Məlum olduğu kimi, ABŞ-ın Türkiyəyə tətbiq etdiyi sanksiya qərarı bir çox ölkələr tərəfindən birmənalı qarşılanmayıb. Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan məsələyə münasibət bildirərkən qeyd edib ki, ABŞ-ın sanksiya qərarı Türkiyənin suverenliyinə hücumdur:
"Bu necə müttəfiqlikdir?! Ötən həftə də Avropa İttifaqının Türkiyəyə sanksiya tətbiqi məsələsi vardı. Niyə Türkiyə Rusiyadan S-400 hava hücumundan müdafiə sistemləri alıb? Çünki ABŞ öz əlindəki hava hücumundan müdafiə sistemlərinin satışına icazə vermir. F-35 təyyarələrinin minə yaxın hissəsini Türkiyə istehsal edib ABŞ-a verir. Senatda çıxan əngəllərlə yanaşı, bu sistemləri almaq üçün bizim tələblərimizin heç birini qarşılamayan ABŞ üzərimizə sanksiya silahını çəkdi. Bu bəhanədir. Məqsəd üzüm yemək deyil, bağbanı döyməkdir. Bizi özlərindən asılı vəziyyətə salmaq istəyirlər. Bunu yaydıqları hesabatlarda da büruzə verirlər".
Türkiyə Prezidenti qeyd edib ki, ölkəsi belə bir halla ilk dəfə rastlaşmır və indiki çətin vəziyyətdən çıxmaq üçün müdafiə sənayesi sistemini daha da gücləndirəcəklər: “Türkiyə 1974-cü ildə də Kipr məsələsində belə bir vəziyyətlə üzləşdi. İndiki müdafiə sənayesi sistemimizin gəldiyi vəziyyətin başlanğıcı o vaxtdan qoyuldu. Türkiyə artıq bu cür sanksiyalarla məşğul olub qalmayacaq. Əlbəttə, problemlərimiz olacaq, amma hər problem bizə daha başqa çıxış və həll yolları açacaq”.
Türkiyədə Milliyətçi Hərəkat Partiyasının (MHP) sədri Dövlət Baxçalı da ABŞ-ın qərarına sərt reaksiya verib. O bildirib ki, Türkiyə-ABŞ münasibətləri lap keçmişdən bəri inamsızlıq oxunda irəliləyib: “Bir tərəf davamlı olaraq sanksiyalara əl atır, digər tərəf isə buna sinə gərərək mübarizə aparır. Belə bir vəziyyətdə hansı tərəfdaşlıqdan söhbət gedə bilər? Tramp rəhbərliyi hakimiyyətdən getdiyi bir vaxtda Türkiyəyə sanksiya tətbiq etdi. Türkiyənin bu sanksiyaları qəbul etməsi mümkün deyil. Bu vəziyyət qalmaqallı olmaqla yanaşı, hörmətsizlik və ədəbsizlikdir”.
Dövlət Baxçalının münasibəti maraqlı bir strixə diqqəti çəkir. O bildirir ki, Trampın hakimiyyətdən getdiyi bir vaxtda öz müttəfiqinə qarşı belə bir qərar verməsi anlaşılan deyil. Doğrudan da ABŞ-da seçkilərin qalibi olan Baydenin hakimiyyətə gəlməsinə sayılı günlər qaldığı bir vaxtda Tramp administarsiyasının belə bir qərarını necə izah etmək olar? Bununla onlar Baydenin işini çətinləşdirmək istəyir, yoxsa bu, ABŞ-ın daimi siyasəti olacaq?
“Hesab edirəm ki, Baydenin vaxtında da bu məsələ olduğu kimi qalacaq”
Qlobal və Regional Təhlükəsizlik Problemləri Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Qabil Hüseynli qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, ABŞ-ın mövqeyi çox ədalətsizdir: “Öz müttəfiqinə qarşı belə bir addımın atılmasına bundan artıq ad vermək olmaz. Tramp o qədər də dərin düşünən siyasətçi deyil. Bir faktı da deyim ki, ABŞ kimi ölkələrdə belə prinsipial qərarlar yalnız ölkə başçısının istəyilə qəbul edilmir. Bu məsələdə ABŞ-ın dərin dövlətinin də rəyi olur. Ancaq Tramp və ya hakimiyyətdə olan hansısa prezident prinsipial mövqeyilə bunun qarşısını ala bilər. Görünür, Trampın belə niyyəti olmayıb. Çünki o elə də dərin düşünən siyasətçi deyil. Türkiyənin son zamanlar aldığı cəsarətli qərarlar və NATO ilə heç də hər zaman üst-üstə düşməyən mövqeyi onları bu addımı atmağa vadar edib. Başlıca istəkəri Türkiyəni NATO-dan təcrid etməyə yönəlib. Hesab edirəm ki, Baydenin vaxtında da bu məsələ olduğu kimi qalacaq. Çünki burada xristian dünyasının Türkiyəyə qarşı açıq səlib yürüşünə keçdiyinin əlamətləri sezilir. Hesab edirəm ki, Türkiyəyə bunun ziyanı dəyən deyil. Əksinə, Türkiyə bundan istifadə edib, hərbi sənayeə kompleksini daha da gücləndirəcək. Çünki bir dəfə də belə cəhdlər olub, Türkiyə prosesdən qalib ayrılıb. Bu qərardakı ikili standarta fikir verək. NATO üzvü olan Yunanıstan bu raketləri Rusiyadan ala bilir, Türkiyənin qonşusu Suriya alır, Ankara alanda isə sankisya gəlir? Bundan əvvəl də ”Patriot" və “F 57" qırıcı təyyarələr barədə söhbət aparılmışdı, ABŞ imtina etdi, subyektiv mülahizələr irəli sürdü. Hesab edirəm ki, NATO üzvü olan ölkəyə qarşı ayrıseçkilik edilib. Bu, son dövrlərdə qardaş ölkənin sürətli inkişafını gözü götürməməkdir”.
Siyasi şərhçinin sözlərinə görə, Türkiyə bölgənin supergücünə çevrilməkdədir: “Yaxın vaxtlarda Türkiyə türkdilli dövlətlərlə əlaqəni genişləndirdikdən sonra qabağında heç dayanmaq olmayacaq”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
