Azərbaycan və Ermənistan arasında müxtəlif formatlar çərçivəsində aparılan danışıqlarda sülhün əldə edilməsi istiqamətində fəaliyyət həyata keçirildiyi bir vaxtda Fransanın müxtəlif vasitələrlə münaqişəni yenidən bərpa etmək cəhdləri özünü daha qabarıq büruzə verir.
Rəsmi Parisin Ermənistanı müasir silahlarla təmin etməsi, İrəvanda birgə hərbi təlimlər keçirməsi sülh prosesinə ciddi zərbə vurur və regionda gərginliyi daha da artırır. Artıq sirr deyil ki, Fransanın beynəlxalq hüquqa zidd hərəkətləri yeni münaqişə ocaqlarının yaranmasına yönəldilib.
Bunlar fonunda Parisin daha bir təhlükəli addımı öz hərbi təlimçilərini Ermənistanda yerləşdirməklə burada erməni hərbçilərinin Rusiyaya qarşı hazırlanmasına nail olmaqdır. Məlumatlara görə, hazırlanan erməni hərbçilər yüksək ödəniş qarşılığında Ukraynada Rusiya ordusuna qarşı vuruşmağa razılaşdırılıb. Elə rusiyalı hərbi bloger Anastasiya Kaşevarova bu fonda maraqlı məlumatlar yayıb. O qeyd edir ki, Fransanın təxminən yeddi təlim mərkəzində Rusiyaya qarşı müharibədə iştirak etmək üçün Ermənistandan olan əsgərlər hazırlanır. Həmin kanal tərəfindən yayılan məlumata görə, "Fontevrault L'Abbedəki" təlim mərkəzi erməni əsgərlərin hazırlığı ilə məşğul olur: "Belə təlim mərkəzlərinin sayı çoxdur, təxminən yeddiyə yaxındır". Anastasiya Kaşevarova tərəfindən isə bəzi təlim mərkəzlərindən foto və video sübutun da olduğu iddia olunur: "Xüsusilə Mayi-le-Kan ərazisindəki "CENTAC - Centre d'entrainement au combat" döyüş hazırlığı mərkəzi və "CES - Center d'entrainement des post de" təlim mərkəzində erməni hərbçilər hazırlanır. Fransız təlimatçılar, o cümlədən etnik erməni əsgərlər işə cəlb olunublar. Onlar arasında könüllülər də var, əsasən də "artsax"dan gələn gənclər bura cəlb olunurlar. Proqram Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin tam dəstəyi ilə fəaliyyət göstərir, bu baxımdan məcburi göndərilən hərbçilər də var. Bunlar Ermənistan ərazisində xidmət edənlərdir. Hazırda əsgərlərə NATO silahları ilə işləmək öyrədilir və daha sonra onlar xüsusi hərbi əməliyyat zonasına göndəriləcəklər. Qəribə bir təsadüf nəticəsində oktyabrın ortalarında Ermənistanın müdafiə naziri Fransada səfərdə olub və orada Fransa Müdafiə Nazirliyi ilə bir sıra sənədlər imzalayıb. İndi aydın olur ki, orada hansı "təcrübə mübadiləsi" müzakirə olunub". Qeyd edək ki, "Zerqulio" Teleqram kanalı da mənbələrinə istinadən Ermənistan hərbçilərinin Fransada Rusiyaya qarşı hərbi təlim keçdiklərini bildirir. Beləliklə, Ermənistan Fransanın dəstəyi ilə açıq şəkildə Rusiya ilə düşmənçilik siyasəti aparır. Prosesdə Fransa xüsusilə maraqlıdır. Rus kəşfiyyatından sızdırılmış məlumatlara görə, Fransanın bir neçə təlim mərkəzi hazırda erməni hərbçiləri qəbul edib. Fransanın Kaetkidan təlim mərkəzində min nəfər, Kaylyu təlim mərkəzində isə təxminən iki min nəfər erməni hərbçinin döyüş hazırlığı keçməkdə olduğu iddia edilir. Ermənistanın ABŞ ilə hərbi təlimlər keçirməsi, KTMT təlimlərindən imtina etməsi və ardınca Fransa ilə birgə hərbi əməkdaşlığı artırması ondan xəbər verir ki, İrəvan Rusiyanın mənsub olduğu hərbi blokda təmsil olunmaq istəmir.
Bunlar fonunda Ermənistan hökumətinin Rusiya hərbi bazasını ölkədən çıxarmağı və onu Fransa hərbi bazasıyla əvəz etməyi planlaşdırdığı iddia edilir. Qafqaz Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin sədri Hasan Oktay da "news24"ə bildirir ki, NATO üzvü olan Fransanın Ermənistanda hərbi bazasının olması yeni qarşıdurmaya xidmət edə bilər: "Fransa Ermənistana silah yardımı edir. Baş nazir Nikol Paşinyan artıq Rusiya hərbi birləşmələrinin ölkəsində qalmasını istəmir. Rusiyanın Ermənistanı tərk etməsi ilə Fransa hərbi gücləri Ermənistana yerləşəcək? Paris İrəvana hücum raketləri verməklə nəyi hədəfləyir? Əgər Rusiya Ermənistanın Fransa üzərindən Qərbə açılmasına göz yumarsa və rus əsgərləri Ermənistandan çıxarsa, o zaman Fransa ikili sazişlər əsasında buraya qoşun yerləşdirə bilər ki, bunun da məqsədi açıqlanmalıdır: Fransanın Ermənistana verdiyi silahlar Rusiyaya qarşı istifadə ediləcək, yoxsa Ermənistanın Qərb arzularının reallaşmasına mane olmaq üçün planlanan çevrilişin qarşısını almaq üçündür? Həm Azərbaycan, həm də Türkiyə bu məsələni ciddi müzakirə etməlidir. Gələcəklə bağlı ehtimallar nəzərə alınmasa, Cənubi Qafqaz böyük bir təhlükə ilə qarşı-qarşıya qala bilər". Erməni politoloq Artur Xaçikyan isə bildirir ki, Kreml baş verənlərə dözməyəcək: "Biz onsuz da KTMT daxilində arxamızdan qərarların verilməsinə icazə veririk, Ankara və Bakı bundan fəal istifadə edəcək". Onun sözlərinə görə, Ermənistan KTMT-dən çıxmır, lakin təşkilatı gözdən salmaq üçün hər şey edilir və burada Fransanın da müdaxiləsi var: "Heç kim Qərb tərəfdaşlarından soruşmur ki, bunun müqabilində bizə nə təklif edirlər. Onlar bizim təhlükəsizliyimizi təmin etməyə hazırdırlarmı? Onlar öz qoşunlarını bura yerləşdirməyə hazırdırlarmı? Bu necə həyata keçiriləcək? Fransanın müdafiə naziri birbaşa bəyan edib ki, ölkəsi Ermənistana "hücum olacağı" təqdirdə müdaxiləyə hazır deyil. Heç kim sanksiyalar tətbiq etmir. 100 il əvvəl olduğu kimi Qərb bizi gözəl sözlərlə Rusiyadan qoparmağa çalışır, amma əvəzində heç nə təklif etmir". Xaçikyan bildirib ki, ABŞ nümayişkaranə şəkildə ritorika səviyyəsində Azərbaycana qarşıdır, lakin məsələlər telefon danışıqları ilə həll olunmur, konkret təminat lazımdır: "Biz daim şayiələr eşidirik ki, bizi ya Qərb, ya da Rusiya xilas edəcək. Bütün bunlar faciəyə gətirib çıxardı".
Nahid SALAYEV
