Azər Həsrət: “Avropa faktiki olaraq Rusiyanın enerji daşıyıcılarından bir dəfəlik imtina edib”
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Avropanın Rusiyadan neft və qaz alışını bərpa etməsini təklif edib. Neft qiymətlərinin kəskin artması fonunda Rusiya prezidenti bildirib ki, Moskvaya siyasi təzyiq olmadan "uzunmüddətli və davamlı" əməkdaşlıq olarsa, Rusiya Avropaya enerji təchizatını bərpa edə bilər. Putin ABŞ-İsrail müharibəsinin başlamasından bəri enerji qiymətlərinin əhəmiyyətli dərəcədə artması fonunda Rusiya Avropa ölkələrinə neft və qaz tədarük etməyə hazırdır.
Qeyd olunur ki, martın 9-da neftin qiyməti təxminən dörd ildə ilk dəfə bir barel üçün 100 dolları (təxminən 86 avroya bərabər) keçdi. G7 maliyyə nazirləri neft qiymətlərinin artması fonunda neft ehtiyatlarından istifadə planı barədə razılığa gəlblər. Aİ sanksiyalarının bir hissəsi olaraq Rusiyanın Ukraynaya tammiqyaslı müdaxiləsinin başlamasından sonra Rusiyanın Avropa ölkələrinə enerji təchizatı tədricən minimuma endirilib.
Rusiya fürsətdən istifadə edib Avropaya neft-qaz təklif edir. Avropa çətinlikdə qalıb. Əgər məcbur qalıb Rusiyanın neftini təkrar alarsa, Avropa ilə neft ticarəti yenidən başlamış olarsa bu Avropanın Amerika ilə münasibətlərinə necə təsir edəcək? Ukrayna müharibəsinə necə təsir edə bilər?
Bəzi ekspertlər hesab edir ki, indiki şəraitdə Avropanın Rusiyadan qaz və neft alması həm nəzəri, həm də digər baxımdan mümkünsüzdür, amma müəyyən istisnalar da baş verə bilər.
Siyasi şərhçi Azər Həsrət baki-xeber.com-a bildirdi ki, Rusiyanın Avropa ilə neft və qaz, enerji daşıyıcıları ticarətinə cəhd etməsi başa düşüləndir. “Çünki Rusiya küncə sıxışdırılıb, vəziyyəti həddən artıq pisdir, dünyaya, əsas bazar olan Avropaya açıla bilmir. Artıq Avropa faktiki olaraq Rusiyanın enerji daşıyıcılarından bir dəfəlik imtina edib. Belə bir şəraitdə Rusiya fürsəti fövtə vermək istəmir. Yəni Hörmüz boğazında problemlər var, İran müharibəsi dünyanı həqiqətən də sıxıntıya soxub. Təbii ki, belə bir şəraitdə Rusiya düşünür ki, bəlkə bu fürsətdən yararlana bilər. Amma düşünmürəm ki, Avropa dövlətləri Rusiyadan neft-qaz almaq istəyəcəklər”.
A.Həsrət qeyd etdi ki, belə sıxıntılar tarixdə həmişə olub, adladıblar, bu dəfə də adladacaqlar. A.Həsrət hesab edir ki, İran müharibəsi çox da uzanan deyil. “ABŞ dünən Donald Trampın dilindən dedi ki, Hörmüz boğazını bağlasa İran daha ciddi ciddi problemlərlə üz-üzə qalacaq. Faktiki olaraq ABŞ Hörmüz boğazına nəzarəti ələ keçirir və birdəfəlik oradan İranı sıxışdırıb çıxaracaq. Çıxardıqdan sonra İran nə edirsə etsin neft, enerji daşıyıcılarına heç bir əngəl törədə bilməyəcək. Yəni bu baxımdan düşünmürəm ki, Rusiya üçün yeni fürsət açılıb. Rusiya üçün açılacaq tək bir fürsət var ki, o da Ukrayna torpaqlarından tam olaraq çıxması, çıxdıqdan sonra Ukraynaya kompensasiya ödəmək bağlı öhtəliklər götürməsi, üzr istəməsi və dünyaya bir daha müharibə etməyəcəyi barədə söz verməsidir. Hərçənd, Rusiyanın verəcəyi sözə heç kim etimad etmir. Amma ən azından yenə də bu sözü verməlidir. O zaman Avropa bazarı da açılacaq, Rusiyanın özünün də vəziyyəti düzələcək. Hərçənd bu da Rusiyanı xilas edə bilməyəcək. Çünki proqnozlarda həm Rusiyanın, həm də İranın indiki coğrafiya daxilində qalmayacağı deyilir. Yəni yerlərində yeni müstəqil dövlətlərin qurulması prosesi başlayıb. O baxımdan düşünürəm ki, Rusiya üçün işıq uzu görünmür”-deyə A.Həsrət qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
