Xəyal Bəşirov: “Avropa Birliyinin əlində olan silahlardan biri Şengen zonalarına aid vizalarıdır ki, indi bu silahdan Gürcüstana qarşı istifadə edir”
Avropa Birliyi (AB) Gürcüstanın diplomatik, xidməti və rəsmi pasport sahibləri üçün vizasız səyahəti dayandırıb. Avropa Komissiyasının (AK) mətbuat açıqlamasına görə, artıq onlar rəsmi məqsədlər üçün Şengen zonasına daxil olarkən onlardan viza tələb edilir. Brüssel bildirib ki, Gürcüstanın diplomatik, xidməti və rəsmi pasport sahibləri üçün vizasız səyahətin dayandırılmasının səbəbi ölkənin demokratiya və insan hüquqları ilə bağlı öhdəliklərini pozmasıdır.
Avropa Komissiyasından bildirilib ki, bu tədbir "Gürcüstanın demokratiyanın və fundamental insan hüquqlarının əsas sahələrində vizasız rejim çərçivəsində öhdəliklərini qəsdən və sistematik şəkildə pozması" səbəbindən görülüb. "Gürcüstan hakimiyyətinin 2024-cü ilin oktyabr ayından bəri etirazların, müxalifət siyasətçilərinin və müstəqil medianın yatırılması da daxil olmaqla hərəkətləri Gürcüstandakı vəziyyətə mənfi təsir göstərib və bir sıra fundamental hüquqların və beynəlxalq hüquq normalarının pozulmasına səbəb olub. Gürcüstan həmçinin vizasız rejimin qorunması üçün vacib olan AB-nin viza siyasətinə riayət etməkdən imtina edib", sənəddə deyilir.
AB-ın Ali Nümayəndəsi Kaya Kallas bildirib ki, hökumət öz xalqına hücum etdikdə, jurnalistləri susdurduqda və azadlığı məhdudlaşdırdıqda, bunun nəticələri olur. “AB artıq Gürcüstanın demokratik prinsiplərdən geri çəkilməsinə görə maliyyələşdirilməsini dayandırıb. Bu gün Avropa repressiv Gürcüstan hakimiyyəti ilə əlaqəli şəxslərin, o cümlədən gürcü diplomatlarının Avropa Birliyinə girişini qadağan edir. Gürcüstan xalqı bizim tam dəstəyimizə malikdir, lakin repressiyanı təmsil edənlər üçün Birliyimizdə yer yoxdur”.
Vizasız rejimin müvəqqəti dayandırılması 12 ay, yəni 6 mart 2027-ci ilə qədər davam edəcək. Avropa Komissiyasının mətbuat açıqlamasına görə, Gürcüstan hakimiyyəti idarəetmə və qanunun aliliyi məsələlərini həll etməsə, Avropa Komissiyası bu tədbiri daha 24 ay uzada və məhdudiyyəti bütün Gürcüstan vətəndaşlarına şamil edə bilər.
Gürcüstan, Ukrayna və Moldovadan sonra 2022-ci ilin mart ayında Avropa Birliyinə qoşulmaq üçün müraciət etmiş və 2023-cü ilin dekabrında namizəd statusu almışdır. 2024-cü ilin dekabr ayında Tbilisi ölkənin AB-nə qəbul prosesini 2028-ci ilə qədər dayandırdığını elan etmişdir. Keçən ilin noyabr ayında dərc edilmiş Avropa Komissiyasının genişlənmə hesabatında Gürcüstanın son zamanlar Komissiyanın tövsiyələrini yerinə yetirməkdə "əhəmiyyətli dərəcədə geri çəkildiyi" bildirilmişdir.
Hesabatda deyilir: "Hakimiyyətin sistemli və sistematik repressiv hərəkətləri, o cümlədən vətəndaş məkanını və fundamental hüquqları, müstəqil medianın fəaliyyətini məhdudlaşdıran qanunvericilik, LGBTİQ fərdlərinin təqibi, hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən həddindən artıq və cəzasız güc tətbiqi və AB-a qarşı düşmənçilik ritorikası Avropa Birliyinin dəyərləri və AB namizəd ölkəsindən gözlənilən hərəkətlərlə kəskin şəkildə ziddiyyət təşkil edir".
