Azərbaycanda 40 bankın yerində 35-i qala bilər

Tarix: 22.07.2015 / 02:29
Bölmə: İqtisadiyyat

Ölkənin bank sektorunda cərəyan edən son hadisələr əhalinin diqqətini yenidən bu sektora yönəldib. Hadisələrin təhlili isə bu qənaətə gəlməyə əsas verir ki, fəaliyyəti qənaətbəxş olmayan bankların işinin dayandırılması və ya birləşməsində onlar özləri maraqlı tərəf kimi çıxış edir. Lakin indiyə qədər olan təcrübə bankların könüllü şəkildə birləşməyə elə də həvəs göstərmədyini üzə çıxarır.

Xatırladaq ki, bu ilin əvvəlinə qədər kommersiya bankları nizamnamə kapitalını 50 milyon manata çatdırmalı idi. Bu qərar hələ 2012-ci ilin sonlarında Mərkəzi Bank tərəfindən verilmişdi. Həmin vaxt banklara nizamnamə kapitalını 50 milyon manata çatdırmaq üçün 2013-cü ilin sonuna qədər möhlət qoyulmuşdu. Lakin sonradan bu möhlət daha bir il uzadıldı. Bu ilin əvvəlində isə məlum oldu ki, bir neçə bank sözügedən tələbi yerinə yetirmək iqtidarında deyil. Bununla belə, Mərkəzi Bank həmin banklarla fərdi qaydada iş aparıldığını bildirdi. Lakin görünən odur ki, banklar hələ də bu və digər tələblərə cavab vermir.

Bu xüsusda iqtisadçı ekspert Vüqar Bayramov fəaliyyəti dayandırılan "AvroBank"la bağlı qeyd edir ki, sözügedən bank fəaliyyətsiz idi və onun lisenziyasının geri alınması ilə bağlı qərar sadəcə formal xarakter daşıyırdı. Onun sözlərinə görə, bu bank artıq xeyli müddətdir ki, ən adi bank funksiyalarını belə yerinə yetirməyib: "Bu bank, həmçinin, simvolik olaraq "müştərisiz bank" kimi tanınıb. Razılaşaq ki, ölkədə çox az insan bu bankın olmasından xəbərdar idi. Ona görə də burada sadəcə xeyli müddət öncə müflis olmuş bankın rəsmi olaraq bağlanmasından söhbət gedir". Azərbaycan Kredit Bankı"nın isə minimum məcmu kapital ilə bağlı öhdəliklərin yerinə yetirilməsində çətinlikləri var idi. Sözügedən bank, minumum məcmu kapitalını ötənilki 5,8 milyon manatdan bu ilin aprelinə, sonuncu rəsmi hesabatı yaydığı vaxtadək 49 milyon manata çatdıra bilməsinə baxmayaraq, hələ də Mərkəzi Bankın məlum tavanına əməl edə bilmirdi. Eyni zamanda, bankın idarə edilməsində, xüsusən də risq menecmentində problemlərin olması istisna edilmir. Buna görə də Mərkəzi Bank bu bankın fəaliyyətinin məhdudlaşdırılması barədə qərar qəbul edib".

Hadisələr göstərir ki, fəaliyyəti qənaətbəxş olmayan digər bankların da bağlanması istisna olunmur. İqtisadçı Samir Əliyev məsələ ilə bağlı sosial şəbəkədə paylaşdığı şərhində vurğulayır ki, "AvroBank" və "Azərbaycan Kredit Bankı" bağlanan sonuncu banklar deyil. Onun sözlərinə görə, Mərkəzi Bank kiçik bankların bazardan çıxarılmasında israrlı görünür":Komisyon haqlarının 1 faizə salınması fonunda milli valyuta kreditlərində müşahidə edilən bahalaşmaya qarşı Mərkəzi Bankdan növbəti cavab tədbiri gəldi. Biznes və istehlak kreditlərinin faktiki illik faiz dərəcələri (FİFD) üçün yuxarı hədd müəyyənləşdirildi. Bundan sonra banklar və bank olmayan kredit təşkilatları müştərilərə biznes kreditlərini 25, istehlak kreditlərini isə 29 faizdən baha verə bilməyəcək.

"AvroBank" və "Azərbaycan Kredit Bankı" sonuncu qurban olmayacaq. Əksinə, bundan sonra da bankların sayı azala bilər. Mərkəzi Bank kiçik bankların bazardan çıxarılmasında israrlı görünür". İqtisadçının sözlərinə görə, yaxın dövrdə bankların sayı 40-dan aşağı düşə bilər: "Onların sayının 35-ə düşməsi də istisna deyil. Ayrı-ayrı banklarda vəziyyətin həddindən artıq ağır olması barədə siqnallar gəlməkdədir. Mərkəzi Bank banklara "yaxşı" və "pis", "böyük" və "kiçik" meyarları tətbiq etməklə, münasib bildiyi bankla işləyəcək". Qeyd edək ki, iki bank bağlandıqdan sonra ölkədə 43 bank fəaliyyət göstərir. Onların sayı 35-ə enərsə, bu, daha 8 bankın bağlanması deməkdir. Belə banklar üçün ən məqbul variant birləşmədir. Lakin Azərbaycan kommersiya bankları birləşməyə üstünlük vermir.

Ekspertlər isə hesab edir ki, birləşmək istəməyən bankların, müflis olmaqdansa, bank olmayan kredit təşkilatı kimi fəaliyyət göstərməsi daha məqsədəuyğundur. Bu onlara imkan verəcək ki, hüquqi subyekt kimi fəaliyyət göstərsinlər. Eyni zamanda, onlar müflis olmayacaq. Gələcəkdə hətta müflis olsa belə, bunun bankçılıq sektoruna mənfi təsirləri olmayacaq. Lakin yuxarıda qeyd olunduğu kimi, banklar buna getmək istəmir. Belə vəziyyətdə tələblərə cavab verməyən bankların fəaliyyətinin dayandırılması daha məqbul sayılır. Görünür, müvafiq rəsmi dairələr də məhz bu yanaşmadan istifadə olunmasında daha maraqlı tərəf kimi çıxış etməkdədir.