Bank kreditləri ucuzlaşacaq...

Tarix: 15.07.2015 / 02:41
Bölmə: İqtisadiyyat

Bank sektorunda baş verən son proseslər kredit faizlərinin aşağı salınması yönündə görülən tədbirlərin bundan sonra da davam etdiriləcəyini göstərir. Bu istiqamətdə Mərkəzi Bank növbəti addımlar atmağa hazırlaşır. Bunlardan biri də banklara verilən kreditlərin həcminin artırılmasıdır. Belə görünür ki, ölkənin baş bankı kommersiya banklarına ayrılan kreditlərin miqdarını artıracaq. Bunu Mərkəzi Bankın sədri Elman Rüstəmov mətbuata açıqlamasında təsdiq edib.

Onun sözlərinə görə, Mərkəzi Bank müvafiq tələblərə cavab verəcək kommersiya banklarına ucuz maliyyə vəsaitləri verəcək: «Bunu mərhələ-mərhələ edəcəyik və resurslara qoşulmaq şərti bütövlükdə bankın tam requlyativ tələblərə cavab verməsi, onun bizim daxili reytinq sistemində yer alması olacaq. Bununla Mərkəzi Bank bankların «cəlb olunan vəsaitlər baha olduğu üçün kreditlər də bahadır» bəhanəsini aradan qaldırmış olacaq. Eyni zamanda, ucuz vəsaitdən istifadə edərək kredit faizlərini aşağı salan banklar bazarda rəqabəti yüksəldəcək. Bu isə digər maliyyə təşkilatlarının da tələblərə uyğunlaşmasına stimul yaradacaq».

Ekspertlər hesab edir ki, Mərkəzi Bankın kommersiya banklarına ucuz maliyyə vəsaitləri verməsi olduqca məqbuldur və bu, bankların xaricdən bahalı vəsait cəlbinin də qarşısını alacaq. Azərbaycan banklarının kredit reytinqinin yüksək olmaması da onların xaricdən kredit almalarına əngəl olan hallardandır. Bütün bunlara görə Azərbaycan bankları resurs cəlb edəndə ya yüksək faizlə alır, ya da hansısa vasitəçi vasitəsilə. Məsələn, Şərqi Avropa ölkələri bankları ucuz kredit cəlb edir, sonra da onu yüksək faizlə Azərbaycan banklarına ötürürlər. Yəni Azərbaycan bankları ancaq vasitəçilər vasitəsilə xaricdən müəyyən miqdar kredit ala bilir. Bu da sonda kreditlərin baha olmasına gətirib çıxarır. Xarici maliyyə qurumları həm də Azərbaycan banklarına kredit verməkdə bir qədər çəkincəli davranır. Onlar Azərbaycan kommersiya banklarına kredit verərkən dövlət zəmanətinin olmasını önə çəkirlər. Bunun üçün Mərkəzi Bankdan ciddi zəmanət alınması lazımdır. Bu isə çox da asan məsələ deyil, uzun bir prosedurdur. Azərbaycan banklarının heç də hamısı hələ də öz işlərini beynəlxalq hesabatlılıq standartına uyğun olaraq qura, beynəlxalq audit təşkilatlarından rəy ala bilmir. Bütün bunlar kreditlərin yalnız vasitəçilər hesabına cəlbini mümkünləşdirir ki, sonda belə vəziyyət faiz dərəcələrini də artırır. Lakin Mərkəzi Bank artıq bu məsələyə son qoyur. Elə bu səbəbdən kredit faizlərinin ucuzlaşması gözlənir.

