Azərbaycana gətirilən Rusiya malları ucuzlaşa bilər

Tarix: 06.08.2015 / 03:53
Bölmə: İqtisadiyyat

Rubl manat qarşısında da dəyərdən düşməyə başladı

MDB ölkələrində istifadə dairəsi geniş olan Rusiya rublu son günlərdə yenə də sürətlə dəyər itirməkdədir. Son üç ay ərzində rubl manat qarşısında xeyli dəyər itirib. Bu dövrdə manat rubla nisbətdə 23 faizdən çox bahalaşıb. Rusiya rublu ilə bağlı verilən proqnozlar isə elə də nikbin deyil. Hesab olunur ki, neftin qiyməti düşməkdə davam edərsə, rubl daha çox dəyər itirəcək.

Hazırda rublun zəifləməsinin əsas səbəbləri sırasında dünya bazarında neftin qiymətinin yenidən azalmağa başlaması, Çin fond birjalarında yaranmış panika və Rusiya Mərkəzi Bankının yeritdiyi monetar siyasət kimi amillər sadalanır. Mərkəzi Bankın son iclasında uçot dərəcəsinin 0,5 faiz bəndi - 11%-dək azaldılmasına dair qərar qəbul olunub. Bank endirim qərarını ölkə iqtisadiyyatındakı yavaşıma ilə əlaqələndirib. Belə ki, bu il ikinci rübdə ÜDM-dəki azalma ilk rübə nəzərən daha sərt olduğu üçün bu qərar məcburi olub. Bununla da bank 2015-ci ildə faizləri artıq 4-cü dəfə azaltmış olub, uçot dərəcəsi 17%-dən 11%-ə endirilib.

Rusiya Mərkəzi Bankının qərarından sonra rubl dollarla müqayisədə ucuzlaşmağa başlayıb. Bəzi investorlar faiz səviyyəsinə qane olmayaraq dollar almağa üz tutub. Məzənnənin yüksəlməsi isə büdcə xərclərinin real olaraq azaldılması baxımından dövlətə xeyir gətirir. Çünki Ehtiyat Fondundan xarici valyutada rubla çevrilərək büdcəyə transfertlər azalır. Bu tendensiyanın bir qədər də davam etməsi, yəni rublun dollarla müqayisədə məqsədli ucuzlaşdırılması gözlənir. Dollar-rubl məzənnəsinin artmasına Şanxay Fond Birjasında səhmlərin kəskin ucuzlaşması amili də təsir göstərir. Şanxay indeksinin azalması neftin qiymətlərini aşağı çəkir. İndeksin azalması investorlarda dünyanın ikinci ən böyük iqtisadiyyatı olan Çinin gələcəyinə pessimist yanaşma ilə bağlı olub. "Lipow Oil Assosiates" şirkətinin analitiki Endi Lipounun açıqlamasına görə, Çin iqtisadiyyatında zəifləmə gözləntiləri dərhal neft qiymətlərinə təsir edib. "Sberbank"ın ekspertləri isə 2015-ci ilin sonuna qədər dolların 70 rubla kimi yüksələcəyini bildirir. Belə vəziyyətdə manatın da rubla nisbətdə möhkəmlənməsi qaçılmaz sayılır. Təbii ki, bu da Rusiya ilə ticarət dövriyyəmizə mütləq şəkildə öz təsirini göstərəcək.

Məsələ ilə bağlı İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzinin (İSİM) sədri Vüqar Bayramov bildirib ki, Rusiya ölkəmizin qeyri-neft ixracatında əsas ticarət və iqtisadi tərəfdaşı olduğundan, bu ölkənin iqtisadiyyatında baş verən mənfi proseslər Azərbaycan iqtisadiyyatına da təsir edir. Onun sözlərinə görə, Rusiyada iqtisadi vəziyyətin pisləşməsi, rublun dəyərsizləşməsi bu ölkəyə ixrac potensialımıza təsir göstərməkdədir: "Rublun məzənnəsindəki azalmalar artıq 2014-cü ildə Rusiya - Azərbaycan ticarət dövriyyəsində özünü göstərdi. Belə ki, ötən ilin yekunlarında iki ölkə arasındakı ticarət dövriyyəsi rəsmi statistikada əvvəlki ildəki 2 milyard 583 milyon dollardan 1 milyard 954 milyon dollaradək azaldı. Bu özünü Rusiyaya ixracatımızda da göstərdi. Şimal qonşumuza 2013-cü ildə 1 milyard 77 milyon dollarlıq mal göndərdiyimiz halda bu göstərici ötən il 640 milyon dollar olub".

Digər tərəfdən, ekspert qeyd edir ki, Rusiyada rublun dollara nisbətən məzənnədən düşməsi rublun manata nisbətən kursunun da azalmasına gətirib çıxarır. Yəni manat rubla nisbətən möhkəmlənir: "Bu isə Rusiyaya məhsul ixrac edən azərbaycanlı iş adamlarının ixrac qabiliyyətini məhdudlaşdırır, faktiki olaraq Azərbaycan məhsullarının Rusiyada bahalaşmasına gətirib çıxarır. Lakin Azərbaycan fermerlərinin istehsal etdiyi tərəvəz məhsullarının Rusiya bazarında müqayisəli üstünlüyə malik olmasını nəzərə alsaq, rublun qara günləri hələlik Azərbaycan iqtisadiyyatına hiss edilən təsir göstərməyəcək. Bununla yanaşı, rublun dəyərsizləşməsi Azərbaycanın Rusiyaya ixracatına orta müddətli dövrdə təsir göstərə bilər". Lakin burada bir məsələ də var ki, rublun məzənnəsinin aşağı düşməsi Azərbaycana göndərilən Rusiya mallarının qiymətlərini endirir. Rublun ucuzlaşması şimal qonşularımızdan gələn idxalın həcminin artmasına səbəb olur. Çünki manatın bahalaşması hesabına bu ölkədən gətirilən malların həcmi avtomatik çoxalır. Rublun ucuzlaşması Rusiyadan göndərilən pul kütləsinə də təsir göstərir. Çünki rublla qazanan soydaşlarımız Azərbaycana pul göndərəndə ya Rusiyada dollara çevirib yollayır, ya da Azərbaycanda manata çevirir. Bu isə pulun dəyərsizləşməsi deməkdir. Hər halda, rubl bundan sonra da dəyər itirməkdə davam edəcək. Proses isə, qeyd olunduğu kimi, bütün MDB ölkələrinə, o cümlədən də Azərbaycana təsirsiz ötüşmür.

Tahir TAĞIYEV