədən Latviyanın milli maraqları ilə Aİ-nin strateji maraqları üst-üstə düşür. Çünki məlum müharibələr səbəbindən Cənub və Şimal ticarət yolları o qədər də effektiv deyil. Ən qısa və sərfəli yol Orta Dəhlizdir. Aİ həm də bu kimi layihələrlə Naxçıvanda müəyyən mənada mövcudluğunu təmin etməyə çalışır. Cənubi Qafqazın Avropa üçün önəmi daha da artır və bu səbəbdən bir sıra layihələrə vəsait ayrılır. İnfrastruktur layihələrinin inkişaf etdirilməsi dayanıqlı nəqliyyat şəbəklərinin qurulmasına təkan verir”.
Vidadi ORDAHALLI
