33 il əvvəl Azərbaycanın Xocalı şəhərində Ermənistan silahlı qüvvələri beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərini kobud şəkildə pozaraq keçmiş sovet ordusunun Xankəndidə yerləşən 366-cı alayının iştirakı ilə Xocalı şəhərinə hücum edib və dinc əhaliyə misli görünməmiş qəddarlıqla divan tutdu.
O dəhşətli gecədə 613 soydaşımız, o cümlədən 106 qadın, 63 uşaq və 70 qoca xüsusi qəddarlıqla qətlə yetirildi, cəsədlər üzərində təhqiredici hərəkətlərə yol verildi. Tarixə Xocalı soyqırımı olaraq düşən həmin dəhşətli və kütləvi qırğın həyata keçirilərkən 8 ailənin həyatına son qoyuldu, 25 uşaq hər iki valideynindən, 130 uşaq isə valideynlərinin birindən məhrum edildi, 487 nəfər dinc Xocalı sakini ağır yaralandı və 1275 nəfər girov götürüldü. Girov götürülənlərdən 150 nəfərin taleyi indiyədək məlum deyil. Bəşər tarixinə qanla yazılan Xocalı soyqırımı 1992-ci ilin fevral ayının 25-dən 26-na keçən gecə baş verdi, bütün yer üzünü silkələməli olan faciəyə o gecə dünyanın gözü kor, qulağı da kar oldu. Ermənistanı məhşər ayağına çəkməli olan beynəlxalq birlik düz 33 ildir ki, susur.
Ermənistanın dünyanın gözü qarşısında törətdiyi Xocalı soyqırımına dünya birliyi nə dünən, nə də bu gün reaksiya verməsə də, biz bu qanlı cinayəti törədənlərin bir gün ədalət məhkəməsi qarşında cavab verəcəyinə gün kimi inanırıq.
Ulularımız əbəs yerə “qisas qiyamətə qalmaz” deyməyiblər, yaşadıqlarımız göstərdi ki, doğrudan da qisas qiyamətə qalmır, vaxtı çatanda düşməndən öc alınır. Xocalıların qisası qiyamətə qalmadı, əzizlərinin qanı tökülən torpaqda artıq yağı düşmənin çəkmələrinin səsi duyulmur, bizim öz ayaq səslərimiz eşidilir. Artıq xocalılar Xocalıya qayıdırlar, onlar öz evlərinin işığını yandırırlar, sönən ocaqlarını yenidən qalayırlar. Xocalının Ballıca kəndinə qayıdan ailələr burda rahatlıq və şadlıq içində yaşayırlar. Bu da işağlçıya, soyqırım törədənlərə göz dağı deməkdir.
Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsinin əbədiləşdirilməsi, günahsız insanların qanlı faciəsinmin abidələrə köçməsi, soyqırım abidələrinin yaradılması dövlətin əsas məqsədlərdən biridir. Xocalı şəhərində Xocalı Soyqırımı Memorial Kompleksi yaradılır. Belə ki, Prezident İlham Əliyev fevralın 25-də Azərbaycan Respublikasının Xocalı şəhərində Xocalı Soyqırımı Memorial Kompleksi yaradılması haqqında Sərəncam imzalayıb. Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsinə yaradılacaq Memorial Kompleksi dünyaya bir daha göstərəcək ki, Azərbaycan şəhərində bəşər tarixində analoqu olmayan genosid baş verib və bu cinayəti törədənlərə qarşı beynəlxalq aləm barışmaz olmalı, onların beynəlxalq trubunal qarşısına çıxarılması üçün səylərini birləşdirməlidir.
Xocalıların yarası, ağrısı o qədər dərin və dəhşətlidir ki, onun sağalacağına heç özlərinin də gümanı yox idi. Amma Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə xocalıların qan verən yarasını sağaldan hadisələrin baş verməsi onların gözlərinə işıq, dizlərinə taqət, özlərinə inam verdi. Vətən müharibəsində Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Şanlı Ordumuzun qazandığı qələbə nəticəsində torpaqlarımızın böyük bir hissəsi işğaldan azad olundu. Bu zəfərin davamı olaraq 2023-cü il sentyabrın 19-20-də Azərbaycan Ordusunun apardığı 23 saatlıq antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycan dövlətinin həm ərazi bütövlüyü, həm də suverenliyi tam bərpa olundu.
Əzizlərimizin nahaq qanları tökülən, qəlbi ağrıdan buzlaşmış Xocalıya əbədi bahar gəldi, düşmən nəfəsindən xilas edilmiş yurdumuzda qanayan yarası qaysaqlandı. Xankəndidə, Xocalıda, Ağdərədə, Xocavənddə, Əsgəranda üçrəngli bayrağımız dalğalandı. Ərazi bütövlüyümüzün və öz torpaqlarımız üzərində suverenliyimizin bərpa edilməsi, Qarabağ torpağının tamamilə azad olunması xocalıların yarasını sağaltdı.
Qarabağda qanunsuz xunta rejiminin altı-üstünə çevrildi, ləğv edildi, orda yuvalanmış separatçıların “liderləri” həbs olunaraq Bakıya gətirildi və hazırda onların məhkəmələri gedir. Separatızmdə, müharibə cinayətlərində ittiham olunan şəxslər artıq Azərbaycan məhkəməsi qarşısında cavab verir.
Xocalı cinayətkarlarının bir qusmi layilqi cəzasına çatıb. Xocalıda azərbaycanlılara qarşı soyqırım törədənlər uzun illər cəzasız qalsalar da, onlar artıq məsuliyyətdən yaxa qurtara bilmirlər.
Əlbəttə, qarşıdakı dövrdə Xocalı soyqırımını törədənlərin beynəlxalq trubunal qarşısına çıxarılması da baş verəcək. Hər daşına, hər qayasına qan çilənən Xocalını işğaldan azad edən və xocalıların qırılmış ümidlərini geri qaytaran, öləziyən inamlarını yenidən onlara bəxş edən Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi siyasət nəticəsində Xocalı caniləri beynəlxalq tribunalda, beynəlxalq məhkəmələrdə mütləq mənada cavab verəcəklər. Azərbaycan Prezidentinin bu yöndə atdığı addımlar onu deməyə əsas verir ki, Xocalı canilərinin öz haqlı cəzalarına çatacaqları gün uzaqda deyil. Biz Xocalının işğaldan azad edildiyi, xocalıların qisasının alındığını gördüyümüz kimi, canilərin də məhşər ayağına çəkiləcəyini görəcəyik. Bütün dünya bunun şahidi olacaq.
İradə SARIYEVA