Kaya Kallas qeyd edib ki, bu mərhələdə Gürcüstanın Avropa İttifaqına qoşulmaq üçün real yolu yoxdur, əgər şərtlər kəskin şəkildə dəyişməzsə vəziyyət belə olacaq, hazırda isə o yalnız adı ilə namizəd ölkədir. Lakin Gürcüstan prezidenti Mixeil Kavelaşvili keçən ilin dekabr ayında DW-yə verdiyi müsahibədə ölkənin 2030-cu ilə qədər Avropa Birliyinə qoşulmağa hazır olacağına əminliyini bildirib.
Bu qərar Gürcüstanda daxili siyasi proseslərə necə təsir edə bilər?
Siyasi və Hüquqi Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Xəyal Bəşirov baki-xeber.com-a bildirdi ki, əslində Avropa Birliyinin bu addımı atacağı gözlənilən idi. “Son dövrlər Gürcüstanla Avropa Birliyi və Qərb arasında münasibətlərin gərginləşməsi heç kimə sirr deyil. Gürcüstanda keçirlən sonuncu parlament seçkilərindən sonra bu ölkənin parlamentində cinsi azlıqlarla qarşı qanunların, eyni zamanda qeyri-hökumət təşkilatları ilə əlaqədar xarici müdaxiləyə şəfafflığın artırılması haqqında sənədin qəbul edilməsi bu prosesə Avropanın sərt yanaşması ilə müşaiət olundu. Gürcüstanda keçirilən etirazlarda Avropa Birliyi ölkələrinə aid diplomatların, səfirlərin, xarici işlər nazirlərinin iştirakı göstərirdi ki, gərginlik artan istiqamətdə davam edəcək. Avropa Birliyinin əlində olan silahlardan biri Şengen zonalarına aid vizalarıdır ki, indi bu silahdan Gürcüstana qarşı istifadə edir. Hətta diplomatik, rəsmi, xidməti pasport sahiblərinə qarşı bu addımın atılması ondan xəbər verir ki, Avropa Birliyi bu məsələdə Gürcüstanı hələki bağışlamayıb. Avropa Birliyi ilə Gürcüstan arasında bu qarşıdurma davam edəcək. Avropa Birliyi Cənubi Qafqazdan çıxmaq niyyətində deyil. AB-nin Cənubi Qafqazda Ermənistana münasibəti məlumdur, bu ölkə hələ Rusiyanın nəzarətindən çıxmayıb. Azərbaycana da ki, qərəzli münasibətini davam etdirir. Avropa Şurasında, Avropa Şurası Parlament Assambleyasında, Avropa Komissiyasında və digər strukturlarda anti-Azərbaycan mövqeyi sərgiləyir və bu Azərbaycanın da adekvat cavab verməsinə gətirib çıxarıb.
Avropa Birliyi Cənubi Qafqazda ən çox Gürcüstan vasitəsilə təmsil olunmaq niyyətlərini ortaya qoymuşdu. Çünki Azərbaycanla bu addımlar öz nəticəsini verməyib, verməsi də real görünmür. Ermənistanla da vəziyyət bəllidir. Ona görə də Gürcüstan onlar üçün son dayaq nöqtəsi kimi nəzərdə tutulub, amma Gürcüstanla bağlı görünən odur ki, hələ münasibətlər gərginləşmək istiqamətində davam edir. Bu gərginlik də Avropanın diplomatik və siyasi mənada silahlarından istifadəni gündəmə gətirib. Düşünürəm ki, Gürcüstan dövləti bu məsələdə geriyə addım atmayacaq. Bu viza qadağasını sadə vətəndaşlara yox, diplomatlara və rəsmi şəxslərə tətbiq edilib”.
X.Bəşirov hesab edir ki, bu qadağa Gürcüstan rəsmilərinə qarşı tətbiq edilirsə bu onlar üçün elə də böyük əhəmiyyət kəsb etməyəcək. O, qeyd etdi ki, vaxtilə Gürcüstanın yeritdiyi Avropa meyilli siyasət nəticəsində bu ölkənin vətəndaşları Şengen ölkələrinə qısa müddətli vizasız səfərlər edə bilirdilər. “Bu da onların Gürcüstanla münasibətləri yaxşı olanda istifadə etdikləri müsbət silah idi. Münasibətlər gərginləşəndə də yenə də bu silahdan istifadə etmək niyyətini ortaya qoyurlar. Hazırkı hakimiyyətin dövründə Gürcüstanla Avropa Birliyi arasında münasibətlərin normallaşması ehtimalı o qədər də real görünmür”-deyə X.Bəşirov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