Belə vəziyyət bankların faizlər hesabına vətəndaşları soymasına imkan verməyəcək. İndiyə qədər isə bu sahədə olduqca gərgin vəziyyət hökm sürürdü. İqtisadçı ekspert Vüqar Bayramov da bildirir ki, indiyə qədər hər zaman aldanan vətəndaş, udan tərəf isə yalnız kommersiya bankları olub. Bankların özlərinə müştəri cəlb etmək üçün təklif etdiyi effektiv faizlə reallıq arasındakı fərqi izah edən iqtisadçı çox mühüm məqamlara aydınlıq gətirib:»Ümumiyyətlə, banklar kredit verən zaman vəsaiti bir neçə mənbədən əldə edirlər. Təbii ki, bunlardan ən ucuzu Mərkəzi Bankdan cəlb edilən mərkəzləşdirilmiş kredit resurslarıdır. Adətən bu sağlamlaşdırıcı kredit resursları kommersiya banklarında müxtəlif məqsədlər üçün istifadə edilir. 3,5 faiz olan bu resurslar iyunun 11-dən başlayaraq 3 faizədək endirilib. Bu, MB-nin uçot stavkasına uyğun olaraq bölüşdürülən kredit resuslarıdır. Digər mənbə isə əmanətlərdir. Əmanət faizləri illik olaraq 10-14 arasında dəyişir. Hazırda əksər banklar üçün bu, 12 faizdir. Cəlb edilən əmanət kredit formasında təklif edilir. Üçüncü istiqamət isə kommersiya banklarının xaricdən cəlb etdiyi vəsaitlərdir. Azərbaycanda kommersiya banklarının reytinqi aşağı olduğundan, əksəriyyət bu işi vasitəçilərlə həll edir. Xaricdən cəlb edilən vəsaitlər 8-10 faiz arasında dəyişir. Bəzi iri banklar nisbətən aşağı faizlə kredit cəlb edə bilir. Əvvəllər 6 faizlə də mümkün idi. Dördüncüsü isə verilmiş kreditlər üzrə hesablanan faizlərdir. Bu zaman da alınan faizlərin bir qismi yenidən kreditlərin verilməsi üçün istifadə edilir. Təbii ki, bu da məhz kommersiya bankının gəlirləri hesabına formalaşan mənbədir».

İqtisadçı bankların cəlb etdiyi vəsaitlər içərisində depozitlərin əslində ən bahalı mənbə olduğunu bildirib: «Faizlərin yüksək olmasına baxmayaraq, banklar bundan da kifayət qədər yüksək, yəni vətəndaşdan 12 faizlə aldığı depoziti digər vətəndaşa orta hesabla 30 faizlə verir. Praktik olaraq da əldə olunan vəsaitlər kommersiya bankının özünə qalır. Belə banklar MB-yə və digər qurumlara heç bir vəsait ödəmir. Sadəcə olaraq mənfəətindən vergi və depozitlərin sığortalanması agentliyinə müəyyən vəsait ödəyir. Bir də çəkilən vəsaitlərə görə MB-də saxladıqları vəsait olur. Ancaq bank birbaşa əldə etdiyi gəlirdən hansısa quruma ödəniş etmir. Yəni kredit faizləri ilə depozitlər arasında kifayət qədər fərq var. Bu fərq də kommersiya bankları tərəfindən gəlir kimi istifadə edilir. Əslində banklar vətəndaşları uzun müddət aldadıb. Yəni elan olunan faizlərlə verilən faizlər arasında hər zaman fərq olub. Bu da «Retail bankçılıq»la məşğul olan kommersiya banklarının komisyon haqlarının kifayət qədər yüksək olması ilə bağlı idi». Hazırda isə vəziyyət dəyişir. Mərkəzi Bank nəhayət bankları ucuz maliyyə resursları idə təmin etməyə hazırlaşır ki, bu da sonda kreditlərin də ucuzlaşması deməkdir.

Tahir TAĞIYEV

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 10:36

Sabahdan vint, bolt və qaykaların ixrac tarifi 20 DƏFƏ ARTIRILIR...

Tarix: 21.10.2026 / 17:06

Azərbaycan daha bir rekord vurdu - "tranzitlərin rekordu"...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...