Dünya iqtisadiyyatında Çinə görə "deflyasiya qiyaməti" başlayır

Tarix: 14.08.2015 / 03:07
Bölmə: İqtisadiyyat

Çinin milli valyutasını devalvasiya etmək qərarının dünya bazarlarına təsiri hələ də ən aktual mövzular sırasında yer alır. Qeyd edək ki, Çin üç gün ərzində milli pulu olan yuanın dollar qarşısında 5 faizə qədər ucuzlaşmasına dair qərar qəbul edib. Prosesin hələ bir müddət davam etməsi gözlənir.

Rəsmi Pekin baş verənləri iqtisadi yüksəliş tempini qorumaq məqsədilə izah edir. İndiki durumda isə Çində iqtisadi artımın ləngiməsi Asiyada yeni bir böhrana səbəb ola bilər. Türkiyədə fəaliyyət göstərən broker şirkətlərindən birinin meneceri Yeliz Karabulut bu barədə deyir: "Yunanıstana baxmayaq, Çinə baxaq deyirdim. Çində inkişafın daha sürətli yavaşıması müzakirə edilə bilər. Çində devalvasiyanı ardıcıl edirlərsə, qorxduqları bir şey var. Çindəki sürətli ləngimənin artması vəziyyətində ətraf ölkələrdə ciddi stress yaradacaq, keçmişdə yaşadıqlarımızı yenidən yaşaya bilərik. Asiyada yeni bir böhranla qarşı-qarşıya qala bilərik".

ABŞ-ın "Societe Generale" maliyyə mərkəzinin strateqi Albert Edvards isə Çinin valyutasının dəyərini azaltması qərarının müxtəlif ölkələrdə iqtisadiyyatları iflasa aparacaq böyük bir deflyasiya dalğasına təkan verəcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Çinin devalvasiya addımının dünyanı "deflyasiya qiyaməti" ssenarilərinə bir addım da yaxınlaşdırdığı bildirilir. Albert Edvardsın ssenarisinə görə, Çinin qərarı Asiyadan Avropaya və ABŞ-a qədər bütün dünyada deflyasiyanın yayılmasına və iqtisadiyyatların çökməsinə səbəb olacaq. O, növbəti prosesdə inkişaf edən ölkələrin pul vahidlərinin ucuzlaşmasının sürətlənərək inkişaf etmiş ölkələrdə idxal xərclərini azaldacağını və qiymətləri aşağı salaraq iqtisadi artıma zərbə vuracağını deyib. Deflyasiyanın bütün dünyanı bürüdüyü ssenarini "buz dövrü" adlandıran strateq Çinin məzənnə rejimindəki sürpriz dəyişikliyin investorları bu ssenariyə bir az da yaxınlaşdırdığını qeyd edib: "İnkişaf etməkdə olan ölkələrin bazarlarında devalvasiyaların sürətlənməsinin Qərbdə deflyasiya dalğaları yaradacağını və hazırda çətin vəziyyətdə olan şirkətlərin gəlirliliklərinə təsir göstərərək bizi durğunluğa aparacağını gözləyirik". Proses ölkəmizdə də diqqətlə izlənir. Bir maraqlı məqamı da qeyd edək ki, Çin Mərkəzi Bankının (ÇMB) milli valyuta olan yuanı son 3 gündə dollarla müqayisədə 4,6% devalvasiya etməsi Azərbaycanın bu ölkə ilə ticarət əməliyyatlarında şərti olaraq orta hesabla ayda 2 milyon dollar qənaət etməsinə səbəb ola bilər.

Məsələ ilə bağlı "report" portalı bildirir ki, Azərbaycanın Çinlə bu ilin ilk yarısında ticarət dövriyyəsi 288,4 milyon dollar olub ki, bunun 259,3 milyon dollarını idxal əməliyyatları təşkil edib. Çində baş verən son devalvasiyadan sonra Azərbaycan tərəfi Çin mallarına dollarla 4,6% daha az vəsait ödəyəcək. Bu da yarımillik üçün təxminən 12 mln.dollara bərabərdir. Qeyd edək ki, Çin Azərbaycana idxalda 2015-ci ilin ilk 6 ayında 6-cı yerdə qərarlaşıb. Ötən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə Azərbaycanın Çindən idxalı 50,6 milyon dollar və ya 16,3% azalıb.

ÇMB-nin yuanın devalvasiyası ilə bağlı qərarlarının bu ilin sonunadək davam edəcəyi gözlənir. Belə ki, Almaniyanın "Deutsche Bank"ı yuanın bu ilin sonuna qədər daha 10% ucuzlaşdırılacağını proqnozlaşdırır. Bankın analitiki Nik Louson bildirir":Biz düşününürük ki, cari səviyyələrdə Çin valyutası təxminən 10 % artıq qiymətləndirilib, dolların isə əksər inkişaf etmiş ölkələrin valyutalarına qarşı 10-15% bahalaşdığını nəzərə alsaq, yuanin 10% ucuzlaşması ağlabatan haldır". Yeni ucuzlaşma isə, Çinlə yanaşı, onunla ticarət əlaqələrində olan ölkələr üçün də müəyyən çətinliklər yaratmaq iqtidarındadır. Düzdür, Çin iqtisadiyyatı üzrə ekspert İsao Okubo bildirir ki, yuanın devalvasiyası ciddi problemlərə səbəb olmamalıdır. Onun sözlərinə görə, yuanın orta məzənnəsinin dəyişməsi bir sıra narahatlıqla müşayiət olunur: "Düzdür, valyutanın dəyişməsi səhmlərin qiymətinə də ciddi təsir göstərir. Lakin hər kəs sakitləşməlidir, çünki bu valyutanın dəyişməsi ciddi problemlərə yol açmayacaq". Amma fərqli mövqedən çıxış edənlər də var.

Hesab olunur ki, ucuzlaşan yuan ilk növbədə Asiya iqtisadiyyatında böyüməni əngəlləyəcək.

Tahir TAĞIYEV

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 10:36

Sabahdan vint, bolt və qaykaların ixrac tarifi 20 DƏFƏ ARTIRILIR...

Tarix: 21.10.2026 / 17:06

Azərbaycan daha bir rekord vurdu - "tranzitlərin rekordu"...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...