Rusiya ilə ABŞ arasında Soyuq Müharibə illərindən bəri ən sıx təmas yaşanır. Ukrayna öz gələcəyini Avropa İttifaqı və NATO-da görsə də, Rusiya bu qədər yaxında olan və tarixi əlaqələri olan qonşusunun Qərb blokuna yanaşmasından narahatdır. Prezident Vladimir Putin ABŞ-dan Ukraynanın NATO-ya üzv olmayacağına dair təminat istəyir. ABŞ tərəfi bu zəmanəti verməkdən hələlik uzaq görünür. Ukrayna da Qərb tərəfdaşlarının Rusiya ilə masada Ukrayna ilə bağlı qərar verməyəcəklərinə təminat aldığını deyir.
Bütün bunların fonunda 170 minlik ordu ilə Ukrayna sərhədinə dayanan Rusiyanın bu ölkəni işğal edəcəyi ilə bağlı narahatlıqlar artır. Bütün təhdid və xəbərdarlıqlara baxmayaraq, Qərbdə hesab edirlər ki, Rusiya tankları hər an 43 milyon əhalisi olan Ukraynaya daxil ola bilər.
Rusiyanın yaxın bir neçə gündə Ukraynaya hücum edəcəyini açıqlayan ABŞ kəşfiyyat mənbələri rusların Ukraynaya daxil olmağa bəhanə yaratmaq üçün bölgəyə göndərdiyi xüsusi qruplar tərəfindən öz qoşunlarına hücum edə biləcəyini iddia edib. Bu xəbərlərin ardından Kremlin sərhədə ballistik raketlər daşıdığı ortaya çıxıb. Bununla bağlı yayılmış videolarda qatarla sərhədə “İsgəndər-M” raketlərinin aparıldığı, münaqişə zonasına yaxın bölgələrə snayper qruplarının yerləşdirildiyi görünür.
Bu arada, Britaniyanın İcmalar Palatasının Müdafiə Komitəsinin sədri Tobias Ellvud Şərqi Avropada yeni müharibələrin baş verəcəyi ilə bağlı xəbərdarlıq edib. Ellvud kiberhücumun ölkənin çox hissəsini istilik, işıq və nağd puldan məhrum etməsindən sonra potensial işğalın “qaçılmaz və yaxın” olduğunu deyib.
"Qorxuram ki, Rusiya qüvvələrinin işğalı qaçılmazdır və yaxındır, biz də bunun baş verməsinə imkan verdik. Prezident Putinin işğal barədə iki dəfə düşünməsi üçün Ukraynada kifayət qədər hərbi texnika və şəxsi heyət yerləşdirmək imkanımız var idi, lakin bunu etmədik.
Bundan sonra nə edəcəyini yalnız prezident Putin bilir. Putin danışıqlarda küncə sıxışdırılıb və NATO onun təhdidlərinə boyun əyməkdən imtina etdikdən sonra, görünür, yalnız bir seçimi qalıb" – Ellvud deyib.
O hesab edir ki, Rusiya işğal ərəfəsindədir və Şərqi Avropanın xəritəsini yenidən cızmağa çalışacaq: “Tarix bunu bizdən soruşacaq - niyə tarixdən dərs çıxarmadıq?"
ABŞ və Avropa Birliyi isə Rusiyanı Ukraynaya müdaxilə edəcəyi halda sərt sanksiyalarla hədələyir. Xüsusilə ABŞ-da hazırlanan yeni sanksiya layihəsində birbaşa Vladimir Putinin də hədəfə alınması böhrana yeni səhifə əlavə edib. Qeyd edilir ki, Rusiya tankları Ukraynaya doğru hərəkət edəcəyi halda, Rusiya lideri Putin və ölkənin əsas bankları da daxil olmaqla Rusiya hökumətinin və ordusunun yüksək vəzifəli şəxslərinə qarşı genişmiqyaslı sanksiyalar tətbiq ediləcək. Bununla bağlı qanun layihəsinin artıq ABŞ Senatında olduğu bildirilir.
Qanun layihəsi, həmçinin, bankların digər maliyyə institutları ilə məlumat mübadiləsi üçün istifadə etdiyi SWIFT kimi təhlükəsiz mesajlaşma sistemlərini təmin edən Rusiyadakı şirkətləri də hədəf alır.
Sanksiya xəbərlərinə çox sərt reaksiya verən Kreml isə xəbərdarlıq edib ki, Putinə qarşı sanksiyaların qəbulu ABŞ-Rusiya münasibətlərini tamamilə pozulma həddinə çatdıracaq.
Ekspertlər hesab edir ki, Rusiya açıq şəkildə Ukraynada əvvəllər malik olduğu təsir dairələrini qorumaq üçün hərbi və siyasi baxımdan aqressiv siyasət yürüdür: “Lakin bu aqressiyanın bütün Ukraynanı işğal edəcək səviyyədə olması real görünmür. Real görünən odur ki, o, Krımda etdiyi kimi, Donbass bölgəsini də hərbi əməliyyatla öz ərazisinə daxil edə bilər. Ukrayna isə bunu hərbi təcavüz kimi qəbul edərək müharibə düyməsini basa bilər”.
Ukrayna ilə Rusiya arasında müharibə olacağı təqdirdə indiki durumda ən çox qaz nəqlinin, dolayısı ilə Avropanın zərər görəcəyi bildirilir. Hər halda, Ukraynanın enerji inhisarçısı “Naftoqaz”ın rəhbəri Yuri Vitrenkonun açıqlamaları bunu deməyə əsas verir. Almaniyada nəşr olunan “Süddeutsche Zeitung” qəzetinə danışan “Naftoqaz” rəhbəri Vitrenko “Rusiya Ukraynaya hücum edərsə, ilk bombalar qaz xətlərinə dəyəcək. Beləliklə, Almaniyaya təbii qaz axını dayanacaq” deyə xəbərdarlıq edib.
Donald Tramp dövründə Ağ Evin Milli Təhlükəsizlik müşaviri olmuş Con Bolton isə Putinin mümkün strategiyasını dəyərləndirərək, “O, rəqibinin zəif tərəflərinə görə hərəkət edəcək, güclü tərəflərinə görə deyil" deyib.
Boltonun fikrincə, Rusiya Ukraynanı işğal edəcəyi təqdirdə, anti-Rusiya terrorizminin uzanması təhlükəsi də var. O təklif edir ki, Qərb alyansı Rusiya ilə arada bufer zona yaratsın. Boltonun sözlərinə görə, Almaniya Rusiya qoşunlarını Ukrayna sərhədindən çıxarana qədər “Şimal axını 2” boru kəmərini də istismara verməməlidir.
Ekspertlər hesab edir ki, Ukrayna ətrafında gərginlik fonunda ilin ilk günlərində ABŞ-Rusiya danışıqlarının iflasa uğraması dünyanı soyuq müharibə illərini xatırladan qlobal böhrana sürükləyir. Qeyd edilir ki, tələbləri ABŞ və NATO tərəfindən qətiyyətlə rədd edilən Moskva Vaşinqtonun “burnunun dibinə” ordu yeridə bilər, bununla bağlı artıq mesaj da verilib. Belə ki, Rusiya xarici işlər nazirinin müavini Sergey Ryabkov Latın Amerikasındakı müttəfiqləri Kuba və Venesuelaya qoşun göndərə biləcəklərinə işarə edib.
Tahir TAĞIYEV
