Tural İrfan: “İftar süfrəsi biznes layihələrinin müzakirəsi üçün iclasa çevrilməməlidir”
Ramazan günlərinin içində yaşayırıq. Paylaşmaq, bir-birinə əl tutmaq, dayaq durmaq, olanını yarıya bölmək kimi gözəl adətlərlə süslənib bu əziz ay. Amma çox təəssüf ki, bir çox hallarda cəmiyyətdə Ramazanın, iftar süfrəsinin ehsan mahiyyətini, bərəkətini anlamayanlar da tapılır ki, onlar restoranlarda çox baha qiymətə iftar menyuları təqdim edirlər. Bu gün iftar məclisləri işbazların gəlir yerinə çevrilib.
“İbadəti də pula satmaq ən böyük günahdır, dinə pis yenilik gətirmək, yəni bidətdir”
Müsahibimiz Milli Cəbhə Partiyasının (MHP) sədr müavini, tanınmış ilahiyyatçı, Tural İrfanla Ramazan günlərində iftar süfrələrinin təşkili ilə bağlı yaşanan mövcud neqativlərdən danışdıq.
- İftar süfrələrinin gəlir, alver predmetinə çevrilməsi narahatlıq doğurur. Restoranların bir qismi əsas gəlirlərini iftar süfrələrindən götürür. Qiymətlər də ki, əl yandırır. Məsələn, bir nəfər üçün iftar süfrəsi 120 manata başa gəlir. İftar da bir ibadətdir. İbadətin pulla satılması nə deməkdir?
- İslam dinində sədəqə, ehsan, qurban əti, iftar yeməyi tam təmənnasız olaraq təqdim olunmalıdır. İftar əslində ibadətin bir hissəsidir. İbadəti də pula satmaq ən böyük günahdır, dinə pis yenilik gətirmək, yəni bidətdir. Bəziləri Ramazandan ticarət məqsədi ilə sui-istifadə edirlər, fürsətçilliyə yol verirlər. Kafe, restoranlar bahalı menyular əvəzinə iftar açanlar üçün imkanları daxilində təmənnasız olaraq yüngül və sadə yeməklər təqdim edə bilərlər. Bu onlar üçün savab olar həm də Ramazanın səxavət prinsiplərinə zidd olmaz. Yoxsa bahalı menyular təşkil edib onun da adını iftar qoymaq dini, imanı, orucu satmaqdır. Ramazan səxavət ayıdır, ticarət deyil. Elə yerlərdə yemək yeyənlərin də orucu şübhəlidir. Çünki dində israfçılıq, təmtəraq günahdır. Belə yerlərdə iftar satan da oruc açan da günah qazanır.
- Belə bahalı iftar süfrələri doğrudan da onu təqdim edənlər barədə şübhəyə yol açır. Yəni bilmirsən bizneslə məşğul olurlar, yoxsa Allaha xidmət edirlər?
- O cür müəssisələrdə belə bahalı menyuları təqdim edənlər ya İslam dinindən xəbərsiz adamlardır, ya da qəsdən dindən alver məqsədi ilə istifadə edənlərdir. Dini dəyərləri, ibadəti qazanc məqsədi ilə istifadə etmək milli dəyərlərimizə də uyğun deyil. Xalqımız Ramazanda həmişə imkanı qədər başqalarına təmənnasız əl tutub, süfrə açıb, iftar verib. İndi bu adəti dələduzlar, işbazlar, dəllallar, dinini satan fırıldaqçılar xarab edir. Heç bir müsəlman ölkəsində iftar satılmır. Bu məsələdə din xadimləri gərək düzgün maarifləndirilməsində aparaydı. Bu həm də adətlərimizin korlanmasıdır.
- İftar məclisləri indi həm də işgüzar söhbətlərin, biznes tərəfdaşların görüşlərinin məkanına çevirilib. İnsanlar burada sövdələşiblər, biznes anlaşması edirlər. İftar, Allaha ibadət hara, işbazlıq hara, biznes hara? İftarın mahiyyətini ciddi şəkildə təhrif edirlər. Yəni iftar süfrələrinin qiyməti həm çox bahadır, həm də bu məclisdə Allaha, dinə aid olmayan söhbətlərin aparılması, şəxsi qazanclarını müzakirə olunması, biznes layihələrinin müzakirəsi baş alıb gedir. Bunlar nə qədər doğrudur? Bu kimi məsələlər Allah dərgahında qəbul ediləndir?
