ABŞ və İran arasındakı gərginlik qlobal bazarlarda neft qiymətlərinin sürətlə artmasına səbəb olub. "Wall Street Journal" qəzetində dərc olunmuş təhlilə görə, İranın Hörmüz boğazını bağlamaq təhdidi və gözlənilməz cavab tədbirləri ABŞ prezidenti Trampın hərbi seçimlərini məhdudlaşdırıb.
ABŞ administrasiyası enerji qiymətlərinin artmasının daxili iqtisadiyyata və seçki prosesinə zərər verəcəyindən narahatdır. Vurğulanır ki, İran müharibədə qalib gəlmək üçün hərbi gücə malik olmasa da, ABŞ iqtisadi təzyiq səbəbindən əməliyyatları dayandırsa, Tehran strateji qələbə qazanmış olacaq.
Digər tərəfdən, neft qiymətlərinin artması Vaşinqtonu geri çəkilməyə məcbur edərsə, bu vəziyyət də İranın regional təsirini artıracaq və "müqavimət" imicini gücləndirərək qalib kimi görünməsinə yol açacaq.
Qeyd edək ki, Hörmüz boğazı qlobal enerji təhlükəsizliyinin ən vacib və həssas "əsas arteriyası" hesab olunur. Çünki dünya neftinin təxminən üçdə biri və dəniz yolu ilə daşınan mayeləşdirilmiş təbii qazın (LNG) əhəmiyyətli bir hissəsi bu dar boğazdan keçir. Oman və İran arasında yerləşən və ən dar nöqtəsi təxminən 33 kilometr enində olan bu boğaz, Fars körfəzindəki nəhəng neft istehsalçılarını açıq dənizlərlə çıxaran alternativ olmayan çətin bir keçiddir.
Hətta regional gərginliyin artdığı dövrlərdə boğazın bağlanma ehtimalı belə qlobal enerji bazarlarında panik dalğasına və qiymətlərin sürətlə artmasına səbəb olur. Məhz bütün bunlara görə, Hörmüz boğazı üzərində nəzarət və naviqasiya təhlükəsizliyi, təkcə region ölkələrinə deyil, bütün qlobal iqtisadiyyata birbaşa təsir edən geosiyasi məsələdir.
Tahir TAĞIYEV
