Bəzi Azərbaycan telekanallarında isə... Sərdar Fərəcov: “Məncə, Türkiyə təcrübəsi bizim bəzi kanallarda da tətbiq edilsə yaxşı olar” Gülüm Qiyasova: “Tamaşaçı televiziyadan tələb etməlidir ki, vulqar sözlərlə zəngin olan mahnılar efirə verilməsin, meyxanaçıların, reperlərin söyüş dolu ifalarına qadağa qoyulsun”
Azərbaycan televiziya və radio kanallarında təqdim edilən mahnılar arasında kifayət qədər şit, bayağı, uşaq və yeniyetmələrin əxlaqına zidd mahnılara rast gəlinir. Onu da vurğulayaq ki, televiziya və radiolarda səslənən mahnılara senzura tətbiq edilmədiyi üçün, bəzən küçə həyatını, içkini, siqareti, narkotiki təbliğ edən mahnılara rast gəlinir.
Bəzi reper və meyxanaçıların, eləcə də ara oxuyanlarının təqdim etdiyi bu tip mahnılar gənclərin, uşaq və yeniyetmələrin musiqi zövqünü korlayır, onlara mənfi təsir göstərir. Bizim teleradio kanalları hələ bu sahədə tədbirlər görməsə də, artıq Türkiyə televiziyaları bu tip mahnıların yayımını qadağan edib. Məlumatlara görə,
Türkiyə telekanallarında, o cümlədən TRT-də ümumilikdə 18 mahnının ifasına qadağa qoyulub.
Qeyd edək ki, qadağaya başlıca səbəb həmin mahnıların sözlərində və kliplərində tütün məhsulları, spirtli içkilər, uşaqların normal inkişafına mane olan ifadələr və obrazların istifadə edilməsidir.
Mətbuatın yazdığına görə, 2016-cı ildə Türkiyə ərazisində ümumilikdə 208 mahnı qadağan edilib.
Türkiyə televiziyalarında tətbiq edilən bu qadağanın Azərbaycan televiziyalarında da baş verməli olduğunu deyən ekspertlər bildirirlər ki, bəzən uşaqların əxlaqına, xarakter və yaşına zidd olan mahnılar efirlərə yol açır. Bu mahnıların toy mahnılarından daha mənfi təsirə malik olduğunu deyən ekspertlər qeyd edirlər ki, Azərbaycan telekanalları da bəzi şou müğənnilərinin, reper və meyxanaçıların vulqar sözlərlə zəngin olan mahnılarına, ifalarına qadağa qoymalıdırlar.
Əməkdar incəsənət xadimi, musiqişünas-bəstəkar Sərdar Fərəcov bizimlə söhbətində bildirdi ki, Türkiyə telekanallarında bəzi mahnıların yayımına qadağa qoyulmasını müsbət qarşılayır: “Mən özüm Türkiyədə yaşamışam. Orada elə telekanallar var ki, ancaq mahnılar səsləndirilir. Türkiyənin çox gözəl, səviyyəli mahnıları var, onlarla yanaşı, səviyyəcə aşağı, bayağı, vulqar sözlərlə dolu olan mahnıları da yox deyil. Bəzən elə mahnıları eşidirdik ki, adam onun necə efirə verildiyini düşünürdü. Bu gün elə mahnıların qadağan edilməsi müsbət haldır. Görünür, Türkiyə cəmiyyəti o mahnıların uşaqlara, gənclərə mənfi təsir göstərdiyini anlayıb, efirlər qarşısında tələb qaldırıb. Azərbaycan televiziya və radiolarına gəlincə, bizdə də bəzi hallarda xoşagəlməz mahnılar səsləndirilir. Bu mahnıların efirə verilməsinin özü normal hal deyil. Bu gün Azərbaycan telekanallarında elə verilişlər var ki, onların özləri xalqa fayda vermir, o proqramlar da, tərbiyədən kənar mahnılar da yığışdırılmalıdır. Elə olur ki, 1 saat yarım, 2 saat müddətində efirə çıxıb səviyyəsiz danışırlar, səviyyəsiz oxuyurlar. Məncə, Türkiyə təcrübəsi bizim bəzi kanallarda da tətbiq edilsə yaxşı olar. Bu olduqca vacibdir. Elə mahnılar var ki, onlar ümumiyyətlə efirə çıxmamalıdır. İnsan əxlaqına zidd olan mahnılar yığışdırsa yaxşı olar”.
