Qızıl almaq daha sərfəli olmağa başlayır

Tarix: 23.07.2015 / 02:17
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünya maliyyə bazarlarında qızılın son günlərdə sürətlə dəyərdən düşməsi valyuta ehtiyatlarının tərkibinə bu metalı daxil edən dövlətlərdə narahatlıqla qarşılanmaqdadır. Çünki qızılın belə dəyərdən düşməsi onların üzləşdikləri zərərin miqdarını artırır. Proses ölkəmiz üçün də aktuallıq kəsb edir. Xatırladaq ki, Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarının tərkibində 30 ton qızıl var.

Hələ 2008-ci ildə baş verən qlobal maliyyə böhranı zamanı Neft Fondu qızılın alınmasına başlamışdı. Çünki o zaman ekspertlər güman edirdilər ki, ucuzlaşan qızıla böhrandan sonra təlabat artacaq. Demək olar ki, həmin ərəfədə proqnozlar özünü doğrultdu, böhrandan sonra qızılın qiyməti 50 faiz bahalaşdı. Lakin son aylarda qiymətlərdə yenidən enmələr yaşanır.

Son məlumata görə isə, qızılın unsiyasının qiyməti 1%-ə yaxın ucuzlaşaraq yenidən 1100 dollardan aşağı düşüb. Hazırda hərraclarda qızıl 1090 dollara satılır və qiymətlərin daha da enməsi istisna olunmur. Qızıl sonuncu dəfə belə bir qiymətə 2010-cu ilin yanvar ayında düşmüşdü. Bu ilin sentyabrında ABŞ Mərkəzi Bankının faiz artırması ehtimalı gücləndikcə dollara maraq artır, qızıla isə azalır. Həm Amerikada faiz artırımının yaxınlaşması, həm də İranla nüvə müzakirələrində razılaşmanın təmin edilməsi qızıla olan fiziki tələbatı aşağı salır. Geosiyasi risqlərin və monetar genişlənmələrin qlobal miqyasda azalması qızılın qiymətinin aşağı düşməsinə səbəb olur.

Son illər inkişaf edən texnologiya da qızılın çıxarılması xərclərini aşağı salıb, bu da qiymətli metalın bahalaşmasını əngəlləyir. Analitiklər hesab edir ki, qızılın 1050 dollar səviyyəsinə düşməsilə qızıl alışları yenidən canlana bilər. Hesab olunur ki, 1050 dollar səviyyəsi ən aşağı səviyyə olacağından, investorlar ucuz qızıl almaq fürsətindən yararlanacaq. Amma dolların məzənnəsi güclənərsə, qızıl min dollardan da aşağı düşə bilər. Qeyd edək ki, 1968-ci ildən etibarən qızılın qiyməti istisnasız olaraq ABŞ dolları ilə hesablanır. Hazırda dünya qızıl bazarı alqı-satqı əməliyyatlarını həyata keçirmək hüququ olan bir neçə bankdan ibarət konsorsiumun əlindədir. Onlar satıcılarla alıcılar arasında vasitəçilik edir, tələb ərizələrini toplayır, uyğunlaşdırır və orta qiyməti müəyyənləşdirirlər. Dünya Qızıl Şurasının hesabatına inansaq, dünyada qızıla tələb 2014-cü illə müqayisədə 11 ton aşağı düşüb. Buna rəğmən, qızıl hər zaman əlverişli yığım vasitəsi hesab edilir. Düzdür, qızılın fiziki istifadəçisi əsas etibarilə zərgərlik sənayesidir. Bu sektorda tələbat qiymətdən asılıdır: indiki iqtisadi böhran dövründə dünyada əhalinin gəlirlərinin azalması nəticəsində qızılın aşağı qiyməti belə yuvelir məmulatlarına tələbatı artırmır. Bütün bunlar isə qızılın dəyərdən düşməsini sürətləndirir.

Araşdırmalara görə, qızılın dünya bazarında unsiyasının düşməsi 2012-ci ildən sonra sürət götürüb. Bunun səbəbi isə insanların qızıla deyil, valyutaya yatırım etməsidir. Məhz bu səbəbdən 2012-ci ildən sonra qızılın qiymətində azalma müşahidə edilir və dünya bazarında 1 unsiya qızılın qiyməti 1100 dollardan aşağıdır. Valyutaya üstünlük verildiyi üçün qızılda azalmalar bundan sonra da müşahidə edilə bilər. Qızılın qiymətinin aşağı düşməsi ilə dolların möhkəmlənməsi arasında əlaqə var. Çünki dollar möhkəmləndiyi üçün investorlar güman edir ki, qızılın qiyməti təxminən 38-40 dollar hər qram üçün intervalda dəyişəcək. Sözsüz ki, 2015-ci ildə qızılın qiymətinin kəskin ucuzlaşacağı praqnozlaşdırılmır. Güman olunur ki, son olaraq qızılın qiymətində növbəti dövrlərdə də sadə yumşaq azalmalar olacaq.

Qızılı ucuzlaşdıran daha bir səbəb daşınmaz əmlaka daha çox diqqət yetirilməsidir. Bir sıra mütəxəssislər də hesab edir ki, qızıla vəsait qoymaq gəlirlilik baxımından daşınmaz əmlaka vəsait yatırmaqdan daha risqlidir. Belələrinin fikrincə, qızıldan fərqli olaraq, daşınmaz əmlakın qiymətində kəskin düşmə və eyni zamanda da yüksəliş baş vermir. Daşınmaz əmlakın qiyməti tədricən dəyişir. Bu da investoru ani zərərdən sığortalayır. Eyni zamanda, qızıldan fərqli olaraq, daşınmaz əmlakı icarəyə verməklə əlavə qazanc əldə etmək imkanı üstünlük kimi qiymətləndirilir. Qızılın ucuzlaşmasının əsas üstünlüyü isə zərgərlik məmulatlarının dəyərdən düşməsidir və bu proses Bakı mağazalarında müşahidə olunur.