Bildiyimiz kimi, noyabrın 10-da Azərbaycan Prezidenti, Rusiya prezidenti və Ermənistanın baş naziri tərəfindən imzalanan üçtərəfli bəyanata əsasən, Qarabağda Rusiya sülhməramlıları yerləşdirildi. Artıq bir aydan yuxarıdır ki, rus sülhməramlıları Qarabağ bölgəsindədir.
Rusiya sülhyaratma qüvvələrinin Qarabağda fəaliyyətinin sülhməramlı missiyanın çərçivəsindən kənara çıxdığı barədə Azərbaycan cəmiyyətində ciddi narahatlıqlar mövcuddur. Rusiya sülhməramlılarının öz fəaliyyətləri hüdudlarından artıq kənara çıxdığı cəmiyyətimizdə müzakirə olunur. Bilirik ki, Qarabağda ermənilərin kütləvi şəkildə yerləşdirilməsi prosesi gedir, orada hələ də qalmış separatçı silahlıların himayəsi prosesi həyata keçirilir. Cəmiyyət arasında bununla bağlı narahatlıqlar var ki, Rusiya sülhməramlıları öz fəaliyyətlərinin razılaşdırılmış çərçivəsini aşırlar və bölgədə ermənilərə aşırı dərəcədə dəstək verirlər. Məlumatlara görə, artıq ora 40 minə yaxın erməni köçürülüb.
“...narazılığımızı nəzərə almasa, onda Azərbaycan Türkiyə ilə bir yerdə bu sülhməramlıların missiyasına yenidən baxmalıdır”
Qarabağ Azadlıq Təşkilatının (QAT) sədri Akif Nağı “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu məsələ çox aktualdır və Azərbaycan cəmiyyətində bunun geniş müzakirə edilməsi, narahatlıq ifadə olunması yersiz deyil: “Bu olduqca vacib məsələdir, bu məsələ ətrafında Azərbaycan dövləti və cəmiyyəti birgə hərəkət etməlidir. Kimin hansı siyasi partiyanın, təşkilatın, yaxud dövlət qurumlarının təmsilçisi olmasından asılı olmayaraq, bu məsələdə birlik nümayiş etdirilməlidir. Çünki bu, Azərbaycanın taleyüklü məsələsidir. Biz ciddi şəkildə risq edərək Rusiya sülhməramlılarının regiona girməsinə razılıq vermişik. Burada çox ciddi risq elementləri var. Rusiya nə şəkildə öz öhdəliklərini yerinə yetirəcək? Bu prosesin əvvəlində məsələ ətrafında narazı reaksiyalar da vardı, çoxlu sayda insan Rusiyaya etibar etmirdi. Ənənəvi şəkildə Rusiya İkinci Qarabağ müharibəsindən əvvəl də Azərbaycana qarşı dayanıb. Amma, təbii, hər kəs bilir ki, Rusiya ilə bu məsələlərdə tam ehtiyatlı olmaq lazımdır. Rusiya sülhməramlılarının Qarabağda yerləşdirilməsinə isə Azərbaycanla Türkiyə birgə razılıq verdi. Yəni bunu ölçüb biçdilər, sonra qərar verdilər. Hesab edirəm ki, həmin məqam noyabrın 10-u və ondan sonrakı dövrlər üçün düzgün qərar idi. Bunun üzərində geniş dayanmaq istəmirəm, amma həmin situasiyada rusiyalı sülhməramlılarının bölgəyə gəlməsi məqsədəuyğun idi. Yəni orada Türkiyənin sülhməramlıları olsaydı, ermənilər və onların arxasında dayananlar tərəfindən başqa problemlər yaradıla bilərdi. Ona görə də həmin vaxt maraqlara cavab verən uyğun variant seçildi. Ancaq, təbii ki, Rusiya sülhməramlılarının hərəkətləri tam olaraq nəzarətdə saxlanılmalıdır. Azərbaycan və Türkiyə dövlətləri, Azərbaycan cəmiyyəti Rusiya sülhməramlılarına bu nəzarəti birgə həyata keçirməlidirlər. Rusiya sülhməramlıları razılaşmalardan kənara çıxıb, öz fəaliyyət çərçivəsini aşıb təhlükəli məqamların yaranmasına rəvac verirsə, Azərbaycan dövləti və ictimaiyyəti eyni mövqedən çıxış edərək bu halın qarşısını almalıdır. Müşahidələr də göstərir ki, Rusiya sülhməramlıları bir sıra məsələlərdə öz üzərinə götürdükləri öhdəliklərdən kənara çıxırlar, bu öhdəlikləri yerinə yetirmirlər. Hətta erməni əhalisinin Qarabağa köçürülməsi məsələsində bir sıra şübhəli məqamlar var ki, onlar “erməni qaçqınlar” adı altında bölgəyə silahlı terrorçuları da gətirirlər. Sonra Azərbaycanla Ermənistan arasındakı sərhədlərin, xəritənin müəyyən olunmasında Rusiya sülhməramlıları özbaşnalıq edir, özlərindən qondarma sərhəd xəritəsi ortaya qoymaq istəyirlər. Bunun qarşısı qəti şəkildə alınmalıdır”.
A.Nağının fikrincə, azərbayanlı köçkünlərin öz yerlərinə, o cümlədən, Xankəndiyə, Xocalıya qayıtması məsələsi var, sülhməramlılar bunun üzərinə gəlmirlər. Müsahibimiz vurğuladı ki, erməni silahlıları meşələrdə, müəyyən yerlərdə gizlənirlər, amma Rusiya sülhməramlıları onların məhv edilməsi istiqamətində kifayət qədər effektiv fəaliyyət göstərmirlər: “Ona görə də bütün bu narazılıqlar Rusiya sülhməramlılarının, Rusiya hökumətinin diqqətinə çatdırılmalıdır. Azərbaycan cəmiyyətinin bu məsələ ilə bağlı ciddi narahatlığı var, cəmiyyət bu hala qarşı etirazını bildirir. Biz bununla bağlı bəyanat qəbul etdik və bu bəyanatı Rusiya səfirliyinə və Azərbaycanın Xarici İşlər Nazirliyinə göndərdik. Məsələlərə bu cür yanaşmalıyıq. Rusiya sülhməramlıları bizim narahatlığımızı və narazılığımızı nəzərə almasa, onda Azərbaycan Türkiyə ilə bir yerdə bu sülhməramlıların missiyasına yenidən baxmalıdır. Ya Rusiyanın sülhməramlıları birdəfəlik bu missiyadan uzaqlaşdırılmalıdır, ya da paralel şəkildə Türkiyə qoşunlarının həmin əraziyə sülhməramlı qismində yerləşdirilməsi təcili şəkildə həll olunmalıdır. Türkiyə sülhməramlıları da ora yerləşdirilməlidir və bir yerdə balanslı şəkildə vəziyyətə nəzarət etməlidirlər. Yəni yaxın zamanlarda bu məsələyə aydınlıq gətirilməli və doğru qərar qəbul edilməlidir”.
İradə SARIYEVA