- İftar süfrəsi əvvəla sadə olmalıdır. Çünki iftar süfrəsi ibadətin tərkibidir. Başqalarını da düşünmək vacibdir. Kənarda iftar açmağa çörək tapmayan adamların olduğu cəmiyyətdə müsəlmanın bahalı və dəbdəbəli iftar süfrəsi açması sosial ədalətə, ilahi nizama, Ramazanın fəlsəfəsinə ziddir. Ramazan təvazökarlıq, sadəlik, nəfsə qalib gəlmək, dünyadan və dünyanın nemətlərindən çəkinmək, ilahi ruhaniyyətə üz tutmaq ayıdır. Belə bir ayda gücü yalnız qarın doldurmağa vermək insana, möminə xas xüsusiyyət deyil. Bu məclisləri alver, ticarət müzakirəsinə, bəzən də qeybət toplanışına, digər dünyəvi söhbətlərin mənbəyinə çevirmək olmaz. İftar süfrəsi yalnız oruc açmaq və dua etmək üçündür. Xalqımıza, dövlətimizə, bütün insanlığa sülh, bərəkət arzu etmək, özü üçün, yaxınları üçün dua etmək yaxşıdır. Dindən, əxlaqdan, yaxşı əməllərdən, ibadətlərdən danışılmalıdır. Amma indi çoxları adını iftar süfrəsi qoyub sanki toplaşıb dinə aidiyyəti olmayan söhbətlər edirlər. İftar süfrəsi biznes layihələrinin müzakirəsi üçün iclasa çevrilməməlidir.
- Bəzi işbazlar da var, insanlar arasında restoranları reklam edir ki, filan restorana gedin, orada daha uyğun qiymətə iftar yeməyi yeyə bilərsiz. İftar yeməyinə də qiymət qoyarlar? Xüsusən də şou əhli restoranları reklam etmək üçün əllərindən gələni edirlər. Hətta TV-lərdə belə onların reklamına rast gəlinir. Bu nə dərəcədə qəbulediləndir?
- İftar satılmaz. Restoranlar insanların iftar açması üçün halal süfrələr təqdim edə bilər. Amma həmin menyunu iftar adı ilə təqdim etməməlidir. İftar açmaq istəyən o süfrədən istifadə edib iftarını açar, oruc tutmayan da şam yeməyi kimi istifadə edər. Yoxsa təmtəraqlı süfrələr, bahalı yemək menyularının adını iftar süfrəsi qoyub onu da həddən artıq baha qiymətə sırımaq əsla məqbul sayıla bilməz. Belə yerləri reklam etmək də bir ayrı günahdır. Bəzi şou adamlarının da belə işlərə alət edilməsi günahı daha da artırır. Demək dini və orucu, iftarı əməlli başlı ticarətə çeviriblər. Bilməyənlər də bilsin ki, belə işlər çox ağır günahdır. Belə mübarək ayda savab əvəzinə günah qazanmaq nə qədər ağırdır.
- Aidiyyəti dini qurumlar, rəsmi din xadimləri bu kimi hallara niyə səssiz qalırlar? Axı burada söhbət təkcə qarınların doymasından getmir, bu böyük mənəvi məsələdir həm də. Ümumiyyətlə, iftarı biznesə çevirənlərə niyə “dayan, dur” deyilmir?
- İslam dininin, mənəvi, əxlaqi dəyərlərin bu cür təhrif olunduğu hallarda ölkədə fəaliyyət göstərən Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi müvafiq tövsiyələr, yeri gəlsə fətvalar verməlidir ki, əhali düzgün istiqamət götürsün. Eyni zamanda din xadimləri belə məsələdə təbliğat aparmalı, yanlış edənləri, dini ticarətə çevirənləri düz yola çağırmalıdırlar. Bu gün təəssüf ki, belə mövzularla bağlı ya rəsmilər, ya media, ya da müstəqil ilahiyyatçılar maarifləndirmə aparır. Elə dəbdəbəli yas mərasimlərinə münasibətdə də din xadimləri sümrəsinin passivliyi diqqətdən yayınmadı. Belə çıxır ki, onların da çoxu oxşar bizneslə, din donu geydirilmiş ticarətlə məşğuldurlar. Qurban bayramı gəlir, adi əti qurban əti adı ilə satırlar, din xadimləri dinmir. Ramazan gəlir, iftarı satırlar, din xadimləri dinmir. Ehsan adı ilə israfçı yas məclisləri qurulur, din xadimləri dinmir. Çox qəribədir. Təbii ki, hamısına şamil etmək olmaz. Savadlı, maarifçilik aparanlar da var. Amma əksəriyyəti xalqa, cəmiyyətə lazım olmayan, dindən uzaq, mənəvi dəyərlərə uyğun olmayan təbliğatla məşğuldurlar. Din xadimləri müəyyən mənada cəmiyyəti ortaya çıxan bəzi məsələlərdə maarifləndirməlidir. Mübahisə yaratmadan ibrətli kəlamlarla həqiqəti anlatmalı, dinin mənəvi yönlərini çatdırmalıdırlar. Ümumiyyətlə istənilən mövzuda dinin ticarət obyektinə, sənət və peşəyə çevrilməsi dini təhrif edib əsl məramından uzaqlaşdırmaqdır. Din mənəvi dəyər olaraq saf və sağlam qalmalı, cəmiyyətin mənəvi yöndən qidalanmasına xidmət etməlidir.
İradə SARIYEVA
