Bəhruz Quliyev: “Bu model göstərir ki, ədalət bərpa olunduqdan sonra sülh təşəbbüsləri daha real və dayanıqlı olur”
Prezident İlham Əliyev XIII Qlobal Bakı Forumunun açılış mərasimindəki çıxışında deyib ki, biz işğal olunmuş əraziləri güc vasitəsilə azad etdik və sülhə siyasi yollarla nail olduq:
“Beləliklə, biz dünya miqyasında nadir bir təcrübəyə malikik - milyonlarla insanın etnik təmizləməyə məruz qaldığı işğal şəraitində yaşamaq təcrübəsi. Təqribən 30 il ərzində ərazimizin təxminən 20 faizi işğal altında olmuşdur. Biz beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən bu məsələyə lazımi diqqətin göstərilməməsindən və münaqişə ilə məşğul olmalı olan bəzi beynəlxalq aktorların selektiv yanaşmasından əziyyət çəkirdik. Təxminən 30 il ərzində BMT Təhlükəsizlik Şurasının Ermənistan silahlı qüvvələrinin ərazilərimizdən çıxarılmasını tələb edən qətnamələri yalnız kağız üzərində qalırdı. Beləliklə, bu bir təcrübədir, amma bu, mənfi təcrübə olmuşdur”.
Bütün bunlar Azərbaycan təcrübəsinin nə qədər effektiv olduğunu dünyaya göstərir.
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən “SƏS” qəzetinin baş redaktoru, politoloq Bəhruz Quliyevin fikrincə, Azərbaycanın son onilliklərdə keçdiyi siyasi və hərbi-siyasi yol beynəlxalq münasibətlər tarixində xüsusi bir model kimi dəyərləndirilə bilər: “Prezident İlham Əliyevin XIII Qlobal Bakı Forumundakı çıxışı bir daha göstərdi ki, Azərbaycan təkcə regional deyil, eyni zamanda qlobal təhlükəsizlik müzakirələrində real təcrübəyə əsaslanan mövqe təqdim edən nadir dövlətlərdən biridir. Təxminən otuz il ərzində Azərbaycan xalqı beynəlxalq hüququn kobud şəkildə pozulmasının nəticələrini öz üzərində yaşadı. Ermənistanın işğal siyasəti nəticəsində ölkə ərazisinin təxminən 20 faizi nəzarətdən kənarda qaldı, bir milyondan artıq azərbaycanlı qaçqın və məcburi köçkün vəziyyətinə düşdü. Bu proses faktiki olaraq etnik təmizləmə siyasətinin nəticəsi idi. Beynəlxalq hüquq normalarını təsdiqləyən sənədlər mövcud olsa da, onların icrası uzun illər təmin edilmədi. Xüsusilə BMT Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən qəbul edilən və Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan ərazilərindən dərhal çıxarılmasını tələb edən qətnamələr kağız üzərində qalaraq reallıqda tətbiq edilmədi. Bu isə beynəlxalq münasibətlər sistemində selektiv yanaşmanın və ikili standartların açıq təzahürü idi”.
Politoloq hesab edir ki, məhz belə bir şəraitdə Azərbaycan öz milli gücünü möhkəmləndirərək həm siyasi-diplomatik müstəvidə, həm də hərbi potensial baxımından ciddi hazırlıq mərhələsindən keçdi: “Nəticədə Azərbaycan beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əsaslanaraq ərazi bütövlüyünü bərpa etdi və işğala son qoydu. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, Azərbaycan nadir bir təcrübəyə malikdir ki, ölkə əvvəlcə güc yolu ilə işğala son qoydu, daha sonra isə regionda davamlı sülhün təmin olunması üçün siyasi dialoq və diplomatik mexanizmləri ön plana çıxardı. Bu model göstərir ki, ədalət bərpa olunduqdan sonra sülh təşəbbüsləri daha real və dayanıqlı olur. Bu gün Azərbaycanın təqdim etdiyi model beynəlxalq ictimaiyyət üçün mühüm dərsdir. Əgər beynəlxalq hüquq işləmirsə və qərarlar icra olunmursa, dövlətlər öz təhlükəsizliyini təmin etmək üçün milli güc amilinə arxalanmaq məcburiyyətində qalırlar. Azərbaycan isə bu prosesi həm hüquqi, həm siyasi, həm də strateji baxımdan uğurla həyata keçirərək yeni reallıq formalaşdırdı. Düşünürəm ki, XIII Qlobal Bakı Forumunda səsləndirilən bu fikirlər yalnız keçmişin qiymətləndirilməsi deyil, həm də gələcək beynəlxalq təhlükəsizlik sisteminin hansı prinsiplər üzərində qurulmalı olduğuna dair mühüm mesajdır. Azərbaycan təcrübəsi göstərir ki, güclü dövlət, milli birlik və ardıcıl siyasi strategiya mövcud olduqda, ən mürəkkəb münaqişələr belə ədalətli şəkildə həll edilə bilər. Bu da Azərbaycan modeli sayılır”.
Vidadi ORDAHALLI
