Məlum olduğu kimi, Dağlıq Qarabağ və onun ətraf rayonlarında 44 gün davam edən müharibəyə Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan arasında imzalanan razılaşma ilə son qoyulub. Çox maraqlıdır ki, bu nizamlanma və atəşkəslə bağlı yekun razılaşmanın əldə olunmasında münaqişənin tənzimlənməsilə bağlı mandatı olan ATƏT Minsk Qrupunun, demək olar ki, iştirakı olmayıb.
Kremlin mətbuat katibi Dmitri Peskov açıqlamasında bunu təsdiqləyib: “ABŞ və Fransa Qarabağla bağlı razılığın əldə olunmasında iştirak etməyib. Bu, Rusiya, Ermənistan və Azərbaycanın sazişidir. Bu, üçtərəfli bəyanatdır”. Qeyd edək ki, həmin formatda təmsil olunmasa da, Türkiyənin də prosesdəki səyləri yüksək qiymətləndirilib. Hətta qardaş ölkənin də növbəti nizamlanma proseslərində yer alacağı bildirilir. Təsadüfi deyil ki, bir neçə gün əvvəl Türkiyə və Rusiya dövlət rəhbərləri Qarabağdakı vəziyyəti müzakirə edərkən münaqişənin sülh yolu ilə həllinə nail olmaq üçün əməkdaşlığa qarşılıqlı hazır olduqlarını təsdiqləyiblər. Rəcəb Tayyib Ərdoğan və Vladimir Putin arasındakı danışıqlardan sonra hər iki ölkənin Xarici işlər nazirləri də telefon danışıqları aparıblar. Türkiyə mediasının diplomatik mənbəyə istinadən yaydığı xəbərə görə, Ərdoğan Putinlə telefon danışığı zamanı Qarabağ probleminin həlli ilə bağlı İşçi Qrupun yaradılmasını təklif edib. Rusiya prezidenti bu təklifi alqışlayıb. İddia edilirdi ki, yaxın günlərdə Qarabağ məsələsi ilə bağlı danışıqlar ATƏT-in Minsk Qrupunun işindən kənar həyata keçiriləcək ikitərəfli formata çevrilə bilər. Yeni İşçi Qrup atəşkəsdən sonrakı müddətdə tədbirlər və siyasi tənzimlənmə prosesinin aparılması üzərində işləyəcək. Əldə olunan razılaşmadan da göründü ki, ATƏT Minsk Qrupunun digər iki həmsədri, demək olar ki, oyundankənar vəziyyətə düşüb. Belə olan təqdirdə, Fransa və ABŞ əldə olunan razılaşmanı poza bilərmi?
Politoloq Qabil Hüseynli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, belə cəhdlər olacaq, amma nəyəsə nail olacaqları inandırıcı görünmür: “Artıq Fransa bir bəyanat verib ki, əldə olunan razılaşmada Ermənistanın maraqları mütləq nəzərə alınmalıdır. Belə də neyrallıq olar? Bunlar əldə olunan razılaşmanı alqışlamaq əvəzinə, Ermənistanı adamın gözünə soxmaq istəyirlər. Bax, elə bu cür vasitəçilik etdiklırinə görə vəziyyət bu səviyyəyə gəlib çıxdı. Peskov da Moskvanın adından dedi ki, bu razılaşmanın əldə olunmasında digər iki həmsədrin heç bir rolu olmayıb. Onların cəhdləri ilə bağlı bizim deyəcəyimiz sözlər çoxdur. Bildirəcəyik ki, 30 ildi bu mandatı əlinizə aldınız, ancaq bir addım da olsun irəliyə gedə bilmədiniz. Təcavüzkarla ərazisi işğal olunana, demək olar ki, bir gözlə baxdınız. Onlara qarşı heç bir sanksiya tətbiq etmədiniz. Bunun da nəticəsində münaqişə donmuş vəziyyətdə qaldı. İş elə gətirdi ki, Rusiya qabağa düşüb təşəbbüsü ələ aldı. Biz Rusiyanın hər hansı adla bura ordu yeritməsinin tərəfdarı deyilik. Situasiyanı Rusiya diqtə etməyə başladı. Burada Türkiyə ilə də müəyyən razılıq əldə olunub. Ola bilsin ki, 2+2 formatı işə düşəcək. Münaqişənin həlli ilə bu formatda məşğul oluna bilər. Ermənistan yenə oyunpozanlıq edərsə, Ordumuz yenidən hərəkətə keçə bilər. Minsk Qrupunun gələcək taleyini ümidverici görmürəm. Bu mandatı BMT ATƏT-ə ona görə vermişdi ki, münaqişəni nizama salsınlar. Ortada heç bir nəticə olmadı. İndiki variantda münaqişənin nizama salınması daha effektli görünür. Artıq Minsk Qrupunun bu məsələyə müdaxilə etməsi üçün taqəti qalmayıb”.
Minsk Qrupu öz bacarığını uzun illər ərzində ortaya qoydu və nəticə göz qabağındadır. Bundan sonra onun prosesə müdaxilə edib nəyəsə nail olacağı inandırıcı görünmür.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
