Azər Həsrət: “Türkiyə ilə münasibətlərin gərgin olması ABŞ-a lazım deyil”
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana qarşı apardıqları müharibə fonunda Amerikaya dəstək olan ölkələrin adlarını qeyd edib. D.Tramp bu müharibədə ABŞ-ın Körfəz ölkələrindən-Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər, Bəhreyn, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindən böyük dəstək gördüyünü, amma NATO-dan dəstək görmədiyini açıqlayıb. “NATO axmaqcasına yanlışa yol verir”-deyə ABŞ Prezidenti vurğulayıb.
Maraqlıdır ki, Tramp ABŞ-a konkret dəstək verən dövlətlərin adını çəkir, NATO ölkələrini pisləyir, amma Türkiyənin adını çəkmir. Trampın Yaxın Şərqdəki ABŞ-ın apardığı müharibəyə dəstək verənlər və verməyənlər kontekstində çəkdiyi konkret adların sırasında Türkiyənin adının olmaması nəyin əlamətidir?
O, Türkiyənin də adını hər hansı bir mənada qeyd bilərdi, yəni “Türkiyə də bizə kömək etdi, yaxud etmədi” kimi.
Türkiyənin adının bu müharibədə Amerikaya dəstək verməsi, yaxud verməməsi kontekstində çəkilməməsi nə deməkdir? Bu nəyin əlamətidir? Bu Tramp üçün təsadüfi xarakter daşıyır, yoxsa ABŞ Prezidentinin burada ayrıca bir məqsədi var?
Siyasi ekspert Azər Həsrət baki-xeber.com-a bildirdi ki, qardaş Türkiyənin adının bu siyada mənfi, yaxud müsbət mənada hallandırılmaması bizim üçün gərəkli və faydalıdır. “Ümumiyyətlə, ən düzgün yanaşmadır. Doğrudan da qardaş Türkiyə bu müharibədə tərəf deyil. Türkiyə İrana hücumun olmasını istəmirdi, bu gün də bu hücumun dayandırılmasının tərəfdarıdır. Amma ABŞ NATO üzvü olaraq Türkiyənin tərəfdaşı olduğuna görə, qardaş ölkə əlbəttə ki, ABŞ-ın üzərinə sərt şəkildə gedə bilmir. Baxmayaraq ki, müəyyən çağrışlar, bəyanatlar və sair olur. Amma digər tərəfdən də İran qonşu dövlətdir, islam ölkəsidir, üstəlik də İran əhalisinin ən azı yarısı türklərdir. Belə bir şəraitdə qardaş Türkiyənin neytrallığı qoruyub saxlaması asan məsələ deyil. Buna baxmayaraq Türkiyə bunu saxlamağı bacarıb. Donald Tramp da Türkiyənin bu mövqeyinə anlayışla yanaşır. Yəni tənqid etmir, yaxud da tərifləmir. Çünki tərifləsə Türkiyə tənqid olunacaq, İran və ona yaxın qüvvələr onsuz da Türkiyəni “xain, satqın” elan edirlər, bundan sonra daha da açıq və uca səslə Türkiyəni “xain” elan edəcəklər. Digər tərəfdən də, Türkiyəni tənqid etdə bu da doğru olmayacaq. İstər-istəməz NATO üzvü olaraq qardaş Türkiyə ilə münasibətlərin gərgin olması ABŞ-a lazım deyil. Çünki Türkiyə bögəmizdə NATO üzvü olan yeganə dövlətdir. Həm də Yaxın Şərqin söz sahibi olan ölkədir. Bu baxımdan Türkiyənin bu oyundan kənar tutulması ən doğru yanaşmadır. Yeri gəlmişkən, ABŞ-ın Türkiyədə bazası var, amma ordan istifadə olunmur. Görürsüz ki, Türkiyə buna icazə vermir. Amerika da buna görə Türkiyədən incimir”.
A.Həsrətin sözlərinə görə, hər şeyi anlaşaraq həll etmək mümkündür. A.Həsrət qeyd etdi ki, NATO üzvü olan digər ölkələrə gəlincə, ABŞ onları açıq tənqid etməkdən düz edir. “Çünki NATO əlbəttə ki, ABŞ-la birlikdə İranın bu təcavüzkar xislətinə son qoyulması hərəkatında açıq şəkildə iştirak edə bilərdilər. Hərçənd, etmədilər. Ona görə də Tramp obrazlı desək, 2 gün əvvəlki paylaşımda “canınız cəhənnəmə. Onsuz da biz özümüz bu məsələsini təkbaşımıza həll edirik. Siz sadəcə olaraq bu mərhələdə kimliyinizi göstərmiş oldunuz” dedi. Mənə elə gəlir ki, İran hərəkatından sonra Tramp yəqin ki, NATO ilə bağlı da nə isə planları olacaq. Zatən NATO-nun faydasız olması, buraxılması, NATO-ya ABŞ-ın həddən artıq çox pul xərcləməsi kimi fikirlər Trampın dilindən səslənib. İndi isə konkret bir məsələ üzərində yəqin ki, NATO ilə bağlı fikirlər də səsləndiriləcək, yaxud addımlar atılacaq. Yəni istənilən halda qardaş Türkiyənin bu siyahılardan kənarda tutulması Türkiyə üçün də, Azərbaycan üçün də , bölgəmiz üçün faydalıdır. Düşünürəm ki, bundan inciməməliyik, yaxud buna sevinməməliyik. Biz neytralıq, ABŞ da bu neytrallığı dəyərləndirir”-deyə A.Həsrət vurğuladı.
İradə SARIYEVA
