Ramil Məmmədli: “Nəticədə Birləşmiş Ştatlar Yaxın Şərqdə bataqlığa düşə bilər”
ABŞ prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazından faydalanan ölkələri onu açmaq üçün səy göstərməyə çağırıb. Tramp bu barədə “Financial Times" qəzetinə verdiyi açıqlamada bildirib.
Tramp deyib ki, əgər digər ölkələr cavab verməsə, bu, "NATO-nun gələcəyi üçün çox pis nəticələrə" səbəb ola bilər. O, əvvəllər Çin, Fransa, Yaponiya, Cənubi Koreya və Birləşmiş Krallığı boğazı açmaq üçün "birgə səylərə" qoşulmağa çağırmışdı: “İndi görəcəyik, bizə kömək edəcəklərmi? Çünki mən çoxdan demişəm ki, biz onların yanında olacağıq, amma onlar bizim yanımızda olmayacaqlar. Və əmin deyiləm ki, onlar orada olacaqlar”.
Bu arada, Tramp tərəfindən təklif edilən Hörmüz boğazı ətrafında beynəlxalq dəniz koalisiyasının yaradılması təşəbbüsünə NATO ölkələri və digər dövlətlər faktiki rədd cavabı veriblər. Fransa və Almaniya koalisiyaya qoşulmaqdan açıq şəkildə imtina ediblər. Böyük Britaniya təşəbbüsə tam qarşı çıxmasa da, iştirak məsələsində istəksiz mövqe nümayiş etdirir və qərarını ehtiyatla qiymətləndirir. Avstraliya təklif olunan hərbi koalisiyada iştirak etməyəcəyini açıqlayıb. Yaponiya isə bölgəyə hərbi qüvvə yerləşdirməkdən imtina edib. İtaliya məsələyə daha çox Avropa çərçivəsində yanaşır. Nəticə olaraq, ABŞ-ın irəli sürdüyü Hörmüz boğazı koalisiyası ideyası geniş beynəlxalq dəstək qazanmayıb.
Maraqlıdır, NATO ölkələrinin Trampın Hörmüzlə bağlı çağırışını rədd etməsi fonunda ABŞ-ı nə gözləyir?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən hərbi ekspert Ramil Məmmədli hesab edir ki, ABŞ-ın İrana qarşı müharibəsində NATO ölkələrinin Trampın yanında yer almaması, hətta Hörmüz boğazı ilə bağlı passiv mövqe sərgiləmələri ABŞ üçün yaxşı heç nə vəd etmir: “Bu, ABŞ-ın fövqəldövlət imicinə haradan baxsaq zərbədir. Ən azından ABŞ-ın tarixi və ənənəvi müttəfiqi Böyük Britaniya Vaşinqtonun yanında yer almır. Bu, nadir hadisələrdən biridir. Halbuki, Əfqanıstan, İraq əməliyyatlarında İngiltərə ABŞ-la birgə hərəkət edirdi. Ancaq bu gün Böyük Britaniya nəinki İrana qarşı zərbələrə dəstək vermir, heç Trampın yaratdığı Sülh Şurasında belə təmsil olunmur. NATO ölkələrinin Trampın müraciətinə biganə yanaşmasının kökündə ABŞ-ın Ukrayna siyasəti dayanır. Trampın Ukraynanı güzəştə getməyə çağırması, silah yardımını dayandırması Avropa ölkələrində ciddi məyusluğa səbəb olub. Onsuz da Trampdan sonra NATO-da əvvəlki monolitlik yoxdur. Aliyansa etimad azalıb. Trampın dəstəksiz qalması ABŞ-ın İrana qarşı daha çox resurs xərcləməsinə səbəb olacaq. Həm böyük ölçüdə maliyyə vəsaiti xərcləyəcək, həm də böyük həcmdə sursat. Nəticədə Birləşmiş Ştatlar Yaxın Şərqdə bataqlığa düşə bilər. Müttəfiqlərsiz hər mənada ABŞ üçün çətin olacaq. ABŞ nə qədər dünyada güclü dövlət olsa da resursları sonsuz deyil”.
Vidadi ORDAHALLI
