Mənzil bazarında yeni bahalaşma dalğası...

Tarix: 06.08.2015 / 02:04
Bölmə: İqtisadiyyat

Daşınmaz əmlak bazarında aktivliyin kifayət qədər aşağı olmasına baxmayaraq, burada yenidən bahalaşma müşahidə olunur. Ekspertlər payız aylarında bahalaşma həddinin daha yüksək olacağını istisna etmir. Halbuki, cari ilin iyununda Bakının daşınmaz əmlak bazarında fəallıq ötən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə təqribən üç dəfə azalıb.

Fəallığın azalması ilkin dövrdə qiymətin aşağı düşməsinə gətirib çıxarıb, lakin mənzilin ucuzlaşması daha çox təkrar bazarda özünü göstərib.

İlkin mənzil bazarında isə qiymətlər hələ də yüksək olaraq qalır. Fəallığın azalması tikinti sektoruna da toxunub. Ümumilikdə hazırda Bakıda təqribən 75-80 tikilən bina var, onların 33 faizində tikinti işləri qismən və ya tam dayandırılıb. Bu, bank kreditləşməsinin azalması və tikinti şirkətlərinin maliyyə davamlılığının pisləşməsi ilə əlaqədardır. Belə vəziyyətdə qiymətlərin azalması gözlənilsə də, bu baş vermir. Əksinə, yaxın günlərdə qiymət artımı yenidən artıma keçəcək və ekspertlər bunu kirayə bazarı ilə əlaqələndirir. Belə ki, ənənəvi olaraq bu aydan etibarən kirayə bazarında artımlar qeydə alınır. Daşınmaz əmlak üzrə ekspert Nüsrət İbrahimov da bildirib ki, avqustun sonlarında kirayə verilən evlərin qiymətində artım gözlənir. Onun sözlərinə görə, bu il artım ötən illə müqayisədə çox olmayacaq. O bunu daşınmaz əmlak bazarındakı durğunluqla əlaqələndirir: "Ötən il 12 faiz artım olub. Ondan əvvəl 8, 2013-cü ildə isə 10 faiz olub. Yəni orta hesabla götürəndə, hər il 10 faiz artım olur. Bu il avqustun axırı, sentyabrın əvvəllərində də artımın olacağı şübhəsizdir. Amma bu il vəziyyət bir az başqa cürdür. Daşınmaz əmlak bazarında durğunluq hökm sürür. Ona görə də bahalaşma təxminən 6 faizə qədər olacaq". Ekspertin sözlərinə görə, ən çox tələbat metrostansiyalar və ali məktəblərin ətraflarında təklif olunan evlərədir: "Kirayə ev axtaranlar daha çox ali məktəblərə yaxın əraziləri seçir. Bu, insanların komfort istəyi və şəhər yollarında nəqliyyatın sıx olmasından irəli gəlir. Yəni hər kəs hər gün evdən çıxarkən getdiyi yerin yaşadığı yerə yaxın olmasını istəyir. Qeyd edim ki, kirayə ev daha çox Bakı Dövlət Universiteti, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti, Azərbaycan Texniki Universiteti və digər ali məktəblərin ətrafında axtarılır".

Daşınmaz əmlak üzrə ekspert Ramil Osmanlı da bildirir ki, Bakıda kirayə evlərin qiymətində artım olacaq. Ekspertin sözlərinə görə, kirayə mənzil bazarında təqribən 15-20% bahalaşma gözlənir. R.Osmanlı vurğulayıb ki, kirayə bazarında qiymət artımı ilə bağlı ortaya qoyulan proqnozlar bu seqment üzrə xarakterik olan hadisələrə və ümumi konyunkturaya hesablanmış fikirlərdir: "Tələbələrin Bakıya axınına az qalıb. İndidən bölgələrdən gələn tələbələr kirayə ev tutmağa başlayır. Bu səbəbdən qiymətlərdə süni bahalaşma meydana gəlir. Bu axın kirayə bazarında tələbi artıracaq. Tələbin artımı isə, təbii ki, qiymət artımını stimullaşdıracaq". Proqnozlara görə, kirayə evlərin qiymət artımı ümumi mənzil satışında da özünü hiss etdirəcək və evlərin bahalaşmasına səbəb olacaq. Daha bir amil isə dövlət büdcəsindən ipoteka kreditləşməsi məqsədilə ilin sonuna qədər böyük həcmdə vəsaitin mənzil bazarına daxil olmasının proqnozlaşdırılmasıdır.

Xatırladaq ki, dövlət büdcəsindən ipoteka kreditləşməsinə əlavə 200 milyon manatın ayrılması gözlənir ki, bu da daşınmaz əmlak bazarında fəallığın artmasına və tikinti sektorunun inkişafına səbəb olacaq. O da təklif edilir ki, kreditlər həm təkrar, həm də ilkin bazara yönəldilsin. 200 milyon manatın hamısının qısa zamanda təkrar bazara yönəldilməsi ucuz mənzillərin qiymətlərini kəskin bahalaşdıra bilər. Bu vəsaitlə orta hesabla 5000 mənzilin alınmasını maliyyələşdirmək olar. Belə olan halda ev satmaq istəyənlərin qiymətləri tələbin artması fonunda yüksəltməsi qaçılmaz olacaq. Lakin ekspertlər onu da bildirir ki, vəsaitlərin coğrafi bölgüsü paytaxt və regionlar üzrə düzgün aparılsa, qiymətlərə təsiri minimuma endirmək olar. Bunun üçün ayrılan vəsaitin ən çoxu 50%-i təkrar bazara yönəldilməlidir və uzun zaman çərçivəsində olmalıdır. Lakin o da faktdır ki, ipoteka kreditləşməsi daşınmaz əmlak bazarının sabitləşməsində vacib rol oynayır. Hələ 2008-2009-cu illərdə daşınmaz əmlak bazarı böhran vəziyyətində olub, 2009-cu ildə isə məhz ipoteka kreditləşməsinin bərpa edilməsi sayəsində canlandı. Hazırda bazar ən passiv dövrünü yaşayır, buna görə də əlavə maliyyələşdirmə bazarda aktivliyi artıracaq ki, bu da tikinti bazarının inkişafına gətirib çıxaracaq.