Prezident İlham Əliyev “Microsoft” şirkətinin təşəbbüsü ilə şirkətin vitse-prezidenti Filip Roq, Mərkəzi və Şərqi Avropa bölgəsinin korporativ əlaqələr və hüquqi məsələlər üzrə rəhbəri Nanna-Luize Linde və “Microsoft” şirkətinin digər nümayəndələri arasında keçirilən videokonfrans zamanı deyib ki, hazırda biz rəqəmsal transformasiya üzrə hökumət strategiyası üzərində işləyirik:
“...İki il bundan əvvəl Bakıda keçirdiyimiz görüşdən sonra əməkdaşlığımıza gəlincə, bildiyiniz kimi, biz razılaşma imzalamışdıq. Görüşümüzdən əvvəl mənə məlumat verildi ki, on minlərlə lisenziya verilib və bu məsələ hazırda uğurla davam etdirilir. Bizim piratçılığa qarşı birgə səylərimiz yaxşı nəticələr verir. Gələcək planlarımıza gəlincə, bəlkə də bilirsiniz ki, hazırda biz rəqəmsal transformasiya üzrə hökumət strategiyası üzərində işləyirik. Ümidvarıq ki, bu məsələdə “Microsoft”la yaxşı əməkdaşlıq edə biləcəyik. Bu proqram növbəti 5 il üçün planlaşdırılır. Eyni zamanda, süni intellekt üzrə strategiyanın ətraflı işlənib hazırlanması ilə bağlı məsələlər də bizim gündəliyimizdədir. Kibertəhlükəsizlik hər zaman gündəlikdədir, çünki bu bütün ölkələrin hazırlıqlı olmalı olduğu məsələdir. İndiyədək bizdə belə böyük hallar olmayıb, lakin heç kim sığortalanmayıb. Ona görə də bu da bizim gələcəyimiz üçün prioritetlər sırasında qalır. Əlbəttə, mən icra olunmuş layihələrin siyahısına baxdım. Aramızdakı əməkdaşlıq çox təsirləndiricidir və əminəm ki, bu, qarşıdakı illərdə tərəfdaşlığımızı gücləndirəcək”.
Göründüyü kimi, ölkə başçısı Azərbaycanın kiber-təhlükəsizliklə bağlı mühüm nailiyyətlərə imza atdığını qeyd etməklə yanaşı, gələcəkdə bu sahənin inkişafına böyük önəm veriləcəyini bildirdi. Azərbaycanın bu sahədə əldə etdiyi uğurları və bundan sonra görülməsi nəzərdə tutulan işləri necə dəyərləndirmək olar?
İKT üzrə ixtisaslaşmış VR360. az şirkətinin rəhbəri
Nicat Qasımlı “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, bu sahənin olduqca spesifik xüsusiyyətləri var: “Əks təsirlər adətən həmin sahənin daha çox inkişaf etdiyi, yaxud daha çox istifadəçi fonunda formalaşır. Azərbaycanda kibertəhlükəsizlik qavramı daha çox müstəqillik illərindən sonra istifadə olunmağa başlayıb. Kibercinayətlər və ona qarşı kibertəhlükəsizlik üzrə internet texnologiyaları yarandığı gündən bu günə qədər aktual olub. Kibercinayətdən heç kim sığortalanmayıb. İstər fərdi şəxslərə, istərsə də hökumətlərin informasiya sistemlərinə kiberhücumlar həyata keçirilir. Fərdi şəxslərə olunan kibercinayətkarlıq halları həmin şəxsin daha çox sosial nüfuzuna bağlı olur. Təhlükə dairəsi isə həmin şəxs və onun yaxın çevrəsi ilə məhdudlaşır. Ancaq dövlətlərin, iri bank və şirkətlərin informasiya sistemlərinə yönələn kibercinayətkarlıq halları təhlükəli nəticələrə səbəb ola bilir. Zaman-zaman Azərbaycanda da müxtəlif dövlət qurumlarına məxsus informasiya sistemləri bu cür hücumlara məruz qalıb (Ermənistan faktoru-N.Q). Ancaq o qədər də təhlükə doğuracaq hallar baş verməyib.
Xüsusilə qeyd etmək lazımdır ki, xüsusi dövlət mühafizə xidməti tərəfindən qorunan (əvvəl bu qurum nızarət edirdi –N.Q) və birbaşa nəzarət olunan dövlətə aid informasiya sistemlərinin saxlanıldığı dövlət serverləri böyük əhəmiyyətə malikdir. Hansı ki, həmin serverlərə yerləşdirilən məlumatların sağlam olmasına və kənar müdaxilələrdən qorumaq üçün ciddi nəzarət olunur.
Müxtəlif qurumlara məxsus elektron hökumət portalları ölkəmizdə yaşayan bütün vətəndaşlara məxsus fərdi məlumatlara malikdir. Bu cür məlumatların fərdi, yaxud xarici şirkətlərə məxsus serverlərdə saxlanması həm dövlətin kibertəhlükəsizliyinə, həm də milli təhlükəsizliyə zidd olardı. Həmin hökumət portallarının nə cür işləyib-işləməməsi, istifadəçiyə nə qədər yararlı olması zaman və təcrübə amilinə əsaslanaraq inkişaf edir. Ancaq məlumat təhlükəsizliyinin qorunması birinci və ən vacib şərtdir.
Gələcəkdə isə kibertəhlükəsizliklə bağlı ölkənin birinci növbədə internet təhlükəsizliyinə diqqətin daha da artırılması, alternativ provayderlərin cəlb olunması, fərdi kibercinayətkarlıqla bağlı müvafiq dövlət qurumlarında xüsusi kadr hazırlığının həyata keçirilməsi təqdirəlayiq olardı. Çünki dövlətin informasiya sistemlərinin təhlükəsizliyi qorunsa da, zaman-zaman fərdi vətəndaşlarımıza qarşı müəyyən ölçüdə kibercinayətkarlıq halları baş verir. Bu cür halların aradan qaldırılması üçün ən vacib nüans mütəxəssislərin işə cəlb olunmasıdır.
Cənab Prezident İlham Əliyevin internet texnologiyaları və kibertəhlükəsizlik sahəsində lider şirkətlərdən olan “Microsoft” nümayəndələri ilə keçirdiyi onlayn konfransın gələcəkdə ölkəmizdə bu sahə ilə bağlı tətbiq olunacaq yeniliklərə təkan verəcəyinə şübhəm yoxdur”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
