ABŞ və İsrailin İrana hücumu ilə başlayan müharibənin doqquzuncu günündə ABŞ mediası diqqət çəkən bir iddia ortaya atıb.
İddialara görə, ABŞ və İsrail müharibənin sonrakı mərhələlərində İranın yüksək dərəcədə zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarını ələ keçirmək üçün xüsusi qüvvələrin göndərilməsini müzakirə edirlər. Prezident Trampın əsas müharibə məqsədlərindən biri olan İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısını almaq strategiyası əməliyyat səviyyəsinə keçmək üzrədir.
“Axios”un əldə etdiyi məlumatlara görə, İran rejiminin əlində olan 450 kiloqram 60% zənginləşdirilmiş uran nüvə silahı istehsalı üçün açar rolu oynayır. Mütəxəssislər bu ehtiyatın cəmi bir neçə həftə ərzində silah dərəcəli materiala çevrilə biləcəyini bildirirlər.
Zənginləşdirilmiş uranı ələ keçirmək üçün hər hansı bir əməliyyat ABŞ və ya İsrail əsgərlərinin müharibənin ortasında İran torpağında ciddi şəkildə qorunan yeraltı obyektlərə girməsini tələb edir. Bu kritik missiyanın Amerika, İsrail və ya birgə missiya olub-olmayacağı hələ də məlum deyil.
Çərşənbə axşamı Konqresdə keçirilən brifinqdə nüvə ehtiyatının taleyi ilə bağlı suala cavab olaraq Dövlət katibi Marko Rubio "əsgərlər gedib onu götürməli olacaqlar" deyib, lakin oraya kimin gedəcəyi barədə ətraflı məlumat verməyib. İsrail müdafiə rəsmiləri də Tramp və komandasının konkret tapşırıqlar üçün İrana xüsusi əməliyyat bölmələri göndərməyi ciddi şəkildə nəzərdən keçirdiyini təsdiqləyiblər. Əməliyyatın İran ordusunun artıq oraya gedəcək qüvvələr üçün ciddi təhlükə yaratmadığına əmin olunduğu bir mərhələdə baş tutacağı gözlənilir.
ABŞ administrasiyasının qarşısında iki əsas əməliyyat planı var. Birinci variant uranın İrandan tamamilə çıxarılmasıdır, ikinci variant isə nüvə mütəxəssislərinin və Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (BAEA) operatorlarının obyektlərə daxil olub materialı elə orada zəiflətməsini nəzərdə tutur. Bu əməliyyata elm adamları ilə yanaşı, özəl operatorlar da cəlb olunacaq. Bu əməliyyat variantlarının müharibə başlamazdan əvvəl Trampa təqdim edilən sənədlər arasında olduğu irəli sürülür.
Prezident Tramp Air Force One-da jurnalistlərə danışarkən quru qoşunlarının göndərilməsini istisna etməyib. "Əgər bunu etsək, iranlılar o qədər böyük zərbə alacaqlar ki, onlar yerdə döyüşə bilməyəcəklər. Bir mərhələdə, bəlkə də, biz bunu edəcəyik, hələ ki, bunu etməmişik, amma sonra edə bilərik" - Tramp deyib.
Ağ Evin mətbuat katibi Karolin Livit də qeyd edib ki, Tramp bütün variantları açıq saxlayır və heç bir ehtimalı istisna etmir.
İranın uran ehtiyatlarının böyük bir hissəsi İsfahan nüvə obyektindəki yeraltı tunellərdə, qalan hissəsi isə Fordo və Natanz arasında gizlədilib.
Ötən ilin iyun ayında baş verən hücumlar İranın nüvə obyektlərini xarabalığa çevirsə də, rəsmilər iddia edirlər ki, iranlılar o vaxtdan bəri bu ehtiyatları hələ də əldə edə bilməyiblər. Bütün ehtiyatların zənginləşdirilməsi 90%-ə çatsa, bu, 11 nüvə bombası üçün kifayət qədər materialın təmin edilməsi demək olacaq.
Planlar yalnız uranla məhdudlaşmır. Administrasiya rəsmiləri İranın xam neft ixracatının təxminən 90%-ni təmin edən strateji Harq adasının ələ keçirilməsinin də müzakirə olunduğunu sızdırıblar. ABŞ mənbələri həmçinin iddia edirlər ki, bu planlar genişmiqyaslı işğal qüvvələrini deyil, kiçik, dəqiq idarə olunan xüsusi əməliyyat bölmələrini əhatə edir.
Tahir TAĞIYEV
