Azərbaycanda satılan və Rusiya istehsalı olan maşınların yaxın tezlikdə qiymətlərində artım gözlənir. Buna əsas səbəb istehsalçı şirkətin qiymət artımına getməyə hazırlaşmasıdır. Belə ki, Rusiyanın "AvtoVAZ" şirkəti avqustun 1-dən etibarən bəzi avtomobil modellərinin qiymətini 4% artıracaq. Şirkətin ölkədəki cari iqtisadi vəziyyətlə əlaqədar olaraq satış həcmi 27% azalıb və bu da gəlirlərin azalmasına səbəb olub.
Şirkətin gəlirləri azaldığından, istehsal olunan avtomobillərin maya dəyəri yüksəlib. "AvtoVAZ" bu il antiböhran tədbirləri çərçivəsində 20 milyard rubl vəsaitə qənaət etməyi və xərcləri azaltmağı planlaşdırır. Qiyməti artırılacaq modellər "Lada Granta", "Lada Kalina" və "Lada 4x4" olacaq. Qeyd edək ki, ilk yarımillikdə şirkətin gəlirləri 89,2 milyard rubl olub ki, bu da keçən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə 2,2% azdır. Bütün bunlar isə o fonda baş verir ki, Azərbaycanın "AvtoVAZ" şirkətindən avtomobil idxal edən ölkələrin ilk beşliyinə daxil olması gözlənir. Xatırladaq ki, Azərbaycandan başqa, bu siyahıda Qazaxıstan, Misir, Ukrayna və Almaniya da yer alıb. Şirkətin prezidenti B.Anderssonun sözlərinə görə, "LADA" Rusiyadan başqa dünyanın 15-20 ölkəsində satılacaq. Ümumiyyətlə, "AvtoVAZ" bu il dünyanın müxtəlif ölkələrinə təxminən 70 min avtomobil tədarükünə dair müqavilə imzalayıb. İlin yekunlarına dair idxalçıların ilk beşliyinə, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Azərbaycan, Qazaxıstan, Misir, Ukrayna və Almaniya daxil olacaq. Amma belə görünür ki, Rusiya maşınları cari ildə ölkəmizdə daha baha qiymətə satılacaq. Özü də bu, Azərbaycana xaricdən maşın idxalının azalması fonunda baş verir. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, cari ilin yanvar-iyun aylarında Gürcüstandan Azərbaycana 2207 minik avtomobili ixrac olunub ki, bu da ötən ilin müvafiq dövrünün göstəricisindən 5,4 dəfə azdır. Qeyd edilən dövrdə Gürcüstandan Azərbaycana ümumi dəyəri 41,4 milyon dollar olan avtomobillər ixrac edilib. Ötən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə Gürcüstandan ixrac olunan minik avtomobillərinin həcmi dəyər baxımından 3,6 dəfə, say nisbətində isə 9,75 min ədəd azalıb. Müqayisə üçün bildirək ki, 2014-cü ilin yanvar-iyun aylarında Gürcüstandan Azərbaycana 147,48 milyon dollar həcmində 11,96 min avtomobil ixrac edilib. Bu mənada satışı kredit və lizinqlə həyata keçiriləcəyi təqdirdə Rusiya avtomobillərinin satış tempinin yüksək ola biləcəyi istisna olunmur. Digər tərəfdən, Azərbaycanda müxtəlif səbəblərdən Rusiya maşınlarına təlabat yüksəkdir. Bu onunla bağlıdır ki, təmir zamanı, xarici maşınlara nisbətən, Rusiya maşınlarına daha az vəsait tələb olunur. Eyni zamanda Rusiya maşınlarının ehtiyat hissələrinin ucuz olması da onlara marağın artmasına gətirib çıxarır. Görünür, Rusiya avtomobil istehsalçıları da bu məqamı nəzərə alaraq Azərbaycanı əsas bazarlarından biri kimi qəbul edirlər.
Azərbaycanın avtomobil bazarına qonşu İranın da marağı artır. Hətta İran Azərbaycanda yeni avtomobil istehsalı zavodu açmaq istəyir. İranın ən böyük avtomobil istehsalı şirkəti "İran Khodro" (IKCO) hazırda Azərbaycana avtomobil ixrac edir. Bununla yanaşı, şirkət Azərbaycanda avtomobillərin yığılmasının təşkili zavodunu da açmaq niyyətindədir. "İran Khodro"nun direktoru Haşım Yeke Zarenin sözlərinə görə, hazırda Azərbaycanın iş adamları ilə bu istiqamətdə müzakirələr aparılır və ölkənin aiddiyyəti orqanlarından zavodun tikilməsi ilə bağlı lizensiya alınmasına çalışılır: "Zavod azərbaycanli iş adamının sərmayəsi ilə tikiləcək və birinci mərhələdə ölkədə avtomobillərin yığılmasının təşkili həyata keçiriləcək". Şirkət rəhbəri qeyd edib ki, lizensiya veriləndən 2 il sonra "İran Khodro" Azərbaycanda avtomobil istehsalına başlayacaq: "Şirkət üçün əsas prioritet Azərbaycanda keyfiyyətli avtomobillər istehsal etməkdir. Azərbaycanda yeni tikiləcək zavodda ildə 10 min avtomobil istehsal olunması planlaşdırılıb, avtomobillərin bir qismi isə ixrac olunacaq. Hələlik isə bu il Azərbaycana 2 min avtomobilin ixrac edilməsi planlaşdırılıb". Bu ölkənin maşınları da qiymət baxımından sərfəli sayılır.
Tahir TAĞIYEV