S.Fərəcov qeyd etdi ki, Azərbaycan xalqının Qarabağ boyda dərdi var, biz düşmənlə yalnız silah dili ilə deyil, həm də intellekt, savad, səviyyəli mahnılar dilində danışmalıyıq: “Fikrimcə, düşmənimizlə mübarizə apardığımız üçün efirlərə daha səviyyəli musiqi əsərləri çıxarmalıyıq. Bayağı, xoşagəlməz, əxlaqdan kənar ifadələrlə dolu mahnılar isə efirlərdən yığışdırılmalıdır”.
Musiqiçi Gülüm Qiyasovanın sözlərinə görə də bəzi şou müğənniləri gecə klublarında oxuduqları, əxlaqsız sözlərlə dolu olan mahnıların orasını-burasını düzəldib onu efirdə səsləndirirlər. O qeyd etdi ki, müğənni, meyxanaçı və reperlər imkan düşən kimi o mahnıları səsləndirirlər: “Azərbaycan televiziyalarında yayımlanan mahnılar, kliplər, demək olar ki, bədii şuradan keçmir. Bəzi hallarda efirə verilən mahnılar sırasında bayağı, səviyyəsiz, küçə həyatını təbliğ edən mahnılara da rast gəlinir. Bəzi meyxanaçı və reperlər narkotiki, siqareti, alkoqolu təbliğ edən mahnı mətnləri təqdim edirlər. Əlbəttə, bu yolverilməzdir. Mən hələ indiyə qədər görməmişəm ki, hansısa mahnının efirdə səslənməsinə qadağa qoyulsun. Bizdə, ümumiyyətlə, belə bir ənənə yoxdur. Düşünürəm ki, mənfi tendensiyalara qarşı mübarizə aparmalıyıq. Türkiyə cəmiyyəti çox aktivdir və televiziyalar qarşısında tələblərini qoya bilirlər. Televiziyalar səviyyəsiz, bayağı mahnıları təqdim edirlər, tamaşaçı da səsini çıxarmadan onu qəbul edir. Bu belə olmalı deyil. Tamaşaçı televiziyadan tələb etməlidir ki, vulqar sözlərlə zəngin olan mahnılar efirə verilməsin, meyxanaçıların, reperlərin söyüş dolu ifalarına qadağa qoyulsun. Bəzi televizyaların məqsədi pul qazanmaq olduğu üçün, onlar efirə hansı mahnının getməsinin fərqində olmurlar. Hesab edirəm ki, Türkiyə televiziyalarında tətbiq edilən qadağa bizim telekanallarda da tətbiq edilməlidir. Mənə belə gəlir ki, mahnılar, ifalar efirə verilməmişdən əvvəl ona bədii şura baxmalıdır və orada əxlaqa zidd xırda bir nüans olsa belə, o mahnı yığışdırılmalıdır”.
Müsahibimiz qeyd etdi ki, Sovet dövründə televiziyada hər mahnı səslənə bilməzdi. Çünki mahnılara qarşı ciddi senzura hökm sürürdü. O dövrdə televiziyada dəfələrlə mahnılara, müğənnilərə yasaq qoyulduğunu qeyd edən ekspert hesab edir ki, bu gün də belə olmalıdır. “Televiziyalar özlərinin yox, xalqın marağından çıxış etməlidirlər. Bilməlidirlər ki, avaralıq təbliğ edən mahnı uşaqları gələcəkdə tüfeyli həyata sürükləyəcək. Onu da vurğulayım ki, bəzən Türkiyədə qadağan edilən mahnıları biz toylarımızda, efirlərdə də eşidirik. Bunlara qarşı da mübarizə aparılmalıdır” - deyə müsahibimiz vurğuladı.
İradə SARIYEVA
